Sách ra mắt lần đầu vào năm 1952, thuộc series xoay quanh nhân vật chính Jane Marple - quý bà bình dị. Thoạt nhìn, bà tưởng chừng lạc hậu, chậm chạp nhưng ẩn sau đó là óc quan sát và khả năng phân tích sắc sảo, gắn liền với những tác phẩm được đánh giá cao như Án mạng ở nhà mục vụ, Thi thể trong thư viện, Vụ án mạng được báo trước.
Mọi chuyện bắt đầu khi bà được người bạn học Ruth Van Rydock nhờ đến xem xét cuộc sống của em gái Carrie Louise ở dinh thự Stonygates cổ kính, bởi linh cảm có điều chẳng lành đang xảy ra. Do từng thân thiết với hai chị em nhà Van Rydock cũng như tin vào trực giác của người chị cả, Marple đồng ý.
Trong những ngày nán lại đây, bà quan sát thấy nhiều cá nhân kỳ lạ xuất hiện bên cạnh Carrie Louise. Không chỉ có người thân, người làm, việc dinh thự được xây liền kề với một ngôi trường giáo dưỡng những trẻ vị thành niên lêu lổng, phạm tội cũng khiến câu chuyện thêm phần gay cấn.
Cụ thể, ngôi trường được hậu thuẫn bởi gia tộc Serrocold, nơi người chồng thứ ba của Carrie Louise là Lewis đóng vai trò đồng điều hành. Ngoài ông, Christian Gulbrandson - một thành viên khác đứng sau nơi đây - cũng bất ngờ đến dinh thự không chút báo trước với những lo ngại kỳ lạ về sức khỏe của phu nhân.
Mọi thứ được đẩy lên cao trào khi vào một tối, thư ký riêng của Lewis bất ngờ uy hiếp ông trong thư phòng. Thời điểm đại gia đình tập hợp ở sảnh, họ nghe tiếng súng và nghĩ trong phòng có điều bất thường. Tuy vậy mọi thứ nhanh chóng chuyển hướng khi cả hai đều an toàn, còn người thiệt mạng lại là Christian, vốn đã đi nghỉ trong phòng dành riêng cho khách.
Chỉ trong một đêm, dinh thự Stonygates trải qua một vụ án mạng, một vụ uy hiếp. Câu hỏi lớn nhất được đặt ra là vì sao Christian lại thiệt mạng không lâu sau khi ông đến nơi đây, và ai là người đứng sau điều ấy?
Bản Việt do Ngô Thế Vinh chuyển ngữ, Nhà xuất bản Trẻ ấn hành hồi cuối tháng 9. Ảnh: Nhà xuất bản cung cấp
Ở tác phẩm này, một trong những điểm độc đáo nhất là khả năng ''tung hỏa mù'' của Agatha Christie. Với hơn 10 nhân vật khả nghi, có mối quan hệ phức tạp với chủ nhà, tác giả đã dựng nên những sợi dây kết nối chồng chéo, nhiều bí ẩn và không thể đoán trước. Ở đó mỗi người đều có động cơ riêng, từ tình cảm cho đến tài sản để trở thành người ra tay sát hại.
Mô-típ nói trên dễ khiến người đọc nhớ đến hai tác phẩm nổi tiếng nhất của bà là Và rồi chẳng còn ai (Mười người da đen nhỏ), Án mạng trên tàu tốc hành phương Đông, khi cũng có số lượng nghi phạm khổng lồ. Bằng điều này, bà đã tạo ra cốt truyện lớp lang, đón độc giả vào trong mê cung của mình.
Việc ông Lewis và bà Carrie Louise có nhiều cuộc hôn nhân và hậu duệ đã liên tục làm xuất hiện nhân vật mới. Không dừng ở đó, chi tiết đặt dinh thự kề bên một trại giáo dưỡng với nhiều thành phần bất hảo cũng là ''quả bom nổ chậm'', biến số lượng tình nghi của tiểu thuyết ngày càng tăng.
Bằng khả năng quan sát mà sau này có thể rút gọn thành tâm lý học hành vi, bà Marple đã tìm ra bí ẩn sau những điều đã xảy ra. Vì sao không phải chỉ một mà có đến hai vụ án diễn ra song song, và liệu chúng có mối liên kết nào? Chính việc này khiến bà nhớ đến bộ môn ảo thuật với các mánh lới cũng như ảo ảnh quyến dụ khán giả.
Bên cạnh tài năng lôi cuốn người đọc, Bí mật trong gương cũng có tính thời sự. Việc lấy bối cảnh trong dinh thự Stonygates xa hoa, cổ kính không phải không có lý do, bởi thông qua đó, Agatha Christie mang đến cái nhìn đầy tính châm biếm, giễu nhại về giới thượng lưu.
Cũng như những nhà văn cổ điển khác như Edith Wharton, Henry James, Jane Austen, bà lột trần những sự giả hiệu họ khoác lên mình. Dù là hậu duệ của những gia tộc giàu có, được trọng vọng, sống trong tiền tài cũng như danh tiếng, sau các bức tường là những tranh đấu và các âm mưu.
Không dừng ở đó, bà miêu tả sự quan tâm hời hợt và còn nhiều hạn chế trong cách những người điều hành ứng xử với trại giáo dưỡng. Agatha Christie cũng làm rõ những chuyện hậu trường, khi đây như lớp bình phong ẩn chứa việc khuất tất của một số người.
Nhược điểm của sách là số lượng nhân vật khá lớn trong một dung lượng vừa phải, tạo cảm giác đôi khi có sự sắp đặt. Bên cạnh đó việc tung các nhân vật hỏa mù để đánh lừa độc giả phần nào không quá khó đoán.
Tờ New Yorker nhận định đây là tiểu thuyết ''nhanh gọn và thuyết phục như mọi khi''. New York Times dành lời khen: ''Một lần nữa, Agatha lại làm nên điều tuyệt diệu. Không ai ở cả hai bờ Đại Tây Dương có thể làm tốt hơn bà''.
Bí mật trong gương đã được chuyển thể toàn bộ hay một phần dưới nhiều hình thức, từ điện ảnh đến truyền hình, lần lượt là Murder Ahoy! (1964), Murder with Mirrors (1985), series Miss Marple (1991), series Agatha Christie's Marple (2010) và series Les Petits Meurtres d'Agatha Christie (2013).
Bà Marple và Ruth Van Rydock lần lượt do Julia McKenzie (trái) và Joan Collins đảm nhận trong series "Agatha Christie's Marple", ra mắt năm 2010. Ảnh: IMDb
Agatha Christie (1890-1976) là nhà văn nổi tiếng người Anh, được mệnh danh "Nữ hoàng truyện trinh thám", một trong những tác giả bán chạy nhất mọi thời, chỉ xếp sau Kinh Thánh và tác phẩm của William Shakespeare. Sách của bà đã bán được hơn một tỷ bản tiếng Anh và một tỷ bản bằng 100 ngôn ngữ khác.
Tại Việt Nam, các tác phẩm được xuất bản của nhà văn gồm: Án mạng trên chuyến tàu tốc hành phương Đông, Vụ ám sát ông Roger Ackroyd, Án mạng trên sông Nile, Bí ẩn thảm án ở Styles, Chuỗi án mạng A.B.C, Mười người da đen nhỏ, Án mạng vùng Lưỡng Hà.
Tuấn Anh