Sáng 4/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến dự án luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ và Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ. Dự luật dự kiến được trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp tháng 10.
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết qua giám sát, có ý kiến băn khoăn về yêu cầu lắp đặt hệ thống truyền tin báo cháy. Một số ý kiến cho rằng hiệu quả thực tế chưa cao trong khi có thể phát sinh chi phí lớn. Ông đề nghị rà soát quy định để vừa bảo đảm an toàn phòng cháy, chữa cháy, vừa không tạo thêm gánh nặng chi phí cho người dân và doanh nghiệp.
Giải trình, Thứ trưởng Công an Nguyễn Văn Tuyến cho biết nhiều vụ cháy được phát hiện muộn, đặc biệt vào ban đêm khi người dân hoặc chủ cơ sở đang ngủ. Khi lực lượng chức năng nhận được tin báo, đám cháy có thể đã lan rộng, gây khó khăn cho chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.
Hiện nay, nhiều nước đã áp dụng hệ thống truyền tin báo cháy từ xa. Việt Nam mới triển khai và theo yêu cầu của Chính phủ, hệ thống phải được hoàn thiện trước ngày 1/7/2027. Mô hình đã được thí điểm tại Bắc Ninh. Khi xuất hiện cháy hoặc dấu hiệu cháy, tín hiệu có thể được truyền về trung tâm trong vài giây, giúp phát hiện và xử lý sớm.
Thứ trưởng Công an cho rằng việc lắp đặt hệ thống cảnh báo và truyền tin báo cháy không đòi hỏi kinh phí quá lớn, đồng thời chỉ bắt buộc với một số loại công trình. Tuy nhiên, trước những băn khoăn được nêu, Bộ Công an sẽ rà soát, đánh giá lại chi phí đối với người dân và doanh nghiệp.
Thứ trưởng Công an Lê Văn Tuyến trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ và Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, sáng 4/9. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội
Theo quy định hiện hành, chậm nhất ngày 1/7/2027, các cơ sở thuộc diện quản lý về phòng cháy, chữa cháy theo Nghị định 105/2025 phải trang bị, kết nối thiết bị truyền tin báo cháy với hệ thống cơ sở dữ liệu về phòng cháy, chữa cháy và truyền tin báo cháy.
Các cơ sở thuộc diện này gồm nhiều loại hình như chung cư, trường học, bệnh viện, khách sạn, chợ, siêu thị, trung tâm thương mại, cơ sở kinh doanh dịch vụ, nhà xưởng, kho hàng, trụ sở và cơ sở có nguy cơ cháy, nổ khác.
Đề xuất để chủ đầu tư tự nghiệm thu phòng cháy
Dự thảo cũng nêu đề xuất cho phép công trình được đưa vào khai thác, sử dụng sau khi chủ đầu tư, chủ sở hữu tự tổ chức nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy, thay vì phải chờ cơ quan quản lý chuyên ngành kiểm tra và chấp thuận kết quả như hiện nay.
Theo quy trình hiện hành, thiết kế công trình, phương tiện giao thông thuộc diện quy định phải được cơ quan có thẩm quyền thẩm định về phòng cháy, chữa cháy. Sau khi xây dựng, lắp đặt hoặc hoàn thiện, chủ đầu tư, chủ sở hữu tổ chức nghiệm thu. Cơ quan quản lý chuyên ngành sau đó kiểm tra và chấp thuận kết quả trước khi công trình, phương tiện được đưa vào khai thác.
Chính phủ cho rằng việc duy trì đồng thời khâu thẩm định thiết kế và kiểm tra nghiệm thu có những nội dung giao thoa, làm phát sinh thời gian, chi phí và nguồn lực cho doanh nghiệp. Theo phương án sửa đổi, cơ quan quản lý vẫn thẩm định thiết kế, nhưng chủ đầu tư, chủ sở hữu chịu trách nhiệm về nghiệm thu và có thể đưa công trình vào sử dụng sau khi hoàn thành bước này. Nhà nước chuyển trọng tâm sang hậu kiểm, tiếp tục kiểm tra an toàn phòng cháy, chữa cháy trong quá trình công trình hoạt động.
Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cho rằng khi chuyển trách nhiệm sang chủ đầu tư, cơ chế hậu kiểm phải rõ ràng và đủ khả năng vận hành trên thực tế. Việc thay đổi phương thức quản lý không có nghĩa Nhà nước buông lỏng kiểm soát.
Bà đề nghị quản lý theo mức độ rủi ro, phân loại công trình dựa trên nguy cơ cháy, nổ và ứng dụng dữ liệu để tập trung nguồn lực kiểm tra những nơi có nguy cơ cao.
Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đánh giá phương án sửa đổi giúp cắt giảm thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và chủ đầu tư, song lo ngại nguy cơ mất an toàn nếu năng lực tự nghiệm thu không bảo đảm.
Ông đề nghị cơ quan soạn thảo quy định chặt chẽ trách nhiệm pháp lý của chủ đầu tư, chủ sở hữu và tiêu chuẩn năng lực của đơn vị tư vấn nghiệm thu độc lập, nhằm tránh việc đơn giản hóa thủ tục dẫn đến giảm mức độ an toàn phòng cháy, chữa cháy.
Theo quy định hiện hành, diện phải thẩm định về phòng cháy, chữa cháy chủ yếu là công trình quy mô lớn hoặc có nguy cơ cháy, nổ cao, như chung cư, nhà ở tập thể từ 7 tầng hoặc tổng diện tích sàn từ 3.000 m2; trường học, bệnh viện đạt ngưỡng quy mô theo quy định; khách sạn, nhà nghỉ, trụ sở, nhà làm việc; trung tâm thương mại, siêu thị, chợ và một số cơ sở kinh doanh hàng hóa dễ cháy.
Sơn Hà