Bộ trưởng Bộ GD&ĐT nêu trăn trở và nhiệm vụ cấp bách trong năm học mới

Năm học 2026-2027, các trường phổ thông trên cả nước sẽ bắt đầu hoạt động theo mô hình mới sau sáp nhập. Trong đó, có rất nhiều cán bộ quản lý giáo dục chuyển xuống làm giáo viên hoặc nghỉ theo chế độ, chuyển nơi giảng dạy...

Chia sẻ trước ngày khai giảng năm học mới rất đặc biệt này, PGS.TS Hoàng Minh Sơn, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) gửi lời cảm ơn đội ngũ nhà giáo - những "người lái đò" luôn sẵn sàng nhận mọi nhiệm vụ khó khăn, với mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục và lấy người học làm trung tâm. 

Chia sẻ với tâm tư của đội ngũ nhà giáo

Theo PGS.TS Hoàng Minh Sơn, khi thực hiện sắp xếp, những thầy cô đang làm công tác quản lý chuyển sang làm giáo viên đều là những người có chuyên môn tốt và giàu kinh nghiệm. Đội ngũ này khi đứng lớp sẽ nâng cao chất lượng giảng dạy cho học sinh, đồng thời khắc phục tình trạng thiếu giáo viên hiện nay.

“Điều quan trọng là sáp nhập không ảnh hưởng đến việc tiếp cận giáo dục của học sinh. Học sinh ở đâu vẫn học ở đấy và thậm chí thuận lợi hơn”, ông khẳng định.

Tuy nhiên, theo người đứng đầu ngành GD&ĐT, thách thức đặt ra khi sắp xếp là quy mô trường lớp sẽ lớn hơn, trong khi số lượng cán bộ quản lý, hiệu trưởng, hiệu phó giảm đi. Vì vậy cần có mô hình quản trị mới, đổi mới cách thức quản trị nhà trường, không thể quản lý hành chính theo cách thuần túy, truyền thống.

Nhằm hiện thực hóa điều này, Bộ GD&ĐT đã ban hành khung quản trị trường phổ thông quy mô lớn, chuẩn hóa từ phân cấp trách nhiệm đến quản lý hạ tầng.

Về việc sáp nhập các cơ sở giáo dục đại học, theo Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, lộ trình các cơ sở giáo dục nghề nghiệp sẽ sắp xếp tinh gọn, giảm tối thiểu 30% đầu mối và chuyển quản lý về địa phương.

Bộ GD&ĐT đã phối hợp với các bộ, ngành, có báo cáo tổng hợp và đề xuất phương án triển khai trong tháng 9/2026, hoàn thành trước 1 tháng theo yêu cầu trong kết luận của Bộ Chính trị.

“Sắp tới Bộ GD&ĐT sẽ triển khai nền tảng số quản trị giáo dục quốc gia để hỗ trợ các nhà trường.

Tôi tin rằng, việc kết hợp giữa hướng dẫn về mặt phân quyền và công cụ nền tảng số, sẽ nâng cao năng lực quản trị, từ đó nâng cao hiệu quả, chất lượng hoạt động của các cơ sở giáo dục sau khi sắp xếp”, theo Bộ trưởng.

Bộ trưởng cho hay ông rất chia sẻ với tâm tư của đội ngũ nhà giáo, những trăn trở của một số lãnh đạo cơ sở giáo dục được chuyển xuống làm giáo viên sau sắp xếp. 

"Tôi rất cảm ơn đội ngũ này, vì tinh thần sẵn sàng nhận nhiệm vụ, vì mục tiêu chung nhằm mang tới cho các em học sinh chất lượng giáo dục tốt nhất.

Trong giai đoạn đầu sắp xếp sẽ có những xáo trộn. Bộ GD&ĐT cùng với Bộ Nội vụ đã tham mưu Chính phủ ban hành nghị định về chính sách, để trong điều kiện có thể thực hiện chế độ chính sách tốt nhất cho đội ngũ nhà giáo.

Chỉ khi thực hiện được tốt các chính sách đối với nhà giáo, đội ngũ này mới yên tâm công tác và cống hiến cho công việc”, Bột trưởng chia sẻ.

Đẩy lùi tiêu cực thi cử là nhiệm vụ rất lớn

Nhìn lại kết quả đạt được trong năm qua, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho rằng, kết quả đạt được sau năm đầu tiên triển khai Nghị quyết 71-NQ/TW rất đáng ghi nhận.

Chủ trương xây dựng trường học ở các xã biên giới, chủ trương sắp xếp trường học tạo ra những tác động rất mạnh, những chính sách đối với người học các ngành học cơ bản, kỹ thuật then chốt hay công nghệ chiến lược cũng có tác động ngay....

Mặc dù vậy người đứng đầu ngành giáo dục khẳng định, ngành giáo dục còn rất nhiều việc phải làm. Trước hết là việc tiếp tục mở rộng cơ hội học tập, bảo đảm tiếp cận giáo dục công bằng, chất lượng cho mọi đối tượng, các vùng miền.

"Việc sắp xếp các cơ sở giáo dục đại học khó hơn phổ thông bởi hầu hết đều có quy mô lớn, ngành nghề đào tạo, phân khúc, sứ mạng, chiến lược khác nhau. Có thể trước mắt sẽ có những khó khăn nhưng về lâu dài, việc sắp xếp tổ chức lại là để hệ thống mạnh hơn.

Bộ GD&ĐT đang hoàn thiện đề án để sắp xếp đến đâu chắc đến đó. Từng cơ sở giáo dục đại học sẽ mạnh hơn, loại bỏ được những cơ sở, những nơi đào tạo chất lượng kém, hoạt động kém hiệu quả”, theo Bộ trưởng Bộ GD&ĐT.

Thứ hai, phải tiếp tục giữ kỷ cương, an toàn trường học, phòng chống bạo lực, gian lận, tiêu cực.

Thứ ba, phải tiếp tục thực hiện nhiệm vụ rất quan trọng, đó là chuẩn bị nguồn nhân lực cho phát triển kinh tế - xã hội đất nước, nhất là trong các lĩnh vực then chốt và chiến lược.

Liên quan đến việc đẩy mạnh kỷ cương và nghiêm túc trong thi cử, Bộ trưởng khẳng định, đây là nhiệm vụ rất lớn. Tuy nhiên, điều này không thể "ngày một ngày hai", mà cần nhiều thời gian và kiên trì để tiếp tục triển khai quyết liệt.

Để thực hiện được nhiệm vụ này, người đứng đầu ngành giáo dục cho rằng, trước hết Bộ GD&ĐT cần bắt đầu từ việc đổi mới đánh giá học tập, thi cử phải thực chất.

Từ việc thay đổi đánh giá, sẽ có hành động cụ thể để điều chỉnh từ chương trình, sách giáo khoa, đến phương pháp dạy học.

Liên quan tới bệnh thành tích, theo Bộ trưởng, khi xã hội và gia đình quá kỳ vọng vào điểm số của con em mình, của người học, sẽ khó có được giáo dục thực chất.

Giáo dục thực chất phải mang lại sự tiến bộ thực chất của người học, không chỉ đo bằng điểm số. Học sinh đến trường là để hạnh phúc. Học sinh phải thấy được sự nỗ lực của mình mang lại cái kết quả cho chính mình.

Với mỗi gia đình cũng phải vậy, kỳ vọng phải thực sự vì sự tiến bộ, phát triển toàn diện của con em chứ không phải bằng điểm số để các em đua với bạn bè hay do kỳ vọng của chính phụ huynh đặt ra.

“Khi có sự chung tay của toàn xã hội ngành giáo dục mới có thể làm tốt được trách nhiệm của mình trong nhà trường”, Bộ trưởng khẳng định.

Về nhiệm vụ cấp bách ngay trong năm học mới, theo người đứng đầu ngành giáo dục, trước tiên thực hiện một chương trình và một bộ sách giáo khoa thống nhất trong toàn quốc.

Thứ hai là những cơ chế chính sách đối với đội ngũ nhà giáo đã và sẽ tiếp tục triển khai tạo được sự động viên, động lực rất quan trọng cho đội ngũ nhà giáo.

Đối với học sinh, sự quan tâm đầu tư thông qua các chính sách của Nhà nước và các địa phương thể hiện rõ. Đó là chính sách miễn học phí, nhiều địa phương thực hiện thêm các chính sách khác như hỗ trợ ăn trưa, dạy học 2 buổi/ngày, đặc biệt một số địa phương đã đi trước trong việc miễn phí sách giáo khoa cho học sinh.

Năm nay, 108 trường học biên giới sẽ được đưa vào sử dụng - đây là sự khác biệt hoàn toàn so với những năm trước.

Nếu trước kia các em học sinh phải học ở điểm trường lẻ rất khó khăn, nhưng năm nay các em có một môi trường học tập tốt hơn, thậm chí nhiều trường ở các thành phố lớn cũng không có được điều kiện như vậy.

Đối với sinh viên đại học, năm nay có một sự chuyển biến rất mạnh đối với các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.

Sẽ có khoảng trên 40.000 sinh viên, bao gồm các em ở khóa học năm 2025 và sinh viên nhập học năm 2026 được hưởng chế độ học bổng, hỗ trợ tài chính. Đây là sự thay đổi rất lớn để các em có thể chuyên tâm vào việc học, nâng cao chất lượng học tập.

"Còn nhiều chính sách khác nữa trong chặng đường mới sẽ có tác động sau này", Bộ trưởng khẳng định!