Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan - Ảnh: QUỐC HỘI
Chiều 9-11, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan đã có phát biểu giải trình, tiếp thu các ý kiến được đại biểu Quốc hội nêu ra về dự luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.
18 tuổi hay 21 tuổi?
Dự thảo luật cấm người chưa đủ 18 tuổi sử dụng, mua, bán thuốc lá. Tuy nhiên qua thảo luận, có đại biểu đề xuất nâng lên 21 tuổi.
Về mốc 18 tuổi, Bộ trưởng giải thích cơ quan soạn thảo muốn đồng bộ với Bộ luật Dân sự về độ tuổi và năng lực hành vi dân sự. Theo Bộ trưởng, hiện đa số nước trên thế giới cấm trẻ em dưới 18 tuổi sử dụng thuốc lá.
Theo thống kê hiện có khoảng 140 nước quy định người đủ 18 tuổi trở lên được mua thuốc lá và đây được coi là độ tuổi tiêu chuẩn, phổ biến trên toàn cầu.
Với quy định được mua thuốc lá từ đủ 21 tuổi trở lên, theo bộ trưởng, có 16 quốc gia áp dụng, trong đó có Mỹ, Singapore, Indonesia, Bahrain, Kuwait, Mông Cổ và Sri Lanka.
"Chúng tôi thấy đây là kinh nghiệm quốc tế, khi soạn thảo đã có tham khảo", bà Đào Hồng Lan nói và tái khẳng định đa phần các nước đều áp dụng từ 18 tuổi trở lên.
Về đề xuất cấm thuốc lá theo thế hệ, theo Bộ trưởng Y tế, đây là nội dung đã được cơ quan soạn thảo nghiên cứu, đưa vào quá trình xây dựng chính sách và báo cáo Chính phủ. Chính phủ cũng thấy đây là nội dung rất mới và đã tổ chức lấy ý kiến các thành viên.
Bộ trưởng cũng dẫn thông tin qua đánh giá tác động chính sách mới thấy có một số quốc gia đề cập quy định này, như New Zealand đã thông qua chính sách này vào năm 2022 nhưng đã bãi bỏ trước khi có hiệu lực triển khai.
Maldives là quốc gia đầu tiên trên thế giới thực hiện chính sách này từ tháng 11-2025, áp dụng cho toàn bộ người sinh từ năm 2007 trở về sau. Nhưng đây là quốc đảo, có quy mô dân số khoảng 530.000 người.
Tại Anh, dự Luật Thuốc lá và Thuốc lá điện tử được đưa ra tháng 4-2026 cũng đề xuất cấm bán thuốc lá cho những người sinh từ tháng 1-2009 trở về sau, nhưng chính sách dự kiến đến năm 2027 mới có hiệu lực.
"Cho nên việc đánh giá tác động, hiệu quả của chính sách đến thời điểm này chưa có những căn cứ đầy đủ", Bộ trưởng nói và cho biết thêm các thành viên Chính phủ đã bỏ phiếu, cho rằng đây là nội dung rất mới, nên "không đưa vào các nội dung kèm theo".
Bộ trưởng nêu rõ chính sách ban hành ra phải đảm bảo tính khả thi của triển khai thực hiện, trong đó, ngay cả quy định cấm bán thuốc lá, cấm sử dụng thuốc lá đối với người dưới 18 tuổi hiện hành vẫn cần tiếp tục được triển khai quyết liệt hơn.
Vì vậy Chính phủ cho rằng chưa đủ cơ sở để đề xuất đưa quy định cấm thuốc lá theo thế hệ vào dự luật.
Sẽ rà soát, điều chỉnh diện tích cảnh báo thuốc lá trên bao bì
Về các địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn, Bộ trưởng cho biết sẽ tiếp thu ý kiến đại biểu và trong báo cáo giải trình đã nêu rõ lộ trình do Chính phủ quy định để phù hợp với điều kiện thực tiễn.
Về tăng diện tích cảnh báo thuốc lá, theo bộ trưởng luật trước đây giao Chính phủ quy định.
Vì vậy trong quá trình xây dựng chính sách, tiếp thu ý kiến của Bộ Tư pháp, dự thảo tiếp tục đề xuất giao Chính phủ quy định.
Bộ trưởng khẳng định các ý kiến đại biểu đề xuất cần thiết phải tăng diện tích cảnh báo thuốc lá là vấn đề hết sức phù hợp.
"Cụ thể tăng lên bao nhiêu, tỉ lệ như thế nào xin phép Quốc hội giao thẩm quyền cho Chính phủ trên cơ sở rà soát, đánh giá việc triển khai trong thời gian vừa qua cũng như tham khảo thông lệ quốc tế", Bộ trưởng nói.
Theo Bộ trưởng, Công ước khung về kiểm soát thuốc lá của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) quy định diện tích cảnh báo tối thiểu là 30% ở mặt trước và mặt sau bao thuốc lá, khuyến nghị mức 50% trở lên và nguyên tắc diện tích cảnh báo càng lớn càng tốt.
Hiện đa số quốc gia áp dụng diện tích cảnh báo từ 75% trở lên, ưu tiên hình ảnh trực quan và luân phiên.
Qua thống kê năm 2025 cho thấy có 77 quốc gia áp dụng diện tích cảnh báo trung bình từ 65% trở lên, 25 quốc gia quy định từ 75% trở lên và 11 quốc gia áp dụng từ 85% trở lên.
Do đó trên cơ sở rà soát, đánh giá tác động và tham khảo thông lệ quốc tế để có mức điều chỉnh phù hợp.
Bộ trưởng Vũ Hải Quân: Nghị quyết 57 đưa công nghệ Việt từ phòng thí nghiệm ra thị trường quốc tếSau gần hai năm triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia ghi nhận nhiều bước tiến nổi bật. Việt Nam vươn lên nhóm 8 quốc gia có tốc độ internet di động nhanh nhất thế giới, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo phát triển mạnh...