Đôi bàn tay của người đàn ông ấy, đã đi qua hơn nửa thế kỷ đời người vẫn cứ cồn cào một ký ức vẹn nguyên. Giờ đây, vào thơ anh trở thành một nét ẩn dụ u hoài. "Bươi" không phải là bới, là đào xới kỷ niệm mà đã trở thành một động thái lạ lùng.
"Bươi trăng trên động cát mềm/May ra gặp dấu chân em thuở nào…". Anh đang "bươi trăng trên cát" và anh đang cố công tìm lại những yêu thương ngày cũ. Mà trăng có còn không, trên động cát tuổi thơ ấy. Dấu chân của người em gái, đã biệt phương nào?
Thơ Phan Trung Thành in trong tập Nước trên lá, ra mắt bạn bè và độc giả mùa thu này vẫn vẹn nguyên cốt cách, hình hài của một lối thơ đầy hình ảnh, dẫn dụ người đọc vào những suy nghiệm đời người: quá khứ, hiện tại và tương lai. Sẽ ra sao nếu 3 dấu mốc thời gian ấy tuột trôi vào cõi miên viễn? Vì thế, anh muốn giữ lại trong thơ.
Ra mắt tập thơ Phan Trung Thành tại Phong Quảng, TP.Huế
ẢNH: DƯƠNG XUÂN DŨNG
Này đây, bài thơ lấy tựa đề cho tập thơ, dấu ấn thời gian được anh ghi lại: "Bụi thời gian cũng lặng thinh/Phủ trên lớp sóng chỉ mình em xô/Ngất ngư trận mạc mơ hồ/Rồi yên như nước trên tờ lá rung…" (Nước trên lá - trang 8). Hoặc một bài thơ được in kế đó, trên trang 9, khi viết tặng bạn mình là Dương Xuân Dũng, vẫn là thời gian. Miên miết và đồng vọng: "Con hạc đứng con bướm bay/Năm năm tháng tháng ngày ngày… giây giây/Nhắm rồi mắt của hôm nay/Mà chân vẫn bước lên ngày hôm qua!" (Tịnh thực).
Lúc đọc những bài này của Thành, tôi vẫn tự hỏi cái lối viết hằn in thời gian lên mọi chuyện, có phải là yếu tố để Thành thao thức vậy hay không? Câu trả lời là nửa có nửa không, cho riêng tôi và chẳng biết có còn ai nữa. Nhưng cái bóng dáng của làng quê, của người mẹ nơi miền duyên hải miền Trung ấy, nơi có biển, có sóng, có cát và lồng lộng gió của phá Tam Giang thổi về; vào thơ của Phan Trung Thành, là sự thao thức triền miên, như một vệt đằm nhức nhối:
Nuôi lòng con từ giọt sữa đầu nguồn
đời khô khát âm thầm thương tay mẹ
con ngồi lắng mây trời qua đất Huế
kể với sông Hằng tóc mẹ mát hơi sương!
Ấy là khi anh viết bài thơ tỉ tê với mẹ mình về sông Hằng vời vợi xa mà anh từng đến, gắn với dòng Hương của xứ thần kinh thơ mộng: "Mẹ chưa đến sông Hằng, mẹ chưa tắm sông Hương/Mẹ chỉ lội xuống Tam Giang mò trìa bắt hến/mùa nước lạnh tím sông mẹ bơi qua từng bến/hái rau sam rau đọt choại mọc hoang" (Kể chuyện sông Hằng với mẹ - 25.11.2019 - trang 53).
Bìa 1 và bìa 2 tập thơ Nước trên lá
ẢNH: T.T.B
Phan Trung Thành để cho dòng chảy ngọt ngào ấy, như anh nói "Đôi khi, viết là một cuộc tái sinh", cứ trườn lên bờ bãi mông mênh, lên bến đò Ca Cút quê nhà, lên những bể dâu rợn ngợp. Thoáng hiện, thoáng gặp rồi thoáng chia xa. Nhưng bàn tay nắm còn ấm áp tình yêu, tình bạn và tình người ấy cứ còn mãi trong thơ anh, như giọt mực đã trót in hình lên trang giấy, không chùi không tẩy, mà lưu dấu một kỷ niệm của đời. Để rồi ngóng vọng, như khi Thành viết về một buổi chiều lặng lẽ riêng mình:
Chiều nay có một đám mây xa
chiều kia có một đám mây qua
trời tối rồi
trời tối
Anh vẫn chờ một tin nhắn chớp sáng màn hình
như mảnh pháo hoa cuối cùng ngân lên
rồi ký ức trôi cùng hoang vắng
(Buổi chiều của tôi - trang 58)
Và như vậy, tôi cứ đi mải miết thấu cảm hết trang thơ cuối cùng. Cho cuộc đời còn lại những dấu yêu, của Thành. Như một hôm nào, anh viết như dòng tin nhắn: "Phía đông thành phố nơi này em chải tóc/hay trò chuyện cùng lan mấy thuở xa rừng/ai hát cùng cây mà lá xanh như suối/qua mãi rừng già trong trẻo rưng rưng" (Tin nhắn về phía đông thành phố -trang 16).
*****
Phan Trung Thành in tập thơ đầu tiên có tựa đề là Vọng sông quê năm 2001, sau khi anh tốt nghiệp Khoa Ngữ văn, Trường đại học Sư phạm Huế. Cũng là sớm với một tài năng thơ trẻ bấy giờ. Nhưng đến năm 2010, khi lang thang đi làm báo, tôi mới gặp Thành.
Mùa xuân năm ấy, anh tặng tôi tập thơ Những ngày vắng em, xem như cơ duyên với người bạn đồng môn, mà tôi còn giữ đến bây giờ. 16 năm gặp gỡ và bao dâu bể cuộc đời đi qua, cầm trên tay tập thơ thứ 7 của Thành, tôi vẫn không dứt ra được cảm nghĩ về một gã làm thơ đa mang giữa đời. Nhưng thơ giờ đây đã chín, dù với thể loại nào, kể cả lối viết tân hình thức như anh bày tỏ. Một sự kiếm tìm miệt mài để thoát ra khỏi lối mòn muôn kiếp của người làm thơ.
Nhưng thật lòng, tôi vẫn thích và yêu thơ lục bát của Thành. Gieo vào cuộc đời một ý tưởng mới trên nền thi ca cũ, mà không thiếu vắng bóng dáng cách tân.
Vì với riêng tôi, thơ chẳng cũ bao giờ!
Nhà thơ Phan Trung Thành sinh năm 1973, tại làng Thế Chí, Thừa Thiên-Huế (nay là thành phố Huế). Học Khoa Ngữ văn - Đại học Sư phạm Huế và từng công tác tại Chi nhánh phía nam NXB Công an Nhân dân; từng là Chánh văn phòng Hội Nhà văn TP.HCM (khóa VI và VII). Anh cũng là Ủy viên BCH, Trưởng ban Văn học thiếu nhi - Hội Nhà văn TP.HCM.
Trước Nước trên lá, anh đã in 6 tập thơ và trường ca, gồm Vọng sông quê (2001, NXB Trẻ), Mang (2004, NXB Trẻ), Gửi thiên thần (2006, NXB Công an Nhân dân), Đồng hồ một kim (trường ca, NXB Văn học, 2009), Những ngày vắng em (NXB Hội Nhà văn, 2010), Ăn xà bông (trường ca, NXB Hội Nhà văn, 2011), Tiếng chuông trong bão (NXB Văn hóa - Văn nghệ TP.HCM, 2019).