Bí ẩn chiếc đinh quan tài bằng vàng ròng trong hố bùn tại Trung Quốc

Năm 2014, dự án mở rộng hồ Dương Gia thành hồ chứa nước bắt đầu được triển khai tại thành phố Tuân Nghĩa, tỉnh Quý Châu, Trung Quốc. Theo quy định bảo tồn di sản, lực lượng khảo cổ đã tiến hành thăm dò mặt bằng trước khi công trình thi công.

Ban đầu, nhóm công tác không đặt nhiều kỳ vọng khi phát hiện một hố đất có màu sắc biến đổi bất thường so với khu vực xung quanh. Qua quan sát sơ bộ, đây có vẻ chỉ là một ngôi mộ được an táng đơn sơ dành cho tầng lớp bình dân thời cổ đại, và loại cổ mộ này thường không có tài sản giá trị đi kèm.

Thế nhưng, quá trình khai quật đã mang lại một bước ngoặt hoàn toàn bất ngờ. Khi dọn dẹp các lớp ván mục nát ngập nước, các nhân viên khảo cổ phát hiện một chiếc "trảo đinh" làm bằng vàng ròng găm giữa đống gỗ mục.

Tiếp tục đào sâu xuống bên dưới, họ ngỡ ngàng thu giữ hơn 80 cổ vật được chế tác hoàn toàn bằng vàng và bạc nguyên khối, cùng nhiều binh khí như đao, kiếm, cung tên và đầu mũi tên.

Đáng chú ý nhất là một thanh kiếm sắt dạng vòng thủ (loại đao kiếm có gắn vòng sắt ở lưng hoặc đốc chuôi). Tuy phần lưỡi sắt đã gỉ sét nghiêm trọng nhưng phần chuôi bằng vàng ròng vẫn giữ nguyên vẻ lộng lẫy ban đầu.

Sự xuất hiện của lượng lớn vàng bạc và binh khí đắt giá đã lập tức đập tan giả thuyết về một ngôi mộ bình dân. Công tác đo đạc cho thấy đây là một quần thể quy mô lớn có hình chữ "凸" (Đột), gồm đường mộ và hai phòng mộ với tổng diện tích lên tới 361m². Các chuyên gia dự đoán đây là lăng mộ thời Nam Tống và mang dáng dấp của hoàng gia.

Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu lại rơi vào bế tắc khi tra cứu địa chí Tuân Nghĩa. Thời Nam Tống, vùng đất này có tên gọi là Bá Châu, vốn là nơi hoang sơ và chưa từng có ghi nhận về việc các hoàng tử hay thân vương triều đình từng sinh sống. 

Để tìm lời giải, các chuyên gia mở rộng phạm vi khảo sát ra khu vực lân cận. Trên đỉnh núi Long Nham, cách hố mộ hơn 10km, họ ghi nhận một tòa cổ thành nằm trên vách núi hiểm trở, ba mặt giáp nước.

Tài liệu lịch sử xác nhận tòa thành này do thổ ty (chức quan cai trị địa phương ở vùng miền núi hoặc vùng dân tộc thiểu số dưới thời phong kiến) Bá Châu tên là Dương Văn xây dựng vào năm 1257 nhằm chống lại quân thiết kỵ Mông Cổ.

Ban đầu, các nhà khảo cổ nghi vấn ngôi mộ ngập nước có thể thuộc về Dương Văn. Tuy nhiên, giả thuyết này nhanh chóng bị loại bỏ khi mộ của Dương Văn cùng các thế hệ thổ ty sau đó lần lượt được tìm thấy ở vị trí khác.

Hầu hết các ngôi mộ thổ ty này đều đắp gò cao, xây dựng lộng lẫy nên đã bị trộm viếng thăm từ lâu. Trong khi đó, ngôi mộ ngập nước ở hồ Dương Gia lại hoàn toàn nguyên vẹn.

Bí ẩn về chủ nhân lăng mộ chỉ thực sự được làm sáng tỏ nhờ một chi tiết rất nhỏ. Trong lúc kiểm tra các cổ vật thu hồi, một nhân viên khảo cổ đã phát hiện 8 chữ khắc tí hon trên thân chiếc chân đèn bằng bạc: "Ất Mão Điền Đô thống ty công dụng".

Dòng chữ này chính là chìa khóa quan trọng giúp khẳng định chủ nhân ngôi mộ chính là Dương Giá - vị thổ ty cai quản vùng Bá Châu trước Dương Văn, còn phòng mộ bên cạnh là nơi an nghỉ của vợ ông, Điền thị.

Và trên thực tế, Dương Giá là cha của thổ ty Dương Văn và là một nhân vật kiệt xuất trong lịch sử Trung Quốc. Ông không chỉ giỏi văn trị, võ công mà còn hết lòng trung thành với triều Nam Tống.

Vào thời điểm Mông Cổ tiêu diệt Tây Hạ và nhà Kim rồi tràn xuống phía nam, vùng Xuyên Du trở thành chiến trường rực lửa. Năm 1235, tướng Khoát Đoan của Mông Cổ tiến đánh Tứ Xuyên và vây hãm quân Tống tại Thanh Dã Nguyên.

Nhận được tin báo cấp cứu, Dương Giá đã tự mình dẫn 5.000 tinh binh Bá Châu cùng lương thảo cấp tốc đến giải nguy, giúp quân Tống thoát khỏi thế bao vây.

Sau khi xác định được thân thế của Dương Giá, câu hỏi lớn nhất đặt ra là: Tại sao một vị tướng có công trạng hiển hách như vậy lại an táng trong một hố đất?

Kết quả phân tích hóa học sau đó đã mang lại câu trả lời kinh ngạc. Những tấm ván gỗ tưởng chừng mục nát không phải là ván quan tài thông thường, mà là các khối gỗ kim tơ nam mộc cực kỳ đắt giá được xếp thành cấu trúc "hoàng trường đề tấu".

"Hoàng trường đề tấu" là một kiểu mai táng đặc biệt cao cấp trong lịch sử Trung Quốc cổ đại, xuất hiện từ thời Tiên Tần và rất hiếm gặp sau thời Hán, vốn chỉ dành riêng cho bậc đế vương. Việc Dương Giá được sử dụng loại quách gỗ kim tơ nam mộc quý hiếm này là do hoàng đế Nam Tống đặc cách ban thưởng nhằm ghi nhận công lao của ông.

Mặc dù gỗ kim tơ nam mộc có khả năng chống mục rất cao, nhưng việc lăng mộ bị ngập sâu dưới lòng hồ Dương Gia qua hàng trăm năm đã khiến hệ thống gỗ quý bị phân hủy hoàn toàn, tạo nên vẻ ngoài giống như một hố đất hoang tàn.

Chính sự biến đổi tự nhiên này đã vô tình bảo vệ lăng mộ cùng kho báu vàng ròng, giúp chúng thoát khỏi sự chú ý của kẻ trộm suốt nhiều thế kỷ.