Sản lượng tăng, giá trị giảm
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 9 tháng năm nay, Việt Nam xuất khẩu khoảng 1,4 triệu tấn cà phê, thu về 6,5 tỷ USD. So với cùng kỳ năm ngoái, lượng xuất khẩu tăng 15,4% nhưng kim ngạch giảm 7,3%. Giá xuất khẩu bình quân đạt khoảng 4.537 USD/tấn, giảm gần 20%.
Đức, Italia và Nhật Bản tiếp tục là ba thị trường tiêu thụ cà phê lớn nhất của Việt Nam, lần lượt chiếm 13,1%, 8,2% và 7,2% kim ngạch. Đáng chú ý, Trung Quốc là thị trường ghi nhận tốc độ tăng trưởng cao, cho thấy dư địa mở rộng xuất khẩu tại khu vực châu Á còn lớn.
Diễn biến này trái ngược với năm 2025, khi giá cà phê tăng cao góp phần đưa kim ngạch xuất khẩu lên mức kỷ lục khoảng 8 tỷ USD. Bước sang năm nay, lượng hàng bán ra tiếp tục tăng nhưng giá giảm đã kéo giá trị xuất khẩu đi xuống.
Trao đổi với PV Tiền Phong, ông Nguyễn Nam Hải - Chủ tịch Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (VICOFA) - cho biết giá cà phê giảm chủ yếu do nguồn cung toàn cầu tăng nhanh hơn nhu cầu tiêu thụ.
Theo ông Hải, giá cà phê duy trì ở mức cao từ năm 2023 đã thúc đẩy nông dân tại Việt Nam và nhiều nước sản xuất lớn đầu tư chăm sóc vườn cây, cải thiện năng suất và mở rộng diện tích. Khi sản lượng tăng, nguồn cung dồi dào hơn đã tạo áp lực lên giá.
Tuy nhiên, Chủ tịch VICOFA cho rằng mặt bằng giá hiện nay vẫn tương đối tốt, người trồng cà phê vẫn có lợi nhuận sau khi trừ chi phí sản xuất.
Bước vào những tháng cuối năm, thị trường cà phê được dự báo tiếp tục biến động khi các vùng trồng trọng điểm tại Tây Nguyên bắt đầu thu hoạch niên vụ 2026-2027. Nguồn hàng mới có thể tạo thêm áp lực lên giá, song nhu cầu phục vụ các hợp đồng xuất khẩu cuối năm cũng là yếu tố đáng chú ý.
Ông Hải nhận định, diễn biến giá thời gian tới còn phụ thuộc vào thời tiết tại các nước sản xuất lớn, nguy cơ xuất hiện hiện tượng El Nino và những bất ổn địa chính trị. Xung đột, cấm vận và chi phí vận tải quốc tế có thể tiếp tục ảnh hưởng đến thị trường.
Về triển vọng cả năm, Chủ tịch VICOFA cho rằng sản lượng xuất khẩu có khả năng tiếp tục tăng, trong khi kim ngạch phụ thuộc nhiều vào giá bán trong quý cuối năm.
"Nếu giá cà phê phục hồi thuận lợi, kim ngạch xuất khẩu cả năm 2026 có thể đạt khoảng 9 tỷ USD hoặc tiệm cận mức này. Tuy nhiên, đây vẫn là kịch bản phụ thuộc vào diễn biến thị trường", Chủ tịch VICOFA nhận định.
Cần nâng giá trị xuất khẩu
Thực tế, thời gian qua nhiều doanh nghiệp của Việt Nam đã đẩy mạnh đầu tư các sản phẩm rang xay, hòa tan và phát triển thương hiệu riêng.
Theo VICOFA, kim ngạch xuất khẩu cà phê chế biến từ đầu năm đến nay đạt khoảng hơn 1,1 tỷ USD, tăng 4,3% so với cùng kỳ. Dù chỉ sử dụng khoảng 8-10% lượng nguyên liệu, nhóm sản phẩm này đóng góp khoảng 17-18% kim ngạch xuất khẩu toàn ngành.
Chủ tịch VICOFA Nguyễn Nam Hải cho biết hiện cà phê nhân xanh vẫn chiếm khoảng 90% lượng cà phê xuất khẩu của Việt Nam. Việc phụ thuộc quá lớn vào xuất khẩu nguyên liệu khiến kim ngạch toàn ngành dễ bị tác động mỗi khi giá thế giới giảm.
Theo ông Hải, muốn nâng cao giá trị, phải đẩy mạnh chế biến sâu, tạo ra những sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn. Tuy nhiên, doanh nghiệp đang đối mặt hai rào cản lớn là vốn đầu tư và thị trường tiêu thụ.
"Trung Quốc hiện là thị trường giàu tiềm năng nhờ nhu cầu lớn, khoảng cách địa lý gần và chi phí vận chuyển thấp hơn so với châu Âu, Mỹ. Song, quan trọng nhất là năng lực của doanh nghiệp Việt Nam, phải có sản phẩm chế biến sâu gắn với thương hiệu mạnh, đủ sức tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng nước ngoài”, ông Hải nhấn mạnh.
Ông Lê Đức Huy - Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH MTV Xuất nhập khẩu 2-9 Đắk Lắk (Simexco Daklak) - cho rằng giá chỉ là một phần trong tăng trưởng xuất khẩu cà phê. Vấn đề quan trọng hơn là nâng cao năng lực của doanh nghiệp, đặc biệt khi các thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt yêu cầu về truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững.