Đã thể chế hóa cơ bản, phần đa ý kiến đại biểu Quốc hội và nhân dân tham gia
Theo Bộ trưởng Đào Hồng Lan, đây là dự án luật “liên quan vấn đề sức khỏe của người dân, đến sự sống và cái chết, là một phạm trù rất nhạy cảm liên quan đến y học, pháp lý, đạo đức xã hội, văn hóa xã hội và đặc biệt là phòng ngừa tội phạm”, nên được dư luận rất quan tâm.
Bộ trưởng cho biết, với tinh thần cầu thị, lắng nghe nhiều chiều, tiếp thu tối đa ý kiến của đại biểu Quốc hội, ý kiến của cơ quan thẩm tra và đóng góp ý kiến của nhân dân, bộ đã khẩn trương hoàn thiện dự thảo luật để trình Quốc hội, và được đại biểu Quốc hội đánh giá rất cao, “đã thể chế hóa được cơ bản, phần đa những ý kiến mà đại biểu Quốc hội và nhân dân đã tham gia”.
Bộ trưởng Y tế nêu rõ, việc hiến ghép mô, bộ phận cơ thể người là một thành tựu y học hiện đại. Sau mỗi ca ghép thành công, đó là trao thêm hy vọng cho một bệnh nhân được có quyền sống và sau mỗi nghĩa cử hiến tặng là một tấm lòng nhân ái và là sự sẻ chia vô giá của người hiến và gia đình người hiến.
Trong quá trình xây dựng dự thảo luật, theo bộ trưởng, cơ quan soạn thảo cũng đã tham khảo ý kiến của các nước trên thế giới và quan điểm của Tổ chức Y tế thế giới.
“Tuy nhiên, chúng tôi thấy rằng, việc lựa chọn giải pháp như thế nào để phù hợp với văn hóa của người Việt Nam, phù hợp với đặc điểm tâm lý, tình cảm con người Việt Nam vẫn là những yếu tố quan trọng nhất để thiết kế nội dung của dự án luật”, bộ trưởng nêu.
Nguyên tắc xuyên suốt, theo Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan, là: Mở rộng cơ hội hiến tạng để cứu người nhưng không đánh đổi sự an toàn, quyền và lợi ích hợp pháp của người hiến. Đặc biệt không tạo điều kiện cho việc ép buộc, lừa dối hay lợi dụng trong việc triển khai thực hiện.
Tuyệt đối cấm lấy mô không tái sinh, bộ phận cơ thể người sống dưới 18 tuổi
Với một số nội dung cụ thể, theo bộ trưởng, về độ tuổi đăng ký hiến, trên tinh thần tiếp thu, dự thảo luật thực hiện theo tinh thần của luật cũ, là “người đăng ký hiến chỉ áp dụng cho người từ 18 tuổi trở lên”, theo đúng tinh thần đảm bảo trách nhiệm đối với quyết định vấn đề hệ trọng của đời mình.
Bộ trưởng cũng cho biết, để tăng cường kiểm soát, ngăn chặn các hành vi mua bán mô, bộ phận cơ thể người và bảo vệ người hiến, dự thảo luật quy định rất nhiều các nội dung theo hướng chặt chẽ hơn.
Bộ trưởng nhấn mạnh, theo luật cũ, có 10 nhóm hành vi bị nghiêm cấm. Dự thảo luật mới nhất tăng lên 21 nhóm hành vi bị nghiêm cấm, làm cơ sở cho các cơ quan pháp luật điều tra, xử lý các việc liên quan hành vi lạm dụng, lợi dụng trong lấy ghép mô, tạng. Kể cả các cơ quan y tế cũng được điều chỉnh bởi rất nhiều nội dung nghiêm cấm này.
Dự thảo cũng bổ sung các quy định cấm việc lấy bộ phận cơ thể từ bào thai và việc đưa, tổ chức hoặc tạo điều kiện cho người Việt Nam ra nước ngoài hoặc người nước ngoài vào Việt Nam để hiến, ghép bộ phận cơ thể người trái quy định của pháp luật.
Đồng thời, bổ sung quy định về hội đồng chết não, xác định chết não, chết tuần hoàn, bảo đảm độc lập với việc điều trị, vận động hiến, lấy ghép mô tạng…
Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan giải thích thêm, từ năm 2007, có những quy định pháp lý rất chặt chẽ về việc xác định chết não, phải xác định 8 tiêu chuẩn lâm sàng, 5 tiêu chuẩn cận lâm sàng và các tiêu chuẩn này phải được thực hiện 3 lần trong khoảng thời gian tối thiểu là 12 giờ. Theo bộ trưởng, quy định đã được triển khai rất nghiêm túc và Việt Nam được xác định là có quy định chặt chẽ thứ tư trên thế giới.
Bộ trưởng nhấn mạnh, đối với người dưới 18 tuổi, trong dự thảo luật quy định rất rõ, chỉ được hiến mô tái sinh thuộc danh mục do Bộ Y tế ban hành. Ví dụ như tế bào gốc tạo máu, tế bào lim phô từ máu ngoại vi và phải đáp ứng các điều kiện hết sức chặt chẽ.
“Tuyệt đối cấm lấy mô không tái sinh, bộ phận cơ thể người sống dưới 18 tuổi. Đây là một điều kiện rất quan trọng”, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan nhấn mạnh, đề nghị dư luận hiểu rõ, tránh các thông tin sai lệch.
Một nội dung quan trọng khác, theo bộ trưởng, dự thảo luật đã bổ sung quy định không được lấy bộ phận cơ thể người hiến khi còn sống và tại bất kỳ thời điểm nào khi họ có quyền từ chối. Bộ trưởng nhấn mạnh, phải triển khai thực hiện theo đúng nguyện vọng của họ. Nội dung này áp dụng cho cả việc hiến mô và bộ phận cơ thể người.
“Việc tư vấn cho người hiến mô tái sinh khi còn sống phải được thực hiện độc lập, đặc biệt là đối với người dưới 18 tuổi”, bộ trưởng.
Bộ trưởng Đào Hồng Lan cũng nhấn mạnh, tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội, trong dự thảo luật sẽ quy định trong quá trình tư vấn, phải trên cơ sở sự đồng ý của trẻ em là cao hơn hết và trước hết. Quy định cũng được xây dựng theo hướng, người tư vấn không phải là người đã khám, người đã chẩn đoán và quyết định người bệnh phải ghép mô, bộ phận cơ thể. Quy định này nhằm hạn chế các xung đột lợi ích và bảo đảm người hiến được tiếp cận các thông tin khách quan.
Bộ trưởng cũng nêu rõ, dự thảo luật cũng có các nội dung quy định đảm bảo việc hiến ghép đối với những người đã chết não, chết tuần hoàn hết sức chặt chẽ….
Về điều phối hoạt động hiến, ghép, theo bộ trưởng, sẽ được xác định thông qua hệ thống của cơ sở dữ liệu quốc gia, đảm bảo vấn đề truy vết trong triển khai thực hiện. Việc hiến, ghép đảm bảo công khai, công bằng, không phân biệt độ tuổi, giới tính cũng như vùng miền, dân tộc, và yếu tố quan trọng nhất là hài hòa về các chỉ số y khoa.