Bộ trưởng Đào Hồng Lan: Một vụ ngộ độc thực phẩm có thể gây ra khoảng 200 loại bệnh khác nhau

Chiều 24-10, tại phiên thảo luận tổ về dự Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện cơ chế quản lý, bảo đảm sức khỏe người dân, đồng thời tạo thuận lợi cho doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh.

Bộ Y tế chịu trách nhiệm quản lý nhà nước thống nhất về an toàn thực phẩm

Về quản lý theo chuỗi, bà cho biết doanh nghiệp có lịch sử tuân thủ tốt có thể được xem xét giảm tần suất kiểm tra.

Muốn thực hiện điều này, cơ quan quản lý phải có hệ thống thông tin, dữ liệu ghi nhận đầy đủ lịch sử hoạt động, vi phạm và thu hồi sản phẩm của từng doanh nghiệp.

Việc đăng ký, công bố lại sản phẩm sau 5 năm cũng nhằm cập nhật lịch sử tuân thủ, phục vụ công tác hậu kiểm. Theo thiết kế của dự thảo, doanh nghiệp có thể thực hiện đăng ký tự động, gửi hồ sơ tự động để hình thành cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý.

Dữ liệu này không chỉ hỗ trợ cơ quan chức năng kiểm tra quy trình sản xuất mà còn có thể được công khai để người dân nhận biết những sản phẩm liên tục vi phạm, từ đó có biện pháp bảo vệ sức khỏe và hạn chế nguy cơ sử dụng sản phẩm không an toàn.

Đề cập đến nguy cơ ngộ độc thực phẩm, Bộ trưởng Đào Hồng Lan thông tin theo thống kê của ngành y tế và quốc tế, một vụ ngộ độc thực phẩm có thể gây ra khoảng 200 loại bệnh khác nhau.

Các nguy cơ có thể phát sinh ở nhiều công đoạn, từ chế biến, bảo quản đến vận chuyển và tiêu dùng.

Bà ví dụ thực phẩm được sản xuất bảo đảm tiêu chuẩn nhưng bảo quản không đúng cách trong điều kiện thời tiết nóng vẫn có thể gây ngộ độc. Vì vậy quản lý an toàn thực phẩm cần tính đến đặc điểm của từng loại sản phẩm và toàn bộ quá trình từ sản xuất đến tiêu dùng.

Về phòng, chống hàng giả, bà lưu ý quy định xác định hàng hóa là hàng giả khi hàm lượng sản phẩm không đạt 70% mức công bố, cần được xem xét thận trọng trong mối liên hệ với điều kiện bảo quản, vận chuyển và lưu trữ.

Một số sản phẩm, trong đó có thực phẩm chức năng, có thể bị biến chất sau khi sản xuất nếu không được bảo quản đúng quy định. 

Do đó cần phân biệt rõ nguyên nhân và trách nhiệm để tránh trường hợp sản phẩm ban đầu đạt tiêu chuẩn nhưng sau đó biến chất lại dẫn đến việc quy kết hành vi sản xuất hàng giả.

• 

  Bộ trưởng Đào Hồng Lan trình Quốc hội sửa Luật An toàn thực phẩm, thống nhất đầu mối quản lýĐỌC NGAY

Về mô hình quản lý, theo Bộ trưởng, trước đây, trách nhiệm được phân chia theo ngành hàng. Bộ Y tế quản lý 6 trong tổng số 33 nhóm ngành hàng, Bộ Công Thương quản lý 8 nhóm, còn Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý 19 nhóm.

Theo định hướng mới, Bộ Y tế chịu trách nhiệm quản lý nhà nước thống nhất về an toàn thực phẩm, nhưng không đồng nghĩa với việc tiếp quản toàn bộ hoạt động sản xuất nông nghiệp.

Bộ trưởng giải thích trách nhiệm quản lý sản xuất ban đầu vẫn cần được phân định với trách nhiệm bảo đảm an toàn thực phẩm.

Chẳng hạn ngành nông nghiệp quản lý việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, còn yêu cầu về ngưỡng tồn dư và ảnh hưởng đến sức khỏe con người phải được kiểm soát trong chuỗi an toàn thực phẩm.

Theo bà để mô hình quản lý mới vận hành hiệu quả, cần có cơ chế phối hợp liên ngành, bố trí nhân lực chuyên môn từ cấp cơ sở, đầu tư thiết bị, hạ tầng và hệ thống kiểm nghiệm.

Công tác giám sát cần sự tham gia của MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và người dân nhằm phát hiện sớm các vi phạm ngay tại cơ sở...

Không cơ quan nào được nói rằng "đó không phải là việc của tôi"

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn bày tỏ rất mừng vì trước đây, một mâm cơm có tới 3 bộ quản lý, nhưng lần sửa đổi này hướng tới việc thống nhất có 1 bộ quản lý.

Ông nói Chỉ thị 17 của Ban Bí thư đã xác định rõ yêu cầu thống nhất đầu mối quản lý an toàn thực phẩm từ Trung ương đến địa phương.

Song dự luật vẫn duy trì sự tham gia quản lý chuyên ngành của 6 bộ, trong khi Bộ Y tế được xác định là đầu mối nhưng nhiều nhiệm vụ vẫn được giao cho các bộ khác chủ trì hoặc phối hợp.

Ông đề nghị cơ quan soạn thảo và cơ quan thẩm tra rà soát kỹ vấn đề này, bảo đảm quy định của luật thực sự phù hợp với chủ trương đã đề ra.

Chẳng hạn với chống thực phẩm giả, trách nhiệm kiểm tra được giao cho nhiều cơ quan. Với thực phẩm nhập khẩu, trách nhiệm có sự tham gia của Bộ Y tế, UBND cấp tỉnh.

Thực tiễn cho thấy nhiều đầu mối cùng quản lý thì có nguy cơ đùn đẩy trách nhiệm tại những khâu giáp ranh. Các đường dây sản xuất, kinh doanh sữa giả, thực phẩm chức năng giả quy mô lớn bị phát hiện thời gian qua đã "lọt qua" những kẽ hở đó.

Từ những phân tích trên, ông đề nghị mỗi nhiệm vụ phải có một cơ quan chịu trách nhiệm chính, cơ quan đầu mối phải được trao đủ thẩm quyền, bảo đảm thực quyền. Chính phủ báo cáo Quốc hội hằng năm về kết quả thực hiện.

"Khi xảy ra sự cố, người dân phải biết hỏi cơ quan nào chịu trách nhiệm. Không cơ quan nào được nói rằng "đó không phải là việc của tôi", Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ.

Ông nhấn mạnh yêu cầu thông thoáng cho người làm ăn chân chính nhưng phải nghiêm khắc với kẻ gian dối. Người chân chính, tuân thủ pháp luật phải được bảo vệ, người vi phạm phải kiểm tra gắt gao để kịp thời phát hiện và xử lý.

Đại biểu Phạm Khánh Phong Lan cho rằng nếu doanh nghiệp làm tốt thì không ngại kiểm tra nhưng dự thảo luật lại tính giới hạn tần suất kiểm tra không quá một lần mỗi năm, khiến công tác hậu kiểm khó phát huy hiệu quả.