Giải trình tại phiên thảo luận sáng 26/10 về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết dự thảo cắt giảm, đơn giản hóa 8 thủ tục hành chính, chuyển một số thủ tục từ đăng ký sang công bố năng lực và bãi bỏ những yêu cầu chứng nhận không còn cần thiết.
Hoạt động kiểm tra nhà nước sẽ tập trung vào những nơi có nguy cơ vi phạm cao, chu kỳ kiểm định được điều chỉnh theo dữ liệu thực tế.
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân.
“Riêng với công tơ điện, đồng hồ nước và cột đo xăng dầu là những phương tiện đo hằng ngày, quyết định số tiền người dân phải trả nên vẫn phải duy trì kiểm định. Việc giảm thủ tục cho doanh nghiệp phải đi đôi với bảo vệ người tiêu dùng”, Bộ trưởng nhấn mạnh.
Về tính độc lập, khách quan của hoạt động kiểm định, trước những lo ngại của đại biểu về tình trạng “vừa đá bóng, vừa thổi còi”, cơ quan soạn thảo đã bổ sung trực tiếp vào dự thảo yêu cầu các tổ chức được chỉ định phải có biện pháp kiểm soát xung đột lợi ích.
Theo đó, doanh nghiệp không được tự kiểm định phương tiện đo do mình sử dụng để bán hàng nếu không có sự kiểm soát. “Kết quả kiểm định cũng được cập nhật lên nền tảng số để người dân có thể tra cứu”, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ nói.
Về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, theo ông Vũ Hải Quân, dự thảo Luật khẳng định người có hành vi vi phạm gây thiệt hại phải bồi thường theo quy định của pháp luật dân sự và pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
“Lần đầu tiên, Luật trao cho người dân quyền yêu cầu trích xuất dữ liệu đo liên quan đến giao dịch của mình để làm chứng cứ khi khiếu nại, yêu cầu bồi thường. Nền tảng số cũng có kênh tiếp nhận phản ánh hỗ trợ người dân trong việc chứng minh thiệt hại”, Bộ trưởng cho hay.
Phải bồi thường cho dân khi đồng hồ điện nước “đo sai, thu thừa”
Nêu ý kiến thảo luận trước đó, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn Đồng Tháp) đặc biệt lưu ý yêu cầu kiểm định chính xác đối với phương tiện đo liên quan đến sức khỏe, tính mạng con người, nhất là trong lĩnh vực y tế và an toàn thực phẩm.
Đề cập trách nhiệm bồi thường của Nhà nước hay những đơn vị kiểm định, người thực hiện đo lường hoặc trách nhiệm bồi thường của người gian lận trong đo lường, ông Hòa nhìn nhận định phương tiện đo không đảm bảo hay nếu có tiêu cực, phải bồi thường thiệt hại cho đối tượng chịu ảnh hưởng.
Ví dụ đồng hồ điện, đồng hồ nước, cân đo lường, hàng thực phẩm, đồ tiêu dùng không đảm bảo, có thể xảy ra sai sót, đại biểu Hòa cho rằng trách nhiệm cơ quan, tổ chức, cá nhân, cá nhân liên quan phải bồi thường khi để xảy ra sự gian lận.
Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn Đồng Tháp)
Cùng quan điểm, đại biểu Bùi Văn Dũng (Đoàn Thanh Hóa) cho rằng, đây là lĩnh vực gắn trực tiếp với đời sống hằng ngày, từ đổ xăng, cân hàng đến thanh toán tiền điện, nước. Người dân thường phải tin vào thiết bị và kết quả đo do bên bán cung cấp, vì vậy tính chính xác của phép đo có ý nghĩa quan trọng đối với sự công bằng trong giao dịch.
“Khi hóa đơn điện, nước tăng bất thường, người dân cần được biết chỉ số đầu kỳ, cuối kỳ, thời điểm ghi nhận và tình trạng kiểm định của đồng hồ. Những người không sử dụng điện thoại thông minh cũng phải được hỗ trợ tra cứu, trong khi dữ liệu bị điều chỉnh cần được lưu vết để phục vụ kiểm tra.
Đặc biệt, khi xác định việc đo sai dẫn đến thu thừa, đơn vị cung cấp dịch vụ phải chủ động rà soát khách hàng bị ảnh hưởng, thông báo cách tính và hoàn trả tiền trong thời hạn rõ ràng”, ông Dũng nói.
Từ đó, đại biểu đề nghị dự thảo luật quy định rõ quyền tiếp cận, trích xuất dữ liệu đo liên quan đến giao dịch của người dân; trách nhiệm giải thích và thời hạn trả lời của đơn vị cung cấp dịch vụ.
Theo đại biểu, không nên buộc từng người theo đuổi thủ tục tốn kém hơn khoản tiền được nhận lại. Thay vào đó, cần có đầu mối tiếp nhận, theo dõi việc khắc phục và thông báo kết quả giải quyết cho người dân.
Đại biểu cũng đề nghị hoàn thiện dự thảo Luật theo hướng kết nối với quy định chuyên ngành, làm rõ trách nhiệm chủ động khắc phục và cơ quan giám sát việc hoàn trả tiền thu thừa.