Bức bích họa 2.000 năm tuổi hé lộ thành phố cảng bí ẩn của La Mã
Nguồn ảnh: VietnamPlus (TTXVN)
Lần đầu tiên mở cửa đón công chúng, hai kiệt tác 2.000 năm tuổi được phát hiện tại nhà tắm Trajan ở Rome hé lộ dấu tích quý giá về đời sống, kiến trúc và một thành phố cảng bí ẩn của La Mã cổ đại. Khám phá mới về cách người La Mã cổ đại điều trị y học Hồi sinh công trình La Mã 2.000 năm tuổi bên bờ ...
Những kiệt tác nghệ thuật có niên đại gần 2.000 năm tại Nhà tắm Trajan - một trong những quần thể công trình tắm và giải trí lớn nhất của La Mã cổ đại - đã lần đầu tiên được mở cửa đón công chúng tại Italy, hé lộ những hình ảnh đặc biệt về một thành phố cảng bí ẩn của Đế chế La Mã.
Trong buổi họp báo ngày 8/9, Thị trưởng Rome - ông Roberto Gualtieri đã giới thiệu hai tác phẩm vừa được phục chế, gồm bức bích họa “Thành phố được vẽ” (The Painted City) và một bức tranh khảm lớn "Nàng thơ và Nhà triết học" (The Muse and the Philosopher), được phát hiện trong một phòng trưng bày dưới lòng đất trong quá trình khai quật nhà tắm Trajan từ những năm 1990.
Theo ông Gualtieri, đây là những tác phẩm có quy mô đặc biệt lớn và giá trị nghệ thuật, lịch sử độc đáo. Bức bích họa được cho là tác phẩm lớn nhất thuộc loại này từng được phát hiện tại La Mã cổ đại, trong khi bức tranh khảm được đánh giá là một trong những công trình khảm ghép quy mô nhất của thời kỳ La Mã.
Bức bích họa “Thành phố được vẽ” mô tả một thành phố cảng nhìn từ trên cao, với hệ thống tường thành, các công trình kiến trúc, nhà hát, đền thờ, quảng trường và những tòa tháp. Màu xanh và đỏ đất nung vẫn còn khá rõ nét sau hàng thế kỷ nằm dưới lòng đất.
Tuy nhiên, các nhà khảo cổ chưa xác định được thành phố được mô tả trong tác phẩm. Ông Claudio Parisi Presicce - Giám đốc Di sản Văn hóa của Rome - cho rằng mức độ bảo tồn của hình ảnh thành phố cho thấy đây có thể là một địa danh đặc biệt nổi tiếng vào thời kỳ đó.
Bức bích họa “Thành phố được vẽ”. (Nguồn: Tân hoa xã)
Công tác phục chế tập trung vào việc loại bỏ các lớp bụi bẩn trên bề mặt, củng cố lớp vữa và áp dụng các kỹ thuật nhằm bảo vệ, đồng thời cải thiện khả năng quan sát những chi tiết trang trí.
Trong khi đó, bức tranh khảm "Nàng thơ và Nhà triết học" cao khoảng 15 mét, gồm các cột và chi tiết kiến trúc được trang trí công phu cùng nhiều hình người được thể hiện trên 4 tầng. Những hình ảnh ở các tầng trên được khắc họa cận cảnh, gần giống những cảnh diễn trên sân khấu, trong khi phần phía dưới tái hiện toàn cảnh thành phố cảng từ trên cao.
Hai tác phẩm được phát hiện trong một phòng trưng bày dưới lòng đất của nhà tắm Trajan, công trình được Hoàng đế Trajan khánh thành vào năm 109 sau Công nguyên.
Với diện tích khoảng 6ha, đây từng là quần thể nhà tắm lớn nhất thế giới, phục vụ không chỉ nhu cầu tắm và rèn luyện thể chất mà còn cả các hoạt động văn hóa.
Nhà tắm Trajan được xây dựng trên đồi Oppio, gần Đấu trường Colosseum và Quảng trường La Mã, trên nền một phần quần thể Domus Aurea trước đó. Công trình được thiết kế với hướng bố trí khác biệt nhằm tận dụng tốt hơn nhiệt độ của nước, nâng cao trải nghiệm tắm của người sử dụng.
Khu vực mới được mở cửa còn có một công trình hình bán nguyệt lớn, được các nhà khảo cổ cho rằng từng là một không gian dành cho hoạt động văn hóa và có thể đóng vai trò như một thư viện.
Do các tác phẩm vẫn cần được bảo tồn và theo dõi, khu vực này trước mắt chỉ mở cửa vào cuối tuần trong tháng Chín, mỗi nhóm tối đa 15 người.
Đây cũng là giai đoạn thử nghiệm nhằm đánh giá tác động của độ ẩm và các điều kiện khí hậu đối với những tác phẩm nghệ thuật đặc biệt dễ bị tổn thương trước khi mở cửa rộng rãi hơn./.
(TTXVN/Vietnam+)
Sau gần 2.000 năm nằm dưới lòng đất, hai kiệt tác nghệ thuật tại Nhà tắm Trajan ở Rome, Italy, lần đầu mở cửa đón công chúng, hé lộ dấu vết về một thành phố cảng bí ẩn của Đế chế La Mã. Thông tin được Thị trưởng Rome Roberto Gualtieri công bố trong cuộc họp báo ngày 8/9, khi thành phố giới thiệu bức bích họa “Thành phố được vẽ” cùng tranh khảm “Nàng thơ và Nhà triết học” vừa hoàn tất phục chế. Cả hai tác phẩm được phát hiện trong một phòng trưng bày dưới lòng đất, trong quá trình các nhà khảo cổ khai quật quần thể Nhà tắm Trajan từ những năm 1990, qua đó bổ sung góc nhìn đặc biệt về đời sống văn hóa La Mã cổ đại.
Bức bích họa “Thành phố được vẽ” gây chú ý bởi quy mô hiếm thấy, được cho là tác phẩm lớn nhất thuộc loại này từng được phát hiện trong thế giới La Mã cổ đại. Trên nền màu xanh và đỏ đất nung vẫn còn tương đối rõ, nghệ sĩ xưa mô tả một thành phố cảng nhìn từ trên cao, với tường thành, công trình kiến trúc, nhà hát, đền thờ, quảng trường và nhiều tòa tháp. Tuy nhiên, danh tính thành phố trong bức họa vẫn là câu hỏi bỏ ngỏ, bởi các nhà khảo cổ chưa tìm thấy bằng chứng đủ thuyết phục để xác định địa danh được tái hiện.
Ông Claudio Parisi Presicce, Giám đốc Di sản Văn hóa của Rome, nhận định mức độ bảo tồn đáng kinh ngạc cho thấy thành phố này có thể từng là một địa danh đặc biệt nổi tiếng vào thời kỳ đó. Chi tiết ấy khiến bức bích họa không chỉ có giá trị thẩm mỹ, mà còn giống một bản ghi hình cổ xưa, giúp giới nghiên cứu hình dung cách người La Mã quan sát, ghi nhớ và tôn vinh những đô thị quan trọng. Công tác phục chế được tiến hành thận trọng, tập trung loại bỏ bụi bẩn trên bề mặt, củng cố lớp vữa, bảo vệ vật liệu nguyên gốc và làm nổi bật những chi tiết trang trí từng bị thời gian che phủ.
Bên cạnh bích họa, tranh khảm “Nàng thơ và Nhà triết học” cũng tạo ấn tượng mạnh nhờ chiều cao khoảng 15 mét, hệ thống cột cùng các chi tiết kiến trúc được trang trí công phu. Tác phẩm gồm nhiều hình người được bố trí trên bốn tầng, trong đó các nhân vật ở tầng trên xuất hiện cận cảnh, gợi liên tưởng đến những cảnh diễn trên sân khấu. Phần phía dưới lại mở rộng tầm nhìn, tái hiện một thành phố cảng từ trên cao, tạo nên sự kết hợp độc đáo giữa hình ảnh con người, không gian kiến trúc và cảnh quan đô thị.
Hai tác phẩm được phát hiện trong Nhà tắm Trajan, công trình do Hoàng đế Trajan khánh thành vào năm 109 sau Công nguyên, từng giữ vị trí nổi bật trong đời sống công cộng La Mã. Với diện tích khoảng 6ha, quần thể này từng là nhà tắm lớn nhất thế giới, phục vụ nhiều nhu cầu khác nhau, từ tắm rửa, rèn luyện thể chất đến giao lưu và tham gia hoạt động văn hóa. Nhà tắm được xây dựng trên đồi Oppio, gần Đấu trường Colosseum và Quảng trường La Mã, trên nền một phần quần thể Domus Aurea được xây dựng trước đó.
Thiết kế công trình có hướng bố trí khác biệt, nhằm tận dụng hiệu quả hơn nhiệt độ của nước, đồng thời nâng cao trải nghiệm tắm và sử dụng không gian của người dân. Khu vực vừa mở cửa còn bao gồm một công trình hình bán nguyệt lớn, được các nhà khảo cổ cho rằng từng dành cho hoạt động văn hóa và có thể đã giữ vai trò như một thư viện. Không gian này cho thấy Nhà tắm Trajan không đơn thuần là nơi phục vụ vệ sinh cá nhân, mà còn có thể là điểm gặp gỡ, học hỏi và thưởng thức nghệ thuật của cư dân La Mã.
Dù đã được phục chế, các tác phẩm vẫn rất nhạy cảm trước độ ẩm, nhiệt độ và những biến động khí hậu, vì vậy việc tham quan hiện được tổ chức với nhiều giới hạn. Trong tháng Chín, khu vực chỉ mở cửa vào cuối tuần, mỗi nhóm tối đa 15 người, nhằm giảm tác động của lượng khách đối với các bề mặt nghệ thuật dễ tổn thương. Đợt mở cửa này cũng được xem là giai đoạn thử nghiệm, giúp các chuyên gia theo dõi điều kiện môi trường và đánh giá mức độ an toàn trước khi quyết định mở rộng hoạt động tham quan.
Kết quả theo dõi sẽ cung cấp cơ sở để lựa chọn giải pháp bảo tồn phù hợp, đồng thời cân bằng giữa yêu cầu gìn giữ di sản và mong muốn đưa những phát hiện quý giá đến gần công chúng. Theo VietnamPlus, dẫn nguồn TTXVN, hai tác phẩm không chỉ mở ra câu chuyện về một thành phố cảng chưa được nhận diện, mà còn làm sống lại quy mô văn hóa, nghệ thuật và kỹ thuật đáng nể của La Mã cổ đại.
