Các trường hợp cụ thể được sử dụng hoặc không được sử dụng Quốc ca, trong đó có thể có cả biểu diễn, dự kiến được đưa vào nghị định.
Dự thảo Nghị định quy định về việc sử dụng Quốc ca nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện đang được lấy ý kiến đóng góp. Ban soạn thảo nghị định của Bộ VH-TT-DL cũng có cuộc họp lấy ý kiến vào 9.9 tại Hà Nội.
Nhạc sĩ Văn Cao (ngoài cùng bên trái) thăm nơi in Tiến quân ca
ẢNH: TL KIỀU MAI SƠN
Theo dự thảo tờ trình, nghị định tập trung vào 7 nhóm nội dung:
Thứ nhất, nhóm quy định chung về Quốc ca, trong đó có quy định về Quốc ca, Quốc thiều, xác lập nguyên tắc sử dụng đồng thời quy định các hành vi bị nghiêm cấm.
Thứ hai, nhóm quy định về bản nhạc và lời của Quốc ca.
Thứ ba, nhóm quy định về các trường hợp hát Quốc ca, yêu cầu khi hát Quốc ca và cử Quốc thiều…
Thứ tư, nhóm quy định về sử dụng Quốc ca trong các trường hợp khác và các trường hợp không được sử dụng Quốc ca.
Thứ năm, nhóm quy định về sử dụng Quốc ca trên môi trường mạng, nền tảng số và trong sản phẩm truyền thông.
Thứ sáu, nhóm quy định về bảo vệ, phát huy giá trị, cơ sở dữ liệu và phổ biến, giáo dục về Quốc ca.
Thứ bảy, nhóm quy định về trách nhiệm quản lý và tổ chức thực hiện.
Không để biểu diễn làm hình ảnh Quốc ca bị phôi phai
Ông Nguyễn Mạnh Khải, Phó vụ trưởng Vụ Quốc phòng an ninh, Văn phòng Chủ tịch nước đánh giá cao sự ra đời của văn bản vì hiện Quốc ca Việt Nam được sử dụng trong môi trường quốc tế nhiều, chẳng hạn khi lực lượng gìn giữ hòa bình nước ta đi làm nhiệm vụ quốc tế.
Phụ lục của Sắc lệnh 249, công bố lời của bài Quốc ca
ẢNH: TƯ LIỆU TRUNG TÂM LƯU TRỮ QUỐC GIA
Ông Khải lưu ý cần quy định rõ những điều không được làm khi sử dụng Quốc ca, đặc biệt trong biểu diễn. Theo ông, từng có ca sĩ thể hiện Quốc ca theo cách mới khiến một bộ phận công chúng cho rằng hình ảnh Quốc ca bị phôi phai.
Ông cũng đề nghị khuyến khích hát Quốc ca trong lễ chào cờ, hoạt động tại các cơ sở giáo dục và các chương trình giáo dục truyền thống ở biên giới, hải đảo để Quốc ca được lan tỏa rộng rãi hơn.
Về các trường hợp hát Quốc ca, ông Khải đề xuất thu gọn đối tượng và cho phép sử dụng bản ghi âm trong một số trường hợp. Theo ông, tại các hội nghị, sự khác biệt về cao độ, trường độ, tuổi tác và chất giọng của người tham gia có thể khiến việc hát đồng thời thiếu đồng đều, ảnh hưởng đến tính trang nghiêm.
Từ góc độ quốc phòng - an ninh, ông Khải cũng lo ngại tình trạng các phiên bản nhạc và lời Quốc ca không thống nhất được đăng tải trên mạng, nhất là tại những trang web có máy chủ ở nước ngoài.
“Vì vậy, chúng tôi kiến nghị ban soạn thảo cân nhắc với Bộ Quốc phòng, Bộ Công an sớm có một hạn chót về gỡ các phiên bản này trước khi bản chính thức của Bộ VH-TT-DL ra đời, ta gọi là bản chuẩn”, ông nói, đồng thời đề nghị có các biện pháp bảo vệ trên không gian mạng, tránh tác động làm sai lệch Quốc ca.
Ông Nguyễn Thu Đông, Trưởng phòng Quản lý biểu diễn, Cục Nghệ thuật biểu diễn, đề nghị đưa các bản chính thức liên quan đến Quốc ca vào phần phụ lục của nghị định. Theo đó, Phụ lục 1 là bản nhạc và lời Quốc ca của nhạc sĩ Văn Cao; Phụ lục 2 có thể là tổng phổ chính thức của Quốc ca - Quốc thiều giao hưởng; Phụ lục 3 là tổng phổ chính thức của bản Quốc thiều quân nhạc.
NSND Phạm Ngọc Khôi, Phó chủ tịch Hội Nhạc sĩ Việt Nam, đề xuất chi tiết hóa một số quy định bằng thuật ngữ âm nhạc để việc biểu diễn Quốc ca đạt chuẩn mực ở cấp độ quốc gia. Ông cũng cho rằng Quốc thiều cần có quy định cụ thể hơn, bởi hiện vẫn được sử dụng song song nhiều phiên bản.
“Vẫn là trang nghiêm thôi nhưng chặt chẽ lại. Hay là hát thì hát lời hai thế nào”, ông Khôi nói.
Bà Ninh Thị Thu Hương, Cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện (Bộ VH-TT-DL), Trưởng ban soạn thảo nghị định, ghi nhận các nhóm vấn đề được góp ý, trong đó có việc làm rõ những hành vi được và không được thực hiện, trường hợp sử dụng Quốc ca, thời điểm sử dụng Quốc thiều.
Các ý kiến cũng đề nghị nghiên cứu thêm quyền của công dân đối với Quốc ca; việc sử dụng Quốc ca trong các sản phẩm mô phỏng như game; cơ chế quản lý trên môi trường mạng để bảo đảm tính đặc thù; cũng như cơ chế ủy quyền cho chính quyền địa phương trong quản lý Quốc ca trên không gian mạng.
Dự thảo Nghị định về việc sử dụng Quốc ca Việt Nam đang được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch lấy ý kiến, nhằm tạo khung quy định thống nhất cho một biểu tượng quốc gia. Cuộc họp góp ý diễn ra ngày 9.9 tại Hà Nội, với sự tham gia của đại diện nhiều cơ quan, giới chuyên môn, nghệ sĩ và những người trực tiếp quan tâm đến hoạt động biểu diễn. Theo dự thảo tờ trình được báo Thanh Niên thông tin, nghị định dự kiến tập trung vào bảy nhóm nội dung, từ quy định chung đến trách nhiệm quản lý, tổ chức thực hiện. Nhóm đầu tiên xác định các vấn đề chung về Quốc ca, Quốc thiều, nguyên tắc sử dụng, đồng thời nêu những hành vi bị nghiêm cấm để bảo vệ sự tôn nghiêm.
Nhóm thứ hai quy định về bản nhạc và lời Quốc ca, trong khi nhóm thứ ba đề cập các trường hợp hát Quốc ca, yêu cầu khi hát và việc cử Quốc thiều. Những nhóm còn lại liên quan việc sử dụng Quốc ca trong hoàn cảnh khác, các trường hợp không được sử dụng, môi trường mạng, nền tảng số và sản phẩm truyền thông. Dự thảo cũng đặt vấn đề bảo vệ, phát huy giá trị Quốc ca, xây dựng cơ sở dữ liệu, phổ biến giáo dục, đồng thời phân định trách nhiệm quản lý giữa các cơ quan. Điểm được nhiều đại biểu đặc biệt quan tâm là cách biểu diễn, bởi một cách thể hiện thiếu chuẩn mực có thể làm giảm cảm nhận trang nghiêm của công chúng.
Ông Nguyễn Mạnh Khải, Phó vụ trưởng Vụ Quốc phòng an ninh thuộc Văn phòng Chủ tịch nước, đánh giá văn bản mới cần thiết trong bối cảnh Quốc ca được sử dụng ngày càng rộng rãi. Theo ông Khải, Quốc ca xuất hiện trong nhiều hoạt động quốc tế, chẳng hạn khi lực lượng gìn giữ hòa bình Việt Nam thực hiện nhiệm vụ ở nước ngoài. Ông đề nghị quy định rõ những điều không được làm khi sử dụng Quốc ca, đặc biệt trong biểu diễn, để tránh những cách thể hiện gây tranh luận hoặc làm sai lệch giá trị biểu tượng. Vị này nhắc đến trường hợp từng có ca sĩ thể hiện Quốc ca theo cách mới, khiến một bộ phận công chúng cho rằng hình ảnh thiêng liêng của Quốc ca bị phôi phai.
Bên cạnh việc siết chuẩn mực, ông Khải đề xuất khuyến khích hát Quốc ca trong lễ chào cờ, tại cơ sở giáo dục và những chương trình giáo dục truyền thống ở biên giới, hải đảo. Về các trường hợp hát Quốc ca, ông cho rằng nên thu gọn đối tượng, đồng thời cho phép sử dụng bản ghi âm trong một số hoàn cảnh cần bảo đảm chất lượng và tính trang nghiêm. Lý do được đưa ra là tại hội nghị, sự khác biệt về cao độ, trường độ, tuổi tác và chất giọng của người tham gia có thể khiến phần hát đồng thời thiếu đồng đều. Từ góc độ quốc phòng, an ninh, ông Khải cũng lo ngại những phiên bản nhạc và lời Quốc ca không thống nhất đang được đăng tải trên mạng.
Đặc biệt, các phiên bản xuất hiện trên những trang web có máy chủ ở nước ngoài khiến việc kiểm soát nội dung, bảo vệ bản chuẩn và xử lý sai lệch trở nên phức tạp hơn. Ông kiến nghị ban soạn thảo phối hợp Bộ Quốc phòng, Bộ Công an cân nhắc thời hạn gỡ các phiên bản không thống nhất trước khi bản chính thức của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch được ban hành. Ông Nguyễn Thu Đông, Trưởng phòng Quản lý biểu diễn thuộc Cục Nghệ thuật biểu diễn, đề nghị đưa những bản chính thức liên quan Quốc ca vào các phụ lục của nghị định. Theo đề xuất, Phụ lục 1 có thể là bản nhạc và lời Quốc ca của nhạc sĩ Văn Cao, còn Phụ lục 2 là tổng phổ chính thức của Quốc ca, Quốc thiều giao hưởng.
Phụ lục 3 được đề xuất dành cho tổng phổ chính thức của bản Quốc thiều quân nhạc, qua đó giúp các đơn vị có căn cứ thống nhất khi sử dụng trong thực tế. Nhạc sĩ Nhân dân Phạm Ngọc Khôi, Phó chủ tịch Hội Nhạc sĩ Việt Nam, muốn những quy định về biểu diễn được chi tiết hóa bằng thuật ngữ âm nhạc. Mục tiêu là giúp việc thể hiện Quốc ca đạt chuẩn mực ở cấp độ quốc gia, thay vì chỉ dừng ở những yêu cầu chung về thái độ và sự trang nghiêm. Ông Khôi cũng cho rằng Quốc thiều cần quy định cụ thể hơn, bởi hiện vẫn tồn tại tình trạng nhiều phiên bản được sử dụng song song trong các hoàn cảnh khác nhau.
Các ý kiến khác đề nghị làm rõ quyền của công dân đối với Quốc ca, cũng như nghiên cứu việc sử dụng Quốc ca trong những sản phẩm mô phỏng như trò chơi điện tử. Bà Ninh Thị Thu Hương, Cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện, ghi nhận các góp ý về hành vi được phép, hành vi bị cấm và thời điểm sử dụng Quốc thiều. Trưởng ban soạn thảo cho biết cơ quan xây dựng nghị định sẽ tiếp tục nghiên cứu cơ chế quản lý Quốc ca trên môi trường mạng, bảo đảm tính đặc thù và xem xét việc ủy quyền cho chính quyền địa phương.
