Biển Đỏ dậy sóng, Houthi siết chặt kiểm soát eo biển "cổng nước mắt"

Giới quan sát nhận định, tình hình Trung Đông sẽ tiếp tục thêm phức tạp, khi lực lượng Houthi giành quyền kiểm soát khu vực chiến lược ở Biển Đỏ từ tay lực lượng chính phủ Yemen.

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát thành phố cảng Mocha vào ngày 11/9, trong một cuộc tấn công quy mô lớn diễn ra giữa lúc giao tranh leo thang giữa lực lượng đồng minh với Iran và chính phủ Yemen được Ả rập Xê út hậu thuẫn.

Thành phố trọng yếu thất thủ

Việc Mocha thất thủ là kết quả của một cuộc tấn công quy mô lớn của Houthi, phơi bày những điểm yếu trong hệ thống phòng thủ của các lực lượng thân chính phủ.

Theo nhà báo Ahmed al-Shalafi của Al Jazeera, Houthi gây sức ép từ 3 hướng riêng biệt kể từ ngày 3/9, gồm phía Tây Taiz, phía Nam Hodeidah và chính thành phố Mocha.

Các nguồn tin cho biết, một yếu tố quan trọng giúp Houthi giành quyền kiểm soát thành phố là việc Lực lượng Kháng chiến Quốc gia rút khỏi giao tranh.

Lực lượng Kháng chiến Quốc gia do Tareq Saleh, cháu trai của cựu Tổng thống Yemen Ali Abdullah Saleh, lãnh đạo. Lực lượng Kháng chiến Quốc gia đóng vai trò trung tâm trong liên minh được Ả rập Xê út hậu thuẫn và liên minh này ủng hộ chính phủ Yemen được quốc tế công nhận.

Ông al-Shalafi cho biết Houthi đã kiểm soát Mocha “sau khi Lực lượng Kháng chiến Quốc gia rút khỏi đây vào rạng sáng nay và di chuyển về phía Mocha”.

Ông nói thêm hiện chưa rõ lực lượng này rút lui “để củng cố đội hình, vì lý do quân sự hay do không thể chống chọi với các đội hình quân sự dày đặc của đối thủ”.

Xung đột đang nhanh chóng lan sang cả trên biển và các khu vực trên đất liền cách xa chiến trường chính. Reuters dẫn lời 4 nguồn tin giấu tên cho biết Houthi “đang tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào các đảo chiến lược Hanish trên biển Đỏ”.

Siết chặt kiểm soát eo biển "cổng nước mắt"

Vị trí địa lý của Mocha khiến việc thành phố này thất thủ trở thành mối quan ngại trên phạm vi toàn cầu. Thành phố nằm cách eo biển Bab al-Mandeb khoảng 75km về phía Bắc. Eo biển này nối Biển Đỏ với vịnh Aden.

Lịch sử cho thấy Bab el-Mandeb từng được gọi là “Cổng nước mắt” vì nguy cơ tàu đắm và xung đột khi đi qua khu vực này. Eo biển này là huyết mạch quan trọng đối với hoạt động vận chuyển dầu thô và nhiên liệu từ vùng Vịnh tới Địa Trung Hải qua kênh đào Suez, cũng như vận chuyển hàng hóa từ châu Á và dầu mỏ của Nga.

Eo biển này giữ vai trò trọng yếu đối với dòng chảy thương mại Á - Âu. Bất kỳ con tàu nào đi lại giữa châu Âu và châu Á qua kênh đào Suez đều phải đi qua tuyến huyết mạch này.

Nếu eo biển Bab el-Mandeb bị phong tỏa, hậu quả có thể rất nghiêm trọng, đặc biệt khi Iran vẫn đang gia tăng kiểm soát eo biển chiến lược Hormuz. Ước tính, kịch bản này có thể ảnh hưởng đến gần 30% dầu vận chuyển bằng biển và một phần lớn thương mại Á-Âu

Al Jazeera nhận định việc kiểm soát Mocha có thể giúp Houthi “siết chặt vòng kiểm soát dọc Bab al-Mandeb”. Cả Iran và đồng minh Houthi đều đang gia tăng quyền kiểm soát với 2 eo biển chiến lược ở Trung Đông, tạo ra thế trận "2 điểm nghẽn kép".

Houthi đã từng áp dụng phong tỏa thực tế đối với tàu Israel hoặc liên quan, dẫn đến giảm 50-57% lưu lượng tàu qua Suez trong các giai đoạn đỉnh điểm.

Ngoài ra, việc này cắt đứt những tuyến tiếp tế quan trọng của lực lượng chống Houthi, trong đó có “con đường nối Mocha với Taiz” chạy về phía Nam từ Mocha, cũng như các tuyến tiếp tế đi qua cảng Mocha.

“Đây là một bước ngoặt của cuộc chiến vào thời điểm hiện tại. Điều này có thể dẫn tới sự tan rã của các lực lượng chính phủ ở miền Nam Yemen”, chuyên gia phân tích chính sách quốc phòng Wolfgang Pusztai nói với Al Jazeera.

“Cảng Mocha là cảng cuối cùng hoàn toàn nằm dưới sự kiểm soát của chính phủ Yemen được quốc tế công nhận”, ông Pusztai nói.