Berlin chỉ trích Ukraine không dùng tiền viện trợ mua vũ khí Đức

Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul công khai phàn nàn Ukraine chưa dành đủ đơn đặt hàng cho các nhà sản xuất quốc phòng Đức, dù Berlin đang cung cấp khoản hỗ trợ rất lớn cho Kiev. Trong cuộc phỏng vấn với Bild, được công bố ngày 8/9, ông Wadephul nhấn mạnh Đức hiện là một trong những nước hỗ trợ Ukraine mạnh mẽ nhất cả về tài chính lẫn quân sự. Theo ông, sự hỗ trợ ấy không chỉ nhằm giúp Ukraine duy trì năng lực phòng thủ, mà còn cần tạo lợi ích nhất định cho ngành công nghiệp quốc phòng Đức trong bối cảnh ngân sách được sử dụng ngày càng nhiều. Ngoại trưởng Đức cho biết ông đã trực tiếp nêu vấn đề này với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky trong chuyến thăm Kiev vào tháng trước, thay vì chỉ trao đổi qua các kênh ngoại giao. Ông kể rằng mình đã khẳng định Đức vẫn sát cánh cùng Ukraine, nhưng đồng thời phải giải trình với người nộp thuế Đức về cách các khoản viện trợ đang được sử dụng. Theo lập luận của ông Wadephul, điều tối thiểu Ukraine có thể thực hiện là đưa ngành công nghiệp quốc phòng Đức tham gia vào mọi hoạt động mua sắm liên quan đến nguồn tiền hỗ trợ. Tuy nhiên, nhà ngoại giao Đức thừa nhận Berlin hiện chưa hoàn toàn hài lòng với số lượng đơn đặt hàng mà Ukraine dành cho các doanh nghiệp quốc phòng tại Đức. Ông Wadephul nói Berlin đã yêu cầu Kiev xem xét lại hoạt động mua sắm, đồng thời bày tỏ kỳ vọng tình hình sẽ trở nên khả quan hơn trong thời gian tới. Thông điệp từ Berlin cho thấy viện trợ quân sự giờ đây không chỉ được nhìn dưới góc độ hỗ trợ chiến trường, mà còn gắn chặt với lợi ích kinh tế của những nước cung cấp. Theo đài RT, Đức thuộc nhóm các quốc gia hỗ trợ lớn nhất cho Ukraine kể từ khi xung đột Nga và Ukraine leo thang vào năm 2022. Berlin đã cung cấp hoặc cam kết dành hơn 43 tỷ Euro viện trợ dân sự cho Kiev, bên cạnh khoảng 58 tỷ Euro viện trợ quân sự được công bố trong cùng giai đoạn. Những con số này giúp lý giải vì sao chính phủ Đức muốn các doanh nghiệp trong nước có phần rõ ràng hơn trong những chương trình mua sắm vũ khí được tài trợ bằng tiền công. Dù vậy, bài toán mua sắm của Ukraine không đơn giản, bởi Kiev phải cân nhắc nhu cầu cấp bách trên chiến trường, khả năng cung ứng, tiến độ giao hàng và tính phù hợp của từng hệ thống vũ khí. Phát biểu của Ngoại trưởng Đức cũng phản ánh quan điểm rộng hơn đang xuất hiện trong các nước ủng hộ Ukraine, khi chi phí viện trợ ngày càng trở thành vấn đề chính trị nhạy cảm. Yêu cầu để dòng tiền hỗ trợ quay trở lại với các nhà sản xuất vũ khí trong nước có điểm tương đồng với cách Tổng thống Mỹ Donald Trump nhìn nhận trách nhiệm viện trợ cho Ukraine. Kể từ khi trở lại Nhà Trắng, ông Trump phần lớn chuyển gánh nặng tài chính đối với việc cung cấp vũ khí Mỹ sang các thành viên NATO ở châu Âu cùng Canada. Theo cơ chế PURL, các thành viên trong liên minh quân sự này chi trả cho Washington để mua vũ khí do Mỹ sản xuất, sau đó những khí tài ấy được chuyển giao cho Kiev. Cách vận hành đó giúp Mỹ tiếp tục duy trì vai trò cung cấp vũ khí chủ chốt, trong khi các đồng minh phải đảm nhận phần lớn chi phí trực tiếp của những thương vụ phục vụ Ukraine. Đối với Đức, việc thúc đẩy Ukraine mua thêm vũ khí từ các doanh nghiệp quốc phòng trong nước có thể đồng thời đáp ứng yêu cầu hỗ trợ Kiev và củng cố năng lực sản xuất nội địa. Tuy nhiên, nguồn tin không cho biết cụ thể Ukraine đã đặt mua những loại vũ khí nào từ Đức, cũng như Berlin mong muốn thay đổi danh mục mua sắm ra sao. Moscow nhiều lần chỉ trích Đức và Liên minh châu Âu, cáo buộc các bên lấy lý do đối phó mối đe dọa từ Nga để tiến hành hoạt động tăng cường quân sự chưa từng có tiền lệ. Tổng thống Nga Vladimir Putin hồi tháng 6 từng cáo buộc các chính phủ phương Tây không còn che giấu ý định, thậm chí công khai tuyên bố đang chuẩn bị cho một cuộc xung đột với Nga. Những phản ứng trái chiều cho thấy tiền viện trợ, hợp đồng quốc phòng và mục tiêu an ninh châu Âu đang ngày càng gắn với nhau, trong lúc cuộc xung đột tiếp tục tạo sức ép lên các bên liên quan.