Bộ trưởng Tài chính: Kiểm soát lạm phát xung quanh mức 4,5%

Tại phiên thảo luận về kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước sáng 31/10, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn và Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn giải trình những vấn đề đại biểu quan tâm về lạm phát, lãi suất và nguồn vốn cho nền kinh tế.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết các ý kiến sẽ được tiếp thu để hoàn thiện nhiệm vụ, giải pháp năm 2027, hướng tới mục tiêu tăng trưởng trên 10% và kiểm soát lạm phát khoảng 4,5%.

Tính toán phương án giá điện, đề cập thuế với xăng

Theo Bộ trưởng Tài chính, trong 9 tháng đầu năm, kinh tế duy trì mức tăng trưởng 9,01%, trong khi lạm phát được kiểm soát ở mức 4,52%. Ông đánh giá đây là kết quả rất đáng ghi nhận trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đối mặt nhiều biến động khó lường.

Theo Bộ trưởng, xung đột địa chính trị đã đẩy giá dầu thô Brent bình quân từ mức 79 USD một thùng lên dao động quanh ngưỡng 118-120 USD một thùng, tức tăng trên 50%. Đà tăng này tác động trực tiếp đến nguồn cung và các cơ sở lọc hóa dầu, tạo sức ép rất lớn lên mặt bằng giá trong nước.

Dù vậy, chỉ số giá cả tại Việt Nam vẫn được giữ ở mức hợp lý so với khu vực và thế giới. Bộ trưởng dẫn dữ liệu so sánh chi phí sinh hoạt cho thấy giá lương thực chỉ tăng 0,7%, dịch vụ y tế tăng 1,12%, dịch vụ giáo dục tăng khoảng 1,39%, thực phẩm tăng 4,17%.

Để giữ vững mặt bằng giá, chính sách tài khóa đã triển khai các gói miễn, giảm thuế khoảng 240.000 tỷ đồng và gia hạn khoảng 120.000 tỷ đồng, nâng tổng quy mô hỗ trợ lên khoảng 360.000 tỷ đồng.

Về phương án điều hành giá các mặt hàng thiết yếu thời gian tới, người đứng đầu ngành tài chính thông tin: "Sắp tới chúng tôi cũng sẽ có báo cáo tính toán phương án giá điện". 

Đối với mặt hàng xăng dầu, Bộ Tài chính đã báo cáo Chính phủ phương án tiếp tục lùi áp dụng thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng, đồng thời dự kiến chi thêm khoảng 4.000 tỷ đồng nhằm hỗ trợ kìm giữ giá mặt hàng này.

Bộ trưởng nhấn mạnh quan điểm chỉ đạo xuyên suốt của lãnh đạo chủ chốt: "Tăng trưởng nhưng người dân phải thụ hưởng thành quả. Cụ thể ở đây là làm sao kiểm soát cho lạm phát ở mức xung quanh 4,5%". 

Chênh lệch lãi suất huy động và cho vay thu hẹp

Ở lĩnh vực tiền tệ, Thống đốc Phạm Đức Ấn cho biết Ngân hàng Nhà nước tiếp tục theo đuổi mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, kiềm chế lạm phát, kiểm soát tỷ giá và hỗ trợ tăng trưởng.

Theo ông, việc điều hành phải tìm được điểm cân bằng giữa các mục tiêu. Điểm cân bằng này không có công thức cố định mà cần được xác định qua thực tiễn điều hành.

Trước băn khoăn về tỷ lệ dư nợ tín dụng trên GDP, việc huy động vốn ngắn hạn để cho vay trung, dài hạn và thanh khoản, Thống đốc cho rằng hệ thống ngân hàng Việt Nam có những đặc điểm riêng.

Ông nêu tiền gửi ngắn hạn chiếm khoảng 80% tổng tiền gửi. Tuy nhiên, người dân thường gửi kỳ hạn ngắn rồi liên tục quay vòng trong thời gian dài, nên nguồn tiền này cũng có tính ổn định.

Các ngân hàng thương mại huy động vốn ngắn hạn với lãi suất thấp hơn, qua đó có điều kiện hỗ trợ giảm lãi suất cho vay. Theo Thống đốc, người dân tiếp tục gửi tiền vào ngân hàng, về cơ bản, là do tin tưởng hệ thống.

Khi thị trường vốn phát triển, có sức hấp dẫn hơn và bảo đảm tính an toàn để người dân tham gia đầu tư, sự cân bằng giữa các kênh huy động vốn sẽ thay đổi.

Về tín dụng, ông cho biết mức tăng trưởng tại thời điểm báo cáo khoảng 12,27%. Lãi suất huy động tăng cao hơn mức tăng của lãi suất cho vay, khiến chênh lệch giữa hai mức lãi suất thu hẹp.

Trong tổng dư nợ hơn 20,879 triệu tỷ đồng, khoảng 77,4% dành cho sản xuất, kinh doanh; dư nợ đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa đạt trên 4 triệu tỷ đồng. Tín dụng bất động sản tăng khoảng 9,84%, thấp hơn tăng trưởng tín dụng chung.

Ngân hàng Nhà nước cũng đang triển khai xây dựng gói tái cấp vốn phục vụ cho vay nhà ở xã hội theo chỉ đạo của Thủ tướng.

Minh bạch để tiếp cận vốn, giảm phụ thuộc vào ngân hàng

Về doanh nghiệp nhỏ và vừa, Thống đốc cho biết Ngân hàng Nhà nước đã làm việc với hiệp hội doanh nghiệp để tìm giải pháp giảm lãi suất, tăng khả năng tiếp cận vốn. Một nội dung được đề cập là cho vay dựa nhiều hơn vào khả năng thực tế và dòng tiền của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, ông chỉ ra những hạn chế của khu vực này như quy mô vốn nhỏ, sức chống chịu yếu, phương án kinh doanh thường xuyên biến động và thông tin tài chính chưa thực sự minh bạch.

"Không có cái câu chuyện là nó sẽ có hai bảng cân đối. Một bảng cân đối thì dùng để thanh toán thuế, một bảng cân đối thì dùng để đi vay ngân hàng được", ông nói.

Theo Thống đốc, khi hoạt động được minh bạch, ngân hàng có điều kiện đánh giá sức khỏe doanh nghiệp để xem xét cấp tín dụng. Bản thân doanh nghiệp cần nâng cao năng lực, chứng minh khả năng trả nợ.

Ngân hàng Nhà nước sẽ khuyến khích và tạo cơ sở pháp lý để tổ chức tín dụng yên tâm cho vay. Đồng thời, với vai trò trung gian tài chính, ngân hàng phải thu hồi được tiền cho vay để hoàn trả người gửi tiền.

Về nguồn lực dài hạn, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết Chính phủ đã nhận biết vấn đề nền kinh tế phụ thuộc lớn vào tín dụng và triển khai chiến lược phát triển thị trường chứng khoán.

Theo ông, huy động vốn trên thị trường trong 9 tháng đầu năm tăng 15% so với cùng kỳ. Từ cuối năm 2025 đến nay, 10 doanh nghiệp thực hiện chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng, huy động trên 60.000 tỷ đồng.

Các giải pháp được Bộ trưởng nêu gồm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, bảo đảm công khai, minh bạch; đẩy mạnh cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước và thu hút nhà đầu tư trong, ngoài nước.

Ông cũng đề cập việc phát triển các tổ chức đầu tư chuyên nghiệp, tạo nơi để nhà đầu tư nhỏ lẻ yên tâm gửi gắm nguồn tiền.