Ngày 19/10, Bộ Y tế phát động Tuần lễ “Dinh dưỡng và Phát triển” năm 2026 từ ngày 16-23/10, nhằm hưởng ứng Ngày Lương thực thế giới (16/10), với chủ đề “Đổi mới hôm nay-Dinh dưỡng tốt ngày mai.”
Tiến sỹ Nguyễn Hồng Trường - Phó Viện trưởng Viện dinh dưỡng Quốc gia cho hay với thông điệp “Đổi mới hệ thống lương thực thực phẩm theo hướng bền vững, thực hiện chế độ ăn lành mạnh vì sức khỏe hôm nay và ngày mai,” Tuần lễ nhấn mạnh đổi mới không chỉ ở công nghệ, sản phẩm mà còn trong tổ chức bữa ăn, minh bạch thông tin và hướng dẫn thực hành, giúp mỗi người dễ dàng lựa chọn và duy trì chế độ ăn lành mạnh hằng ngày.
Theo số liệu năm 2024 của Viện Dinh dưỡng, tỷ lệ suy dinh dưỡng ở trẻ em dưới 5 tuổi trên toàn quốc là 14,8% đối với thể thấp còi, 8,3% đối với thể nhẹ cân, 4,8% đối với thể gầy còm; tỷ lệ thừa cân béo phì là 5,9%. Tỷ lệ thấp còi còn chênh lệch giữa các vùng, cao nhất ở Trung du và miền núi phía Bắc (20,3%) và Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên (20,0%). Những số liệu này cho thấy sự cần thiết của việc cải thiện chất lượng bữa ăn và tăng cường chăm sóc dinh dưỡng cho trẻ, đặc biệt tại các vùng có tỷ lệ suy dinh dưỡng cao.
Tiến sỹ Hoàng Thị Đức Ngàn - Phụ trách Khoa dinh dưỡng cộng đồng (Viện dinh dưỡng Quốc gia) cho hay tại Việt Nam, bệnh không lây nhiễm chiếm khoảng 78% tổng số ca tử vong do tất cả các nguyên nhân. Điều tra quốc gia các yếu tố nguy cơ bệnh không lây nhiễm mới nhất cho thấy người trưởng thành 18-69 tuổi tiêu thụ trung bình 8,1 g muối/ngày, cao hơn khuyến nghị dưới 5 g/ngày của Tổ chức Y tế thế giới; tỷ lệ thừa cân, béo phì ở nhóm tuổi này là 19,5%. Ở trẻ em, tỷ lệ thừa cân, béo phì tăng gấp 2,2 lần trong giai đoạn 2010-2020. Trước thực trạng này, minh bạch thông tin dinh dưỡng giúp người dân lựa chọn thực phẩm phù hợp.
Chăm sóc dinh dưỡng cần được thực hiện từ khi khỏe mạnh, xuyên suốt vòng đời, đặc biệt với phụ nữ có thai, bà mẹ cho con bú, trẻ em, người cao tuổi và nhóm dễ bị tổn thương. Trong 1.000 ngày đầu đời, cần chú trọng dinh dưỡng thai kỳ, nuôi con bằng sữa mẹ, ăn bổ sung hợp lý và an toàn thực phẩm. Với trẻ học đường, gia đình, nhà trường và cơ sở y tế cần phối hợp chăm sóc bữa ăn, giáo dục dinh dưỡng, khuyến khích vận động và theo dõi tăng trưởng, tránh gây áp lực hình thể hoặc kiểm soát cân nặng thiếu an toàn.
Với người trưởng thành và người cao tuổi, chế độ ăn cần phù hợp sức khỏe, khả năng ăn uống và mức độ hoạt động thể lực. Đồng thời, cần hỗ trợ người khó tiếp cận, chuẩn bị hoặc sử dụng thực phẩm; tại vùng khó khăn, gắn truyền thông với tư vấn, đánh giá dinh dưỡng, kết nối dịch vụ và phối hợp y tế, giáo dục, sinh kế, giảm nghèo để người dân có điều kiện thực hành.
Để sử dụng hiệu quả thông tin, bác sỹ Ngàn khuyến cáo người tiêu dùng cần thực hành “Đọc nhãn-Hiểu đúng-So sánh-Lựa chọn phù hợp,” chú ý giá trị dinh dưỡng được tính theo 100 g, 100 ml, một khẩu phần hay toàn bộ bao gói; tránh lựa chọn chỉ dựa vào một chất dinh dưỡng hoặc quảng cáo, đối chiếu nguồn chính thống và tìm tư vấn khi cần. Đồng thời, doanh nghiệp cần cung cấp thông tin rõ ràng, không gây nhầm lẫn; cơ quan quản lý và truyền thông cần hướng dẫn người dân vận dụng khi mua sắm, chế biến và sử dụng thực phẩm.
Tuần lễ khuyến khích mỗi gia đình nâng cao chất lượng bữa ăn, bảo đảm an toàn thực phẩm và hạn chế lãng phí thông qua ăn đa dạng, phối hợp hợp lý các nhóm thực phẩm, tận dụng nguồn thực phẩm địa phương và chế biến phù hợp.
Việc cải thiện bữa ăn không đồng nghĩa với lựa chọn thực phẩm đắt tiền hay tăng chi tiêu. Để thực hiện, các gia đình cần lập thực đơn, mua sắm theo nhu cầu, vừa kiểm soát chi phí vừa tránh dư thừa. Chế độ ăn cần phù hợp với tuổi, sức khỏe, mức vận động và điều kiện kinh tế; người có bệnh lý hoặc nhu cầu đặc biệt cần được tư vấn chuyên môn. Nhà trường, cơ sở cung cấp suất ăn, doanh nghiệp và cơ quan quản lý cần phối hợp, tạo điều kiện để người dân tiếp cận và duy trì chế độ ăn lành mạnh.
Theo các chuyên gia, đối với bếp ăn trường học, cơ quan và cơ sở cung cấp suất ăn, việc rà soát thực đơn cần kết hợp với ghi nhận lượng thức ăn thừa và lấy ý kiến người sử dụng. Mục tiêu giảm lãng phí phải gắn với bảo đảm chất lượng dinh dưỡng, không đơn thuần là cắt giảm lượng thực phẩm hoặc thu hẹp khẩu phần./.
Tuần lễ “Dinh dưỡng và Phát triển” năm 2026 kêu gọi sự chung tay của gia đình, nhà trường, doanh nghiệp, ngành y tế và cơ quan quản lý trong xây dựng môi trường thực phẩm an toàn, lành mạnh. Từ nâng cao chất lượng bữa ăn, minh bạch thông tin đến giảm lãng phí và hỗ trợ tiếp cận dịch vụ dinh dưỡng. Thúc đẩy chế độ ăn lành mạnh, minh bạch thông tin dinh dưỡng và ứng dụng khoa học, công nghệ vì sức khỏe cộng đồng.
(Vietnam+)