Cà Mau lý giải nguyên nhân gây ngập bất thường ở 2 đô thị trung tâm

Nguồn ảnh: Dân Trí

(Dân trí) - Ngập úng tại Cà Mau không chỉ xuất hiện trong mùa mưa như trước đây mà có thể xảy ra quanh năm, đặc biệt trong các tháng gió chướng và triều cường lên cao kết hợp với mưa lớn.

Ngày 23/10, tỉnh Cà Mau tổ chức hội thảo triển khai Đề án sắp xếp dân cư ven sông, dân cư vùng thiên tai và đề xuất giải pháp phòng, chống sạt lở bờ sông trên địa bàn tỉnh.

Theo UBND tỉnh Cà Mau, tỉnh đang phải đối mặt với tình trạng ngập úng đô thị gia tăng cả về tần suất lẫn mức độ. Khoảng 10 năm trở lại đây, tại 2 đô thị trung tâm là Cà Mau và Bạc Liêu thường xuyên bị ảnh hưởng bởi mưa lớn kết hợp triều cường, gây ngập úng kéo dài trên nhiều tuyến đường chính, khu dân cư, trường học, cơ sở sản xuất kinh doanh,… Việc này ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống dân sinh và kinh tế đô thị.

Điều đáng nói, ngập úng tại Cà Mau không chỉ xuất hiện trong mùa mưa như trước đây mà có thể xảy ra quanh năm, đặc biệt trong các tháng gió chướng và triều cường lên cao kết hợp với mưa lớn.

Cà Mau lý giải nguyên nhân gây ngập bất thường ở 2 đô thị trung tâm - 1 — Một tuyến đường ở đô thị Bạc Liêu ngập nước (Ảnh tư liệu: CTV).

Nói về nguyên nhân ngập úng, UBND tỉnh Cà Mau cho rằng, các đô thị trên địa bàn tỉnh có địa hình thấp, bằng phẳng, nhiều khu vực thấp hơn mực nước triều trung bình. Hệ thống sông, kênh, rạch dày đặc, đan xen trong không gian đô thị, chịu tác động đồng thời của chế độ bán nhật triều biển Đông và nhật triều biển Tây.

Đặc điểm này khiến khả năng tiêu thoát nước mưa phụ thuộc lớn vào mực nước triều. Khi xảy ra mưa lớn trùng với triều cường, nước mưa không thoát kịp ra sông, gây ngập úng kéo dài, đặc biệt tại các khu vực trũng thấp, ven kênh rạch.

Trong khi đó, hệ thống thoát nước tại các đô thị, có tuyến cống tiết diện nhỏ, xuống cấp, bị bồi lắng, không đáp ứng được lưu lượng thoát nước trong điều kiện mưa lớn.

Cùng với đó là quá trình phát triển đô thị hóa nhanh, tình trạng khai thác nước ngầm quá mức, làm gia tăng tình trạng sụt lún nền đô thị; đồng thời tình trạng xây dựng nhà ở ven sông, kênh, rạch tồn tại trong thời gian dài, làm thu hẹp lòng dẫn, cản trở dòng chảy và giảm khả năng tiêu thoát nước tự nhiên.

Nêu ý kiến tại hội nghị, đại diện Ban Quản lý dự án xây dựng tỉnh Cà Mau cho rằng, có những tuyến đường mưa ít hoặc không mưa cũng ngập. Do đó, cần đánh giá nguyên nhân cụ thể do đâu ngập úng, cái nào triều cường, cái nào mưa lớn để có bài toán giải quyết.

Theo lãnh đạo Sở Xây dựng tỉnh Cà Mau, thực trạng ngập úng tại đô thị Cà Mau và Bạc Liêu mang tính đặc thù cao do địa hình thấp trũng (phổ biến 0,2-1,3m), chịu tác động của cả bán nhật triều Biển Đông và nhật triều Biển Tây.

Do đó, việc chỉ tập trung vào hệ thống cống thoát nước nội ô là không đủ, mà bắt buộc phải kết hợp đồng bộ với giải pháp đê bao, cống ngăn triều.

Ông Lê Văn Sử, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau, ghi nhận những ý kiến, đề xuất của các đại biểu, với mong muốn triển khai đề án này tự tin, hiệu quả hơn trong thời gian tới.

Tình trạng ngập úng tại hai đô thị trung tâm Cà Mau và Bạc Liêu trong một thập kỷ qua đang gia tăng phức tạp về cả tần suất lẫn cường độ. Hiện tượng này không còn bó hẹp trong mùa mưa mà xuất hiện quanh năm, đặc biệt nghiêm trọng vào các tháng gió chướng khi triều cường dâng cao trùng thời điểm mưa lớn. Nước ngập kéo dài trên nhiều tuyến phố chính, trường học và khu dân cư, gây xáo trộn sâu sắc đời sống sinh hoạt lẫn hoạt động sản xuất kinh doanh. Nguyên nhân cốt lõi xuất phát từ yếu tố địa hình đặc thù thấp trũng với cao độ phổ biến chỉ từ 0,2 đến 1,3 mét, chịu tác động đồng thời của bán nhật triều Biển Đông và nhật triều Biển Tây. Bên cạnh đó, tốc độ đô thị hóa nhanh cùng việc khai thác nước ngầm quá mức khiến nền đất sụt lún nghiêm trọng, trong khi mạng lưới thoát nước nội ô đã xuống cấp, tiết diện nhỏ và thường xuyên bồi lắng. Tình trạng lấn chiếm xây dựng nhà ở ven sông rạch kéo dài cũng làm thu hẹp dòng chảy, triệt tiêu đáng kể khả năng tiêu thoát tự nhiên. Tại hội thảo ngày 23/10 về sắp xếp dân cư và phòng chống sạt lở, các cơ quan chuyên môn nhận định việc đầu tư cống thoát nước đơn lẻ không còn mang lại hiệu quả bền vững. Lãnh đạo Sở Xây dựng và Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử nhấn mạnh yêu cầu phải phân định rõ nguyên nhân cục bộ giữa mưa và triều cường để xây dựng kịch bản ứng phó chính xác. Địa phương định hướng tích hợp đồng bộ hệ thống đê bao, cống ngăn triều với việc tái thiết hạ tầng đô thị nhằm giải quyết căn cơ bài toán ngập úng trong thời gian tới.