Các "ông lớn" tăng tốc đầu tư vào công nghiệp văn hóa

Tuần đầu tháng 10 dồn dập thương vụ

Ngày 6/10, AIRO công bố hợp tác với Tập đoàn Yeah1 (mã: YEG) thành lập Công ty CP Giải trí và Thương mại A&M, chỉ một tuần sau khi AIRO chính thức ra mắt ngày 29/9. AIRO là công ty truyền thông, giải trí nằm trong hệ sinh thái Tập đoàn KIDO.

Theo giới thiệu, A&M vận hành một chuỗi giá trị khép kín gồm ba mảng. Mảng thứ nhất là tiếp nhận, nội địa hóa các tài sản trí tuệ (IP) giải trí hàng đầu từ Trung Quốc để sản xuất gameshow, truyền hình thực tế và đại nhạc hội.

Mảng thứ hai là ký hợp đồng thương mại với nghệ sĩ, KOL để quảng bá nhãn hàng và livestream bán hàng.

Mảng thứ ba do MangoPlus của Yeah1 làm đầu mối, đưa thương hiệu quốc tế vào Việt Nam qua kênh thương mại điện tử E2E. Dự án ra mắt đầu tiên là "Xin chào thứ Bảy - Hello Saturday", phiên bản Việt chính thức của Hello Saturday - chương trình giải trí cuối tuần của Đài truyền hình Hồ Nam (Trung Quốc).

Ông Trần Lệ Nguyên, nhà sáng lập, Tổng giám đốc KIDO kiêm Chủ tịch HĐQT AIRO, cho biết các bên không dừng ở việc mua bản quyền, mà muốn xây dựng một tổ hợp sản xuất và thương mại hóa, tạo dòng tiền bền vững từ việc gắn giải trí với thương mại điện tử và bán lẻ.

Ông Trần Quốc Bảo, Chủ tịch HĐQT A&M, cho biết công ty đặt mục tiêu IPO vào năm 2030. Trước đó, AIRO cũng công bố kế hoạch sản xuất khoảng 200 phim ngắn ứng dụng AI trong năm 2027.

Một ngày trước sự kiện của KIDO, Sun Group có động thái nhân sự đáng chú ý. Đạo diễn Đỗ Thanh Hải gia nhập Sun Group từ ngày 5/10 với vai trò Phó tổng giám đốc tập đoàn, đồng thời là Tổng giám đốc khối Điện ảnh và nghệ thuật biểu diễn. Ông Hải sinh năm 1973, trước đây giữ chức Phó tổng giám đốc thường trực VTV và nghỉ công tác theo nguyện vọng cá nhân từ ngày 1/10. Ông từng là Giám đốc Trung tâm Sản xuất phim truyền hình (VFC), đạo diễn các phim như "Của để dành", "Nhà có ba chị em", và tham gia chỉ đạo sản xuất "Táo quân".

Việc một lãnh đạo nhiều kinh nghiệm của truyền hình quốc gia về làm cho doanh nghiệp tư nhân cho thấy Sun Group đang đặt tham vọng lớn vào điện ảnh. Tập đoàn này có kế hoạch đầu tư phim trường quy mô 279 ha tại đại đô thị Urban City ở Ninh Bình, thuộc địa bàn tỉnh Hà Nam cũ.

Từ sóng truyền hình lên sàn chứng khoán

KIDO và Sun Group là những tên tuổi mới bước vào ngành. Trong khi đó, DatVietVAC, nhà sản xuất Anh trai "Say Hi" và Em xinh "Say Hi", đã chuyển sang giai đoạn huy động vốn đại chúng. Doanh nghiệp đã phân phối hết 11,15 triệu cổ phiếu IPO - phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng - với giá 54.800 đồng/cổ phiếu, thu về hơn 611 tỷ đồng. Sau đợt chào bán, công ty có 1.735 cổ đông không phải cổ đông lớn, nắm 56,6% cổ phần có quyền biểu quyết.

Ở giai đoạn cuối đợt IPO, Blue Pool Capital, công ty quản lý tài sản gắn với tỷ phú Joe Tsai của Alibaba, cũng tham gia. Cổ phiếu dự kiến niêm yết trên HoSE trong tháng 10 năm nay với mã DVV. Theo giá chào bán, doanh nghiệp được định giá khoảng 6.106 tỷ đồng sau IPO.

Năm 2026, DatVietVAC đặt mục tiêu doanh thu thuần 3.382 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 420 tỷ đồng. Từ tháng 9/2026 đến tháng 1/2027, mỗi tháng doanh nghiệp tổ chức ít nhất một concert (chương trình âm nhạc), và tiếp tục đưa thương hiệu "Say Hi" tới Las Vegas vào tháng 11. Đây sẽ là lần trở lại thành phố này, sau hai đêm diễn tại Las Vegas vào cuối tháng 7/2025. Ngày 2/10, DatVietVAC còn ký biên bản ghi nhớ với UBND TP Đà Nẵng, trở thành đối tác chiến lược toàn diện của thành phố trong phát triển công nghiệp văn hóa.

Yeah1, đơn vị đứng sau "Anh trai vượt ngàn chông gai" và "Chị đẹp đạp gió rẽ sóng", chọn con đường liên kết với đối tác ngoại. Tháng 1, Yeah1 và Sony Music công bố liên doanh SYE Holdings, từ đó ra mắt nhóm nhạc 7 thành viên UPRIZE. Ngày 22/7, Yeah1 ký hợp tác chiến lược với iMe Entertainment Group và AlphaZ để triển khai V-Beyond Concert, dự kiến quy tụ khoảng 30 nghệ sĩ Việt. Chặng đầu tiên diễn ra ngày 21/11 tại Honda Center (Anaheim, California), nhà thi đấu có sức chứa khoảng 14.000 khán giả.

Các nhà sản xuất giải trí lần lượt lên sàn hoặc đặt lộ trình IPO. Điều này cho thấy ngành không còn chỉ được nhìn dưới góc độ nội dung, mà đã trở thành lĩnh vực kinh doanh có khả năng hút vốn và mở rộng quy mô.

Lực đẩy từ thị trường

Làn sóng đầu tư diễn ra khi V-pop liên tục được truyền thông quốc tế chú ý. Tháng 6, Fortune đăng bài phân tích tham vọng trở thành cường quốc văn hóa mới của châu Á của Việt Nam. Ngày 7/8, Variety đăng bài chân dung UPRIZE. Trước đó, Nikkei Asia, Music Business Worldwide và The Business Times cũng đưa tin về các liên doanh giữa Sony Music với doanh nghiệp nội dung Việt.

Về nền tảng thị trường, Chứng khoán Vietcap đưa ra một số dự báo: Đến năm 2030, nhóm 15-35 tuổi tiếp tục chiếm khoảng 28% dân số. Tỷ trọng hộ gia đình có thu nhập khả dụng 5.000-15.000 USD/năm tăng từ 25% lên 27%, nhóm 15.000-35.000 USD tăng từ 4% lên 6%.

Thu nhập tăng mở thêm dư địa cho chi tiêu vào vé concert, sản phẩm gắn với nghệ sĩ và nội dung trả phí. Vietcap cũng ghi nhận thay đổi pháp lý có lợi cho ngành: Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi có hiệu lực từ tháng 4/2026 cho phép dùng bản quyền làm tài sản bảo đảm để vay vốn.

Chính sách là lực đẩy thứ ba. Quyết định 2486/QĐ-TTg ngày 14/11/2025 phê duyệt Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Tiếp đó, Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị đặt mục tiêu công nghiệp văn hóa đóng góp 7% GDP vào năm 2030; đến năm 2045, công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo đóng góp khoảng 9% GDP. Nghị quyết cũng yêu cầu bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho văn hóa và tăng dần theo yêu cầu thực tiễn.

Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn (đại biểu Quốc hội, Phó trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương) Chiến lược 2486 đánh dấu bước chuyển của Nhà nước từ "làm thay" sang "tạo môi trường", từ quản lý sang kiến tạo, từ bao cấp sang thúc đẩy thị trường sáng tạo.

Bước tiếp theo là luật. Ông Sơn cho biết dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa đang được xây dựng để trình Quốc hội, trong bối cảnh kinh tế số làm nảy sinh những loại tài sản và thị trường mới như tài sản trí tuệ, nội dung số, trò chơi điện tử, nền tảng phân phối và sản phẩm sáng tạo có AI hỗ trợ. Theo ông, nếu pháp luật chỉ quản lý những gì đã có, doanh nghiệp sẽ phải chờ luật, người sáng tạo phải tự dò đường, nhà đầu tư ngại rủi ro, và giá trị vô hình của văn hóa khó chuyển hóa thành tài sản, vốn và thị trường.

Vì vậy, ông Sơn cho rằng đạo luật cần mở không gian thử nghiệm cho cái mới, bảo vệ quyền sáng tạo, định giá được tài sản trí tuệ và khơi thông vốn tư nhân. Theo ông, kiến tạo không có nghĩa là buông lỏng, vì công nghiệp văn hóa còn gắn với bản sắc, đạo đức, quyền tác giả và dữ liệu. Ông tóm lại: "Thể chế tốt không phải chiếc phanh của đổi mới", mà phải là đường băng để đổi mới cất cánh.

Dòng vốn lớn đã vào cuộc, từ tập đoàn hàng tiêu dùng, tập đoàn bất động sản – du lịch đến các nhà sản xuất nội dung lên sàn. Câu hỏi bây giờ là "đường băng" thể chế có kịp hoàn thiện để những khoản đầu tư này cất cánh hay không.