Bước đi mới của Tổng thống Trump đưa xung đột Iran đến hồi kết

Ngày 20/9, Tổng thống Mỹ Donald Trump được cho là đang đứng trước một quyết định quan trọng, có thể định hình hướng đi tiếp theo của xung đột giữa Washington và Tehran. Phóng viên Trey Yingst của Fox News dẫn lời ông Trump cho biết Nhà Trắng đang ở “giai đoạn cân nhắc quyết định”, đồng thời hé lộ những diễn biến rất lớn có thể xuất hiện trong tương lai không xa. Theo thông tin được Dân Trí dẫn lại, các lựa chọn đang được cân nhắc gồm gây sức ép tối đa, khiến Iran suy sụp kinh tế, hoặc tìm kiếm một thỏa thuận ngoại giao. Ông Trump được cho là vẫn để ngỏ khả năng gặp Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian bên lề kỳ họp Đại hội đồng Liên hợp quốc tại New York trong tuần này. Cuộc gặp, nếu diễn ra, có thể tạo thêm kênh tiếp xúc trực tiếp giữa hai bên, trong bối cảnh căng thẳng quân sự vẫn chưa hoàn toàn chấm dứt. Hãng tin Al Jazeera dẫn một số nguồn tin nhận định xung đột Iran nhiều khả năng kết thúc bằng giải pháp ngoại giao, dù Tổng thống Mỹ vẫn nắm khả năng tiến hành một cuộc tấn công. Tổng thống Trump tuyên bố ông có thể quyết định trong vài ngày tới về việc sử dụng biện pháp quân sự đối với Iran, nhưng đồng thời nhấn mạnh mong muốn đạt được một thỏa thuận. Cách tiếp cận này cho thấy Washington vừa duy trì sức ép, vừa cố gắng giữ cánh cửa đàm phán mở trong thời điểm các bên phát đi tín hiệu thận trọng. Một số chuyên gia nhận định ông Trump muốn xử lý vấn đề Iran nhanh chóng, bởi cuộc xung đột có thể gây ảnh hưởng đáng kể đến kinh tế Mỹ. Các chuyên gia cho rằng Tổng thống Trump nhận thức rõ những tác động kinh tế từ căng thẳng với Iran, đồng thời muốn hoàn tất vấn đề trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ vào tháng 11. Khoảng thời gian còn lại không dài, nhưng một thỏa thuận ngoại giao có thể giúp Nhà Trắng tạo ra tác động kinh tế mạnh hơn so với việc kéo dài đối đầu quân sự. Ông Rob Geist Pinfold, giảng viên tại Viện Hoàng gia London, nhận định mục tiêu hoàn tất thỏa thuận trước bầu cử có thể khiến ông Trump xem xét nghiêm túc các điều kiện từ Tehran. Trong những tháng gần đây, ông Trump nhiều lần đưa ra cảnh báo cứng rắn nhằm vào Iran, trong đó từng nói hồi tháng 4 rằng “toàn bộ nền văn minh” Iran sẽ bị hủy diệt nếu Tehran không chấp nhận yêu cầu của Washington. Tuy nhiên, Mỹ đã đình chỉ đợt không kích mới nhất vào cuối tháng 7, trong bối cảnh xuất hiện thông tin cho rằng Washington đang thiếu đạn dược. Tháng trước, chính quyền Mỹ chuyển trọng tâm sang sức ép kinh tế, công bố “chiến dịch kinh tế nghiền nát” nhằm cô lập Iran và trừng phạt những quốc gia tiếp tục giao thương với Tehran. Iran cũng phát đi cảnh báo rõ ràng rằng bất kỳ cuộc tấn công mới nào của Mỹ sẽ kéo theo các đòn đáp trả nhằm vào căn cứ và tài sản Mỹ trên khắp Trung Đông. Dù vậy, căng thẳng đã có xu hướng lắng dịu trong những tuần gần đây, khi Tehran cho rằng các lời đe dọa của Tổng thống Trump chưa tạo ra kết quả tích cực cho tiến trình giải quyết xung đột. Cùng lúc, cả Washington và Tehran bắt đầu phát tín hiệu sẵn sàng quay lại bàn đàm phán, dù bất đồng giữa hai bên vẫn còn rất lớn. Ông Mohsen Rezaei, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, cuối tuần qua cho biết Tehran đã đưa ra bảy điều kiện với Washington để bắt đầu tiến trình thương lượng. Những điều kiện này gồm chấm dứt xung đột trên tất cả các mặt trận, giải phóng các khoản tiền Iran đang bị phong tỏa và chấm dứt hoạt động phong tỏa hải quân của Mỹ. Qatar hiện đóng vai trò trung gian trong nỗ lực thúc đẩy đàm phán, nhằm tìm phương án chấm dứt xung đột giữa hai bên. Phát biểu của ông Rezaei được xem là một phần trong “thông điệp kép” của Iran, khi Tehran vừa thể hiện sự cởi mở với ngoại giao, vừa duy trì khả năng tiếp tục đối đầu. Theo ông Pinfold, các đồng minh vùng Vịnh của Mỹ nhiều khả năng cũng thúc đẩy khôi phục đàm phán, bởi họ có lợi ích trực tiếp trong việc giảm căng thẳng khu vực. Tuy nhiên, chuyên gia này cảnh báo những khoảng cách ngầm giữa các bên vẫn rất lớn, khiến một thỏa thuận toàn diện khó đạt được trong thời gian ngắn, theo Dân Trí.