Trao đổi với PV Thanh Niên, bà Trần Thị Diễm Trinh, Bí thư Đảng ủy phường Tân Khánh (TP.HCM, nơi có di tích khảo cổ cấp quốc gia cù lao Rùa), cho biết cù lao Rùa (Báo Thanh Niên đã thông tin qua bài viết: Dấu tích cư dân cổ từ 3.000 - 3.500 năm ở TP.HCM) là một di tích khảo cổ có giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa và khoa học, phản ánh sinh động quá trình cư trú, lao động, sản xuất và đời sống của các cộng đồng cư dân cổ trên vùng đất này.
"Các đợt khảo sát, nghiên cứu và khai quật trong nhiều năm qua đã khẳng định di tích không chỉ là tài sản văn hóa vô giá của địa phương, mà còn là một bộ phận quan trọng trong kho tàng di sản văn hóa của TP.HCM và của quốc gia", bà Trần Thị Diễm Trinh chia sẻ.
Bà Trần Thị Diễm Trinh, Bí thư Đảng ủy phường Tân Khánh, TP.HCM
ẢNH: D.T
Theo bà Trần Thị Diễm Trinh, đối với phường Tân Khánh, việc sở hữu di tích khảo cổ quốc gia cù lao Rùa vừa là niềm tự hào lớn lao, vừa đặt ra trách nhiệm lớn đối với Đảng bộ, chính quyền và nhân dân địa phương trong công tác quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản.
"Chúng tôi nhận thức sâu sắc rằng bảo tồn di sản không đơn thuần là giữ gìn dấu tích quá khứ, mà còn là bảo vệ bản sắc văn hóa, lưu giữ nguồn tư liệu quý cho nghiên cứu, giáo dục truyền thống; đồng thời tạo động lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, du lịch văn hóa và nâng cao đời sống tinh thần cho nhân dân", bà Trinh cho hay.
Gò Rùa nằm trên cù lao Rùa - nơi phát hiện hàng ngàn cổ vật mang dấu tích của cư dân cổ từng sinh sống
ẢNH: ĐỖ TRƯỜNG
Người dân là cơ sở quan trọng trong bảo tồn di tích bền vững
Từ thực tiễn cơ sở, bà Trần Thị Diễm Trinh cho biết công tác quản lý, bảo vệ di tích hiện nay đang đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức đó là yêu cầu giải quyết hài hòa giữa bảo tồn di tích với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, chỉnh trang đô thị và đảm bảo đời sống chính đáng của người dân.
Những vướng mắc trong quy hoạch, quản lý và sử dụng đất đai trong khu vực di tích; nguồn lực dành cho công tác bảo tồn, tu bổ và phát huy giá trị di tích chưa tương xứng; việc khai thác giá trị di tích phục vụ giáo dục, nghiên cứu và du lịch vẫn chưa phát huy hết tiềm năng vốn có… cũng là những thách thức đặt ra với phường Tân Khánh.
Nhiều cổ vật tìm thấy ở cù lao Rùa đang được trưng bày ở Bảo tàng Bình Dương (TP.HCM)
ẢNH: ĐỖ TRƯỜNG
Từ những yêu cầu, thách thức đặt ra, bà Trần Thị Diễm Trinh mong muốn các nhà khoa học, chuyên gia, khảo cổ học sẽ tiếp tục làm rõ hơn nữa những giá trị nổi bật của di tích, hoàn thiện hệ thống tư liệu khoa học và cơ sở pháp lý để phục vụ định hướng bảo tồn lâu dài.
"Chúng tôi mong muốn có giải pháp quy hoạch tổng thể, khoa học, xác định rõ phạm vi, không gian bảo vệ di tích, đồng thời giải quyết hài hòa quyền lợi hợp pháp của người dân trong khu vực di tích, bởi người dân chính là chủ thể quan trọng trong việc bảo tồn bền vững", theo bà Trần Thị Diễm Trinh.
Những mảnh gốm được tùy táng và mẫu đất đá trong các huyệt mộ đất của cư dân cổ trên cù lao Rùa
ẢNH: ĐỖ TRƯỜNG
Cũng theo bà Trinh, việc xác định rõ mô hình quản lý, cơ chế phối hợp giữa các cơ quan chuyên môn TP.HCM với chính quyền địa phương, cũng như giải pháp huy động nguồn lực xã hội hóa là những căn cứ, động lực để giải quyết sự hài hòa trong bảo tồn di tích và nhu cầu phát triển của địa phương.
Bên cạnh đó, phường Tân Khánh cũng cần một định hướng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, xây dựng các không gian trưng bày, sản phẩm giáo dục di sản và kết nối tuyến du lịch trải nghiệm để đưa giá trị di tích cù lao Rùa đến gần hơn với cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Di tích khảo cổ trên cù lao Rùa được xếp hạng cấp quốc gia
ẢNH: ĐỖ TRƯỜNG
Như Thanh Niên đã thông tin, cù lao Rùa (phường Tân Khánh, TP.HCM) là nơi đã phát hiện hàng chục ngàn cổ vật mang dấu tích của cư dân cổ đã sinh sống ở vùng đất này từ 3.000 - 3.500 năm, được Nhà nước xếp hạng Di tích cấp quốc gia vào năm 2010.
Cù lao Rùa còn có tên gọi khác là cù lao Thạnh Hội trước đây thuộc xã Thạnh Hội (thành phố Tân Uyên, Bình Dương cũ; nay là phường Tân Khánh, TP.HCM).