Anh Quang Thái, 34 tuổi, sống tại một chung cư hơn 1.100 căn hộ ở phường Bình Đông. Chung cư này xây theo mô hình mở (không có tường bao), các căn hộ đều có thẻ từ nên người lạ không thể lên tầng cao nhưng khu vực sân chung, đường nội khu và khu máy tập thể dục người ngoài có thể tự do ra vào. Những rắc rối và bức xúc của cư dân bắt đầu từ đây.
Khoảng 18h hàng ngày, người bên ngoài vào đi bộ, dẫn trẻ em và thú cưng sang chơi. Do cả khu chỉ có chưa đến 10 máy tập, nhiều cư dân xuống sân phải đứng chờ hoặc bỏ về dù hàng tháng đã đóng phí quản lý đầy đủ.
Anh Thái cho biết từng có tranh chấp xảy ra giữa người ngoài và cư dân trong lúc chờ tập máy. Bảo vệ không giải quyết được, phải gọi công an khu vực đến mời nhóm người ngoài ra khỏi khuôn viên.
Nằm đối diện chợ dân sinh, nhà vệ sinh tầng trệt cũng thành điểm ghé qua của khách đi chợ. Anh Thái từng gặp bãi nôn trên sàn, nhiều bồn cầu không dội nước. Mùi hôi xuất hiện dù lao công dọn dẹp mỗi ngày. Ban quản lý đã đặt biển cấm và tăng cường bảo vệ ở sảnh nhưng sau vài ngày mọi việc lại tái diễn.
Giữa tháng 8, một em bé sống tại chung cư bị nhóm trẻ bên ngoài đuổi đánh, phải chạy về sảnh cầu cứu. Tối đó, cư dân trích xuất hình ảnh camera, đăng lên nhóm cộng đồng để yêu cầu tăng cường an ninh.
Khu vực chung ở một chung cư phường Bình Đông, TP HCM. Ảnh Nhân vật cung cấp
Cùng cảnh ngộ, chị Kim Anh, 32 tuổi, sống tại một chung cư ở phường An Khánh, kể con chị không dám xuống sân chơi từ tháng 7 vì bị nhóm trẻ bên ngoài dọa đánh. Chị đã báo ban quản lý nhưng nhóm trẻ này vẫn tiếp tục xuất hiện. "Gia đình đóng hơn 800.000 đồng phí quản lý hàng tháng mà con lại sợ, không dám sử dụng sân chơi dưới nhà", chị Kim Anh nói.
Tình trạng người ngoài sử dụng ké sân chơi, máy tập, nhà vệ sinh và đường nội bộ đang là chủ đề bức xúc của nhiều hội nhóm chung cư tại TP HCM. Khảo sát của VnExpress tại các cộng đồng cư dân Akari City (phường An Lạc), Picity High Park (phường Thới An) hay Green River (phường Bình Đông) ghi nhận nhiều bài đăng phản ánh người ngoài mượn thẻ, tràn vào sử dụng hồ bơi, sân bóng rổ, phòng gym. Mỗi bài đăng có trung bình 200-300 bình luận thể hiện sự phản đối và yêu cầu ban quản lý phải có biện pháp.
Quan điểm của cư dân là họ trả phí hàng tháng để duy trì hạ tầng, nhưng tiện ích lại quá tải do người không đóng phí sử dụng. Khảo sát của VnExpress ghi nhận 53% độc giả ủng hộ ngăn người không phải cư dân đi vào đường nội bộ chung cư.
Chị Hà Lan, môi giới bất động sản tại phường An Khánh, cho biết tình trạng này không chỉ xảy ra ở các chung cư mở mà xuất hiện ở cả một số chung cư trung và cao cấp. Dù ban quản lý áp dụng quẹt thẻ từ, bảo vệ vẫn khó phân biệt đâu là khách thăm nhà, đâu là người vào sử dụng tiện ích.
Kim Oanh, đại diện Ban quản trị chung cư Green River (phường Bình Đông), cho biết tình trạng người ngoài vào nội khu kéo dài nhiều năm do dự án sát chợ và trường học. Trẻ em bên ngoài thường vào đá bóng, chạy xe đạp điện trong khuôn viên. Việc nhận diện chỉ phụ thuộc vào trí nhớ của bảo vệ nên ban quản trị đang tính phương án rào khuôn viên, chỉ mở một lối ra vào.
Bất động sản khu Đông TP HCM, tháng 12/2025. Ảnh: Quỳnh Trần
Theo ông Nguyễn Duy Thành, Phó chủ tịch Hiệp hội Quản lý Vận hành Nhà chung cư TP HCM (HCMO), ban quản lý cần phân biệt rõ giữa khách đi cùng chủ nhà và người ngoài thường xuyên đến tập luyện, vui chơi. Về pháp lý, người ngoài không có quyền mặc nhiên sử dụng phần sở hữu chung của nhà chung cư.
Mặt khác, thực trạng này cho thấy đô thị đang thiếu không gian công cộng. Dân số của TP HCM tăng liên tục nhưng hệ thống công viên, sân chơi, khu tập luyện miễn phí chưa đáp ứng đủ. Việc kiểm soát khó hơn ở các chung cư nhiều lối đi, nơi người ngoài có thể mượn thẻ, đi cùng cư dân hoặc khai báo làm khách đến thăm. Trong giờ cao điểm, bảo vệ khó kiểm tra từng người bằng phương pháp thủ công, còn nếu bắt buộc đăng ký lại gây bất tiện cho cư dân.
Ông Thành đề xuất ban quản lý nên cá nhân hóa thẻ cư dân, cấp mã QR cho khách và lắp camera nhận diện tại các lối vào, kết hợp giới hạn số lượng khách thay vì chỉ dựng rào cấm đoán.
Hai năm trước, anh Hoài Tâm, 31 tuổi, từng gặp tình huống xấu hổ khi định dùng ké tiện ích. Anh sống tại khu EHome 3 (phường An Lạc), nơi có hồ bơi nhỏ. Khi đưa vợ con sang chung cư City Gate Towers (phường Phú Định) nhờ bạn quẹt thẻ lên hồ bơi tầng 3, anh bị bảo vệ chặn lại và cả gia đình bị mời ra ngoài.
"Thực lòng tôi không có ý định chiếm dụng. Nếu chung cư bán vé cho người ngoài, tôi vẫn sẵn sàng trả phí", anh Tâm nói.
Ngọc Ngân