Sáng hôm sau, bài viết bất ngờ "viral", thu hút hàng trăm nghìn lượt xem, hàng trăm bình luận. Không ít lời trong đó là lăng mạ, công kích cá nhân.
Càng nhiều người chỉ trích, bài viết càng lan rộng. Chính bình luận tiêu cực trở thành "nhiên liệu" giúp bài viết tiếp cận thêm nhiều người.
Trải nghiệm đó cho tôi thấy một nghịch lý: trên Threads, một bài viết lan truyền không phải lúc nào cũng vì chất lượng. Đôi khi, chính tranh cãi mới là thứ khiến thuật toán tiếp tục phân phối nó.
Threads không chỉ trong vai trò của một mạng xã hội mới. Nó đang bước vào một không gian đã quen thuộc với người Việt - không gian tranh luận trên mạng.
Threads khuyến khích những cuộc trò chuyện ngắn, cho phép nêu ý kiến, phản hồi quan điểm. Điều đó mở cơ hội cho nhiều người bình thường tham gia vào các cuộc thảo luận vốn trước đây chỉ diễn ra trên báo chí hoặc trong giới chuyên môn.
Đây là giá trị lớn nhất của Threads: Một sinh viên có thể trao đổi với giảng viên, một chuyên gia có thể giải thích khoa học bằng lời dễ hiểu. Threads góp phần mở rộng không gian đối thoại của xã hội.
Nhưng không gian đó chỉ có giá trị khi ta biết đối thoại. Người viết cố nói để thắng, người đọc chỉ chọn tin củng cố niềm tin sẵn có. Một bài viết được chia sẻ nhiều khi không phải vì giá trị của nó mang lại, mà bởi vì nó khiến người ta phẫn nộ. Đây là đặc điểm chung của nhiều nền tảng hiện nay, không riêng Threads.
Một số học giả gọi đây là "nền kinh tế của sự phẫn nộ" (outrage economy). Nội dung khơi gợi cảm xúc mạnh thường tạo nhiều tương tác hơn nội dung trung lập. Thuật toán không chủ động ưu tiên nội dung tiêu cực, nhưng có xu hướng phân phối mạnh những nội dung nhận nhiều phản hồi.
Mỗi bình luận chỉ trích cũng có thể trở thành tín hiệu lan truyền. Trong nền kinh tế này, sự chú ý là một loại tài nguyên, và mọi tương tác - dù đồng tình hay phản đối - đều làm tăng giá trị lan truyền của nội dung.
Nghiên cứu gần đây cho thấy hành vi con người và cơ chế phân phối nội dung có thể cùng khuếch đại thông tin sai lệch. Ở Việt Nam, điều này khá rõ trên Threads rằng bài viết thiếu thông tin nhưng đánh vào cảm xúc lại lan nhanh hơn bài có nguồn dẫn rõ ràng, còn bài phân tích cẩn trọng lại ít được chú ý.
Không phải mọi tranh luận đều tiêu cực. Vấn đề không phải là có tranh luận hay không, mà là ta tranh luận bằng dữ kiện hay chỉ bằng cảm xúc - và không nằm ở việc Threads tốt hay xấu, mà ở việc chúng ta đang thưởng cho loại nội dung nào bằng sự chú ý của mình.
Tôi nghĩ người dùng cần một thói quen đơn giản: Chậm lại trước khi tương tác, đọc hết nội dung, kiểm tra nguồn, không chia sẻ chỉ vì nó hợp với cảm xúc của mình.
Dy Khoa