Tại chương trình Thủ tướng Chính phủ đối thoại với thanh niên năm 2026, TS Đặng Thị Lệ Hằng, nghiên cứu viên Viện Công nghệ tiên tiến (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam), cho biết trong quá trình công tác và sinh hoạt tại Câu lạc bộ các nhà khoa học trẻ TP.HCM, chị nhận thấy thanh niên có nhiều ý tưởng đột phá, khả năng tiếp cận công nghệ mới và tạo ra các kết quả nghiên cứu chất lượng. Nhiều người mong muốn đưa sản phẩm khoa học vào giải quyết những vấn đề thực tiễn của đất nước.
TS Đặng Thị Lệ Hằng
ẢNH: TUẤN MINH
Từ thực tế đó, TS Đặng Thị Lệ Hằng đặt câu hỏi với Bộ trưởng Bộ KH-CN về cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ và đánh giá sản phẩm nghiên cứu, nhằm tạo cơ hội để các nhà khoa học trẻ đóng góp vào mục tiêu phát triển chung.
Trả lời, Bộ trưởng KH-CN Vũ Hải Quân cho biết, bộ luôn đồng hành với thanh niên thông qua các chương trình như Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả cầu vàng, Giải thưởng Khuê Văn Các và Giải thưởng Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu, với vai trò tài trợ và tham gia hội đồng xét tuyển.
Bộ trưởng Vũ Hải Quân chia sẻ, từ khi còn là giảng viên đến khi đảm nhiệm cương vị bộ trưởng, ông luôn quan tâm đến lực lượng nghiên cứu trẻ. Một trong những chính sách đầu tiên ông triển khai trên cương vị mới là chương trình hỗ trợ nghiên cứu sinh xuất sắc.
Theo đó, mỗi nghiên cứu sinh xuất sắc có thể nhận mức hỗ trợ lên tới 1 tỉ đồng/năm trong 3 năm. Bộ trưởng đánh giá đây là mức hỗ trợ đáng kể, có khả năng cạnh tranh với các nước trong khu vực.
Bộ trưởng Vũ Hải Quân
ẢNH: TUẤN MINH
Cạnh đó, ông cũng đặc biệt quan tâm đến các nhà khoa học trẻ. Ông Quân thông tin, từ năm 2024 - 2026, tỷ lệ hồ sơ nộp vào chương trình nghiên cứu cơ bản của các nhà khoa học dưới 40 tuổi liên tục tăng từ 31% lên đến 67%. Đây là sự chuyển biến rất mạnh mẽ.
Ông Quân thông tin thêm, trong chuyến công tác cùng Thủ tướng sang Nga, ông đã trao đổi trực tiếp với Bộ trưởng Bộ KH-CN của Nga về kế hoạch triển khai chương trình mời 50 nhà khoa học trẻ của Việt Nam sang Nga vào đầu tháng 12 để tham dự đại hội các nhà khoa học trẻ thế giới. Tại đây, ông sẽ có bài phát biểu chia sẻ về chính sách phát triển và hỗ trợ nhà khoa học trẻ của Việt Nam.
Bộ trưởng Bộ KH-CN cũng chia sẻ, hiện nay bộ cũng đang thực hiện chương trình đưa AI vào các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ với mức hỗ trợ lên đến 3 tỉ đồng. Chương trình tạo cơ chế để các tài năng trẻ về AI phối hợp cùng doanh nghiệp đề xuất ý tưởng cải tiến năng suất, thử nghiệm trong 1 năm sẽ được bộ tiếp tục đầu tư dài hạn nếu chứng minh được hiệu quả thực tế.
Phải lao động tối thiểu 10.000 giờ
Trước thắc mắc của nhiều bạn trẻ về cách thức tham gia vào các công nghệ chiến lược và bài toán lớn của đất nước, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho rằng "muốn tham gia được bài toán lớn thì phải bắt đầu từ một bài toán nhỏ, một câu hỏi nghiên cứu cụ thể và phải đi đến tận cùng của câu hỏi đó", đồng thời đưa ra 5 gợi ý để các nhà khoa học trẻ đi đến thành công.
Nhắc lại nội dung phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong Lễ kỷ niệm 70 năm thành lập Đại học Bách khoa Hà Nội sáng nay 15.10, ông Quân khuyến nghị, các bạn trẻ cần đặt ra và trả lời được câu hỏi "công nghệ nào sẽ phát triển trong 5 - 10 năm tới?" để chủ động định hướng nghiên cứu.
Cạnh đó, phải có một tâm thế mở, tức là phải tin vào bản thân mình, tin vào sự nỗ lực cố gắng của mình thì sẽ mang lại thành công, mang lại kết quả tốt đẹp.
Tiếp đó, phải hiểu được quy tắc 10.000 giờ. Để thành công, để trở thành một chuyên gia thì cần phải lao động, nỗ lực không ngừng, và 10.000 giờ là thời gian tối thiểu để chúng ta có thể trưởng thành trong lĩnh vực khoa học và công nghệ.
Theo ông Quân, chúng ta cũng cần phải xây dựng được các mối quan hệ từ bạn bè, đồng nghiệp, những người đồng hành cùng với mình và đó là điều kiện để phát triển.
Cuối cùng, ông lưu ý, phải đặt tất cả những điều trên trong một kế hoạch, hành động cụ thể.
"Kế hoạch hành động đó sẽ đi theo chúng ta, định hướng cho ta mỗi ngày, mỗi giờ cũng như mỗi năm để có thể có những đóng góp cụ thể cho đất nước", ông Quân nhấn mạnh.