Đạo diễn Iran Majid Majidi nhận giải tại Liên hoan phim quốc tế Busan lần thứ 31 với tác phẩm Midday Meal - Ảnh: LÂM LÊ
Lễ bế mạc Liên hoan phim quốc tế Busan lần thứ 31 khép lại với chiến thắng cao nhất thuộc về Midday Meal của đạo diễn Iran Majid Majidi. Bộ phim được lựa chọn sau quyết định nhất trí của ban giám khảo do đạo diễn Trung Quốc Trương Nghệ Mưu đứng đầu và 6 thành viên khác, trong đó có nhà sản xuất Trần Thị Bích Ngọc của Việt Nam.
Tình mẫu tử và khát vọng hòa bình
Đây cũng là một dấu mốc đáng chú ý với Majidi, đạo diễn kỳ cựu lần đầu tham dự liên hoan phim quốc tế lớn nhất châu Á.
"Tôi rất vui khi nhận được vinh dự này ngay trong lần đầu tiên đến với Liên hoan phim Quốc tế Busan", ông phát biểu khi nhận giải. Majid Majidi đồng thời bày tỏ lòng biết ơn và sự kính trọng đối với Trương Nghệ Mưu, người mà ông cho biết đã giúp mình học hỏi được nhiều điều.
Trong bài phát biểu, Majidi nhấn mạnh vai trò của khán giả: "Khán giả chính là nhân vật trung tâm của bộ phim. Chính nhờ các bạn mà bộ phim được sống và thở". Nhưng khoảnh khắc xúc động nhất đến khi nhà làm phim nói về người mẹ đã qua đời vài tháng trước thời điểm ông bắt đầu quay phim.
"Chính nhờ nguồn năng lượng và những lời cầu nguyện của mẹ mà tôi có thể gửi gắm vào bộ phim nhiều tình yêu thương và cảm xúc đến vậy", ông chia sẻ, đồng thời gọi người mẹ là một trong những người anh hùng trong cuộc đời mỗi chúng ta.
Lời tri ân ấy đặc biệt có ý nghĩa khi đặt bên cạnh câu chuyện của Midday Meal. Nhân vật trung tâm của phim là Solan, người thầy giáo duy nhất tại một ngôi làng nghèo, chỉ mong có được công việc giảng dạy ổn định và một ngôi nhà tử tế để sống cùng mẹ. Ước mơ nhỏ bé ấy bị đe dọa khi chương trình cung cấp bữa ăn học đường đứng trước nguy cơ chấm dứt.
Đạo diễn Trung Quốc Trương Nghệ Mưu, nhà sản xuất Trần Thị Bích Ngọc công bố giải - Ảnh: LÂM LÊ
Với Majidi, tình yêu dành cho người mẹ còn mở rộng thành sự quan tâm đối với cộng đồng. Ông dành giải thưởng cho người dân Iran, nhắc đến những khó khăn do các biện pháp trừng phạt kinh tế kéo dài, tình trạng thiếu thốn thuốc men thiết yếu và những nạn nhân vô tội của chiến tranh.
Đạo diễn bày tỏ mong muốn đấu tranh cho độc lập của đất nước, đồng thời cầu nguyện cho một tương lai không có chiến tranh, tràn đầy hòa bình, tình yêu thương và tình huynh đệ.
Từ những bộ phim từng đưa tên tuổi ông đến với khán giả quốc tế như Children of Heaven, The Color of Paradise và The Song of the Sparrows, Majidi luôn quan tâm đến những con người nhỏ bé trong các hoàn cảnh xã hội bất lợi.
Họ có thể nghèo khó, chịu thiệt thòi hoặc đứng trước những mất mát không thể bù đắp, nhưng không vì thế mà đánh mất phẩm giá. Chiến thắng tại Busan tiếp tục khẳng định sức sống của một dòng điện ảnh nhân văn, nơi những câu chuyện địa phương có thể chạm đến những vấn đề phổ quát của con người.
Từ kỳ liên hoan năm nay, phim giành giải cao nhất của Busan đủ điều kiện được gửi dự tuyển hạng mục Phim quốc tế tại Oscar, mở thêm cơ hội để những tác phẩm chiến thắng tiếp cận rộng rãi hơn với khán giả quốc tế.
Ibuku: Khi người mẹ phải đối diện với lỗi lầm của chính mình
Một tác phẩm khác về tình mẫu tử, Ibuku (My Mother) của đạo diễn kiêm biên kịch Indonesia Eddie Cahyono, giành giải Đặc biệt của Ban giám khảo.
Nếu Midday Meal đặt tình yêu gia đình giữa những khó khăn của đời sống thường nhật, Ibuku đẩy mối quan hệ mẹ con vào một bi kịch phức tạp hơn, nơi tình thương không thể tự động xóa bỏ trách nhiệm và những tổn thương trong quá khứ.
Nhân vật trung tâm của phim là Sumiati, một góa phụ sống tại vùng quê Yogyakarta, do diễn viên kỳ cựu Christine Hakim thủ vai. Khi còn trẻ, bà từng là một vũ công Jathilan nổi tiếng, hình thức múa nghi lễ truyền thống của người Java. Cuộc đời bà dần sụp đổ sau khi người chồng sa vào cờ bạc, nợ nần rồi tự sát. Để giải quyết món nợ, Sumiati buộc phải gả cô con gái duy nhất, Sri, cho một người đàn ông nghiện rượu và bạo hành.
TIN LIÊN QUAN
Baby Jackfruit Baby Guava: Khi một gia đình học cách bước ra khỏi im lặng
Phim về vụ ám sát cố Tổng thống Hàn Quốc gây chia rẽ tại Liên hoan phim Busan
Không chịu nổi cuộc hôn nhân ấy, Sri bỏ sang Saudi Arabia làm lao động di cư.
Nhưng nơi cô hy vọng tìm được một cuộc sống tốt đẹp hơn lại trở thành một không gian bạo lực khác. Bị chủ sử dụng lao động ngược đãi và đe dọa xâm hại tình dục, Sri khiến người chủ thiệt mạng trong lúc tự vệ và bị kết án tử hình.
Khi biết con gái đang ở trong tù, Sumiati quyết tâm tìm cách đến Saudi Arabia để gặp con, dù gần như không có tiền. Trong lúc xoay xở với món nợ và hành trình tưởng chừng bất khả thi, bà còn tìm cách đào giếng để giúp ngôi làng đang chịu hạn hán.
Điều khiến Ibuku vượt khỏi khuôn khổ một câu chuyện cảm động về tình mẫu tử nằm ở chính sự phức tạp của nhân vật người mẹ. Sumiati vừa là nạn nhân của nghèo đói và trật tự gia trưởng, vừa là người đã đưa ra quyết định góp phần đẩy con gái vào bi kịch. Hành trình tìm con vì thế không chỉ là nỗ lực cứu một sinh mạng, mà còn là cuộc đối diện với cảm giác tội lỗi và trách nhiệm của chính bà.
Đáng chú ý, dự án Ibuku đã được phát triển từ năm 2015, trước khi hoàn thành và ra mắt quốc tế tại Busan năm nay. Giải thưởng Đặc biệt của Ban giám khảo vì thế không chỉ ghi nhận bộ phim, mà còn đánh dấu hành trình dài của một dự án điện ảnh độc lập theo đuổi câu chuyện về những con người dễ bị tổn thương.
Châu Tấn và những đổi thay của đời sống
Ở hạng mục diễn xuất, Châu Tấn được vinh danh cùng nữ diễn viên Nhật Bản Kashun Himeno. Giải thưởng dành cho vai diễn của cô trong The First Taste of Loneliness, bộ phim của đạo diễn Cố Hiểu Cương, đồng thời giành giải Đóng góp nghệ thuật cho đạo diễn âm thanh Lý Đan Phong.
Trong bài phát biểu ngắn, Châu Tấn cảm ơn đạo diễn, ê kíp làm phim và cha mẹ. Cô nhắc đến những thay đổi trong cuộc sống như một trong những khởi nguồn của tác phẩm.
Lời chia sẻ ấy gợi ra một cách nhìn đáng chú ý về mối quan hệ giữa đời sống và sáng tạo: những biến chuyển ngoài dự tính không chỉ làm thay đổi con người, mà đôi khi còn mở ra một hình thức kể chuyện mới.
Châu Tấn đoạt giải diễn viên xuất sắc nhất - Ảnh: LÂM LÊ
Trong The First Taste of Loneliness, Cố Hiểu Cương tiếp tục phát triển thế giới nghệ thuật từng được định hình qua bộ ba phim "Sơn Thủy", với sự quan tâm dành cho ký ức, mất mát và những mối liên hệ mong manh giữa con người. Phim kết nối ba thế hệ qua những trải nghiệm cô đơn và nhu cầu chữa lành, trong đó diễn xuất của Châu Tấn trở thành điểm tựa cảm xúc quan trọng.
Với kinh nghiệm diễn xuất lâu năm, Châu Tấn thể hiện những biến chuyển nội tâm mà không cần phô bày chúng bằng những biểu hiện cảm xúc quá trực tiếp. Sự cô đơn trong phim không chỉ đến từ việc mất đi một người thân hay đứt gãy một mối quan hệ, mà còn từ khoảng cách giữa những gì con người cảm nhận và những gì họ có thể nói ra.
Đạo diễn Trương Nghệ Mưu và nhà sản xuất phim Trần Thị Bích Ngọc công bố giải của Ban giám khảo - Video: VŨ KHÁNH TÙNG
To Be Ordinary và những vết thương không dễ gọi tên
Giải Đạo diễn xuất sắc nhất thuộc về Lý Vân Chan (Lee Yun Chan), nữ đạo diễn Đài Loan với bộ phim To Be Ordinary. Người trao giải cho bà là Thư Kỳ, ngôi sao Đài Loan từng nhận giải Đạo diễn xuất sắc tại Busan năm trước. Như vậy, hai năm liên tiếp, giải thưởng này được trao cho các nữ đạo diễn đến từ Đài Loan.
To Be Ordinary là một tác phẩm chính kịch giàu tính chiêm nghiệm về cách con người đối diện với nỗi đau khi mất đi người thân. Có người tìm đến tôn giáo như một sự cứu rỗi, có người lặng lẽ sống tiếp và chờ thời gian chữa lành vết thương. Không áp đặt một câu trả lời duy nhất, bộ phim quan sát những cách thức khác nhau mà con người tìm kiếm ý nghĩa sau biến cố.
Các tác phẩm được vinh danh tại Busan năm nay cùng hướng đến những số phận bình thường, những tổn thương riêng tư và hành trình tìm kiếm sự chữa lành - Ảnh: LÂM LÊ
Ngôn ngữ điện ảnh của Lee Yun Chan chậm rãi đi vào những góc khuất nội tâm, tập trung vào những con người bình thường và những biểu hiện nhỏ bé của đau buồn.
Thay vì biến mất mát thành một cao trào kịch tính, bộ phim quan tâm đến những gì còn lại sau đó: sự im lặng, những thói quen đời thường và nỗ lực tìm lại nhịp sống khi thế giới tinh thần đã thay đổi.
Lee Yun Chan đã làm việc trong lĩnh vực điện ảnh và truyền hình gần ba thập kỷ, với kinh nghiệm cả biên kịch lẫn đạo diễn. Chiến thắng của To Be Ordinary cho thấy sức hấp dẫn của những bộ phim không tìm cách giải thích mọi điều, mà để khán giả tự bước vào thế giới nội tâm của nhân vật.
Trong một liên hoan quy tụ nhiều nền điện ảnh và quan niệm thẩm mỹ khác nhau, sự ghi nhận dành cho Lee Yun Chan cũng góp thêm tiếng nói cho những nhà làm phim nữ đang khai phá những vùng phức tạp của trải nghiệm con người.
Nhìn từ các giải thưởng quan trọng của Liên hoan phim quốc tế Busan lần thứ 31, có thể nhận ra một điểm gặp gỡ giữa những tác phẩm tưởng chừng rất khác biệt: Midday Meal nói về người mẹ và những ước mơ nhỏ bé giữa nghịch cảnh; Ibuku đặt tình mẫu tử trước câu hỏi về trách nhiệm và sự tha thứ; The First Taste of Loneliness khám phá những đổi thay và mất mát qua diễn xuất của Châu Tấn; còn To Be Ordinary quan sát những con đường khác nhau mà con người lựa chọn để sống tiếp sau đau buồn.
Không cần cùng một phong cách hay cách kể chuyện, những bộ phim ấy đều hướng đến những con người bình thường trong những hoàn cảnh vượt quá sức chịu đựng của họ.
Và có lẽ giá trị của điện ảnh nằm ở khả năng giúp khán giả nhìn thấy trong những số phận xa lạ những câu hỏi rất gần gũi với chính mình: làm thế nào để giữ gìn phẩm giá, đối diện với lỗi lầm, vượt qua mất mát và tiếp tục yêu thương trong một thế giới còn nhiều bất an.
1982: Khi người nghệ sĩ không thể nói lời từ biệt với điện ảnhVới 1982 - bộ phim được chọn tham dự hạng mục Vision-Asia tại Liên hoan phim Busan lần thứ 31 - Nguyễn Hoàng Điệp trở lại với một tác phẩm vừa mang dáng dấp tự truyện, vừa tự phản tư về chính hành trình sáng tạo.