Vào thời Trung Quốc cổ đại, khi chưa có điện, người ta làm thế nào để giữ cho căn nhà luôn ấm áp dễ chịu qua những mùa đông giá rét? Câu trả lời nằm ở những chiếc lồng ấp ấm (lồng xông hương).
Cấu tạo của một chiếc lồng ấp gồm một chậu than phía dưới và khung lồng bằng tre bao bọc bên ngoài. Một trong những ghi chép sớm nhất bằng văn bản về thiết bị này có từ thời nhà Tần và nhà Hán (năm 221 TCN - 220).
Ban đầu, chiếc lồng đóng vai trò như chiếc bếp sưởi để giữ ấm phòng. Về sau, người ta cho thêm hương liệu vào chậu than và đặt một chậu nước ở bên dưới. Nhờ đó, nó trở thành một chiếc máy là hơi nước cổ đại, vừa làm khô quần áo, vừa ướp hương thơm ngát.
Người Trung Quốc cổ đại dùng chiếc lồng úp lên chậu than, đặt hương liệu lên trên để giữ ấm vào mùa đông.
Phương pháp này hiệu quả đến mức cuốn Hương Phổ thời nhà Tống (960 - 1279) do Hồng Sô biên soạn đã ghi nhận: Trang phục được ướp hương qua đêm theo cách này có thể lưu giữ hương thơm suốt nhiều ngày.
Tương truyền, nhà sư kiêm học giả thời Tống là Mai Tấn tối nào cũng ướp hương cho áo mũ. Mỗi khi ra khỏi nhà, ông thường khép chặt tay áo để giữ cho hương thơm không bị bay mất trước khi đến nơi làm việc.
Về sau, chiếc lồng ấp còn trở thành một món đồ nội thất, kiểu ghế tựa cổ đại để gia chủ ngả lưng nghỉ ngơi trong không gian ấm áp và ngát hương thơm.
Thi nhân nổi tiếng thời nhà Đường (618 - 907) Bạch Cư Dị từng mô tả một khung cảnh đượm buồn về người cung nữ thất sủng: “Thanh xuân ân sủng đã phai nhòa /Tựa mạn lồng hương suốt đêm qua”.
Cảnh trung nội phụ chủ kiêm thi sĩ Lý Dục (937 - 978) của nhà Hậu Đường cũng từng viết: “Trước bậc hoa anh đào rụng hết /Giường ngà sầu tựa lồng hương”.
Hình ảnh những chiếc lồng ấp luôn gắn liền với nét tâm trạng u hoài cùng lối sống nhã nhặn. Danh họa Trần Hồng Thọ thời nhà Minh (1368 - 1644) cũng tạo ra bức kiệt tác hội họa mang tên Tựa lồng hương. Bức tranh khắc họa hình ảnh một quý phụ đang lười biếng tựa lưng vào lồng ấp, lơ đãng nhìn đứa trẻ cầm quạt đuổi bắt bướm.
Lồng hương không chỉ được làm bằng tre mà còn được chế tác từ gỗ, gốm sứ, men lam hay kim loại. Những chiếc lồng dùng trong hoàng tộc thường được chạm khắc tinh xảo hơn nhiều so với đồ dùng của các gia đình bình dân.
Các gia đình giàu có cũng học theo lối sống của hoàng gia và quan lại để dùng lồng ấp tại gia. Một ví dụ tiêu biểu xuất hiện trong kiệt tác Hồng Lâu Mộng, nơi miêu tả sinh động cảnh các nha hoàn thêm hương liệu vào chậu than bên dưới lồng ấp như một công việc thường nhật. Đến thế kỷ 18, những chiếc lò sưởi nhỏ gọn cũng đã trở nên vô cùng phổ biến với nữ giới.
Một bác sĩ y học cổ truyền tại tỉnh Hồ Bắc, miền trung Trung Quốc cho biết lồng ấp ấm có thể giúp trục xuất khí ẩm khỏi cơ thể và khai thông kinh mạch, đặc biệt là khi cho thêm các vị thuốc Bắc vào chậu đốt.
Ngày nay, một số người vẫn áp dụng mô hình này bằng cách kết hợp bếp điện với lồng tre để sấy khô lá trà, đồng thời làm lan tỏa hương trà ngát thơm khắp căn phòng.