Biến người thường thành phẫu thuật gia

Trong một khu rừng sâu ở Chiapas, Mexico, chuyến khảo sát di tích bỗng biến thành tình huống sinh tử khi một chuyên gia khảo cổ bất ngờ đau ruột thừa dữ dội. Bệnh viện ở xa, đường đi hiểm trở, đồng nghiệp không có chuyên môn phẫu thuật, vì vậy việc chờ đợi thông thường có thể khiến cả nhóm rơi vào thế hoàn toàn bị động. Ngay cả những nhà thám hiểm gan dạ nhất cũng khó bình tĩnh xử lý một ca cấp cứu như vậy, nếu không có thiết bị hỗ trợ đủ rõ ràng và chính xác. Từ chính nhu cầu đối phó tình huống khẩn cấp, các chuyên gia thuộc Cơ quan Hàng không châu Âu, ESA, đang phát triển một công nghệ đặc biệt. Thiết bị mang tên CAMDASS, viết đầy đủ là Hệ thống Trợ giúp Phẫu thuật và chẩn đoán vi tính, ban đầu được thiết kế cho những chuyến bay không gian. Trong môi trường vũ trụ, một phi hành gia có thể cần phẫu thuật ngay lập tức, nhưng việc đưa người bệnh trở về Trái đất hoặc gọi bác sĩ trực tiếp thường không khả thi. CAMDASS hướng tới việc thu hẹp khoảng cách đó, bằng cách biến những thao tác y khoa phức tạp thành chuỗi hướng dẫn dễ theo dõi cho người không chuyên. Về cơ bản, hệ thống cung cấp chỉ dẫn từng bước, giúp người hỗ trợ nhận biết cần thực hiện động tác nào trong một ca phẫu thuật khẩn cấp. Cách tiếp cận này không biến một người bình thường thành bác sĩ thực thụ, nhưng có thể giúp họ thực hiện đúng các thao tác cần thiết trong giới hạn công nghệ cho phép. Nguyên mẫu CAMDASS hiện chưa đảm nhiệm toàn bộ quy trình phẫu thuật, mà mới được sử dụng để hỗ trợ những ca siêu âm trong các cuộc thử nghiệm. Đầu que siêu âm được kết nối với thiết bị, sau đó camera hồng ngoại theo dõi vị trí và chuyển động của đầu que trong không gian. Dữ liệu thu được tạo thành hình ảnh ba chiều theo thời gian thực, giúp người thao tác quan sát vùng cần kiểm tra rõ hơn thay vì chỉ dựa vào cảm giác. Trong lúc người dùng di chuyển đầu que, CAMDASS liên tục theo dõi thao tác và cung cấp thông tin trực quan về vị trí kiểm tra. Máy đồng thời phát ra hướng dẫn bằng giọng nói ngay lập tức, nhắc người sử dụng thực hiện những bước phù hợp theo trình tự đã được lập trình. Cách hướng dẫn bằng âm thanh đặc biệt hữu ích trong môi trường cấp cứu, bởi người thao tác có thể cần tập trung cả hai tay vào bệnh nhân. Những người tham gia thử nghiệm cho biết họ có thể thực hiện thành thạo các thao tác phức tạp hơn dự kiến, dù không phải phẫu thuật gia chuyên nghiệp. Kết quả này cho thấy công nghệ có thể hỗ trợ con người vượt qua giới hạn kỹ năng trong những hoàn cảnh thiếu bác sĩ hoặc thiếu điều kiện y tế. Theo website GizMag, các thử nghiệm đã cung cấp dấu hiệu tích cực về khả năng ứng dụng CAMDASS trong những môi trường xa xôi và khó tiếp cận. Tuy nhiên, thiết bị vẫn đang ở giai đoạn nguyên mẫu, đồng nghĩa hệ thống cần được hoàn thiện trước khi có thể đảm nhận những nhiệm vụ y khoa nghiêm trọng hơn. Nếu phát triển thành công, CAMDASS có thể không chỉ phục vụ các sứ mệnh không gian, mà còn hữu ích tại rừng sâu, vùng hẻo lánh hoặc những nơi bị cô lập. Một khả năng đáng chú ý là kết hợp thiết bị với hệ thống điều trị y khoa từ xa, giúp bác sĩ ở nơi khác theo dõi và hỗ trợ quá trình xử lý. Thông qua liên lạc vệ tinh, chuyên gia y tế có thể truyền hướng dẫn, đánh giá hình ảnh và hỗ trợ người tại hiện trường dù khoảng cách rất lớn. Khi đó, CAMDASS đóng vai trò cầu nối giữa bệnh nhân, người hỗ trợ không chuyên và đội ngũ y tế đang ở cách xa hàng nghìn kilomet. Dù chưa thay thế được bác sĩ, công nghệ này mở ra triển vọng giúp con người xử lý những ca cấp cứu đơn giản nhanh hơn trong điều kiện đặc biệt.