Giám sát viên bầu cử hạt Bartow Joseph Kirk giới thiệu máy bỏ phiếu tại thành phố Cartersville, bang Georgia (Mỹ), đầu tháng 9 - Ảnh: REUTERS
Ngày bầu cử giữa kỳ Mỹ là dịp hàng chục triệu cử tri đi bỏ phiếu trên khắp cả nước, đồng thời cũng là lúc tin giả và các thuyết âm mưu có nguy cơ lan rộng.
Những sự cố nhỏ như máy in kẹt giấy, mất điện hay máy bỏ phiếu trục trặc đều có thể xảy ra. Dù đã có phương án dự phòng, các sự cố này vẫn dễ bị thổi phồng thành cáo buộc gian lận.
Do bầu cử Mỹ được tổ chức ở cấp địa phương với quy trình khác nhau giữa các khu vực, những thủ tục xa lạ đôi khi bị diễn giải thành dấu hiệu bất thường. Đài CNN chỉ ra một số kịch bản tin giả và thuyết âm mưu mà cử tri cần cảnh giác trong ngày bầu cử.
Trục trặc vào giờ cao điểm buổi sáng
Một số điểm bỏ phiếu có thể gặp trục trặc nhỏ vào đầu ngày, khiến cử tri phải chờ đợi hoặc gặp khó khăn khi bỏ phiếu. Những trải nghiệm này đôi khi được chia sẻ lên mạng xã hội.
Đây có thể chỉ là những chia sẻ bình thường, không có ác ý. Nhưng chúng dễ bị thuật toán và những người muốn gieo nghi ngờ về bầu cử khai thác.
Một lời phàn nàn đơn lẻ có thể nhanh chóng lan truyền, bị tách khỏi bối cảnh và lồng ghép vào những thuyết âm mưu.
"Máy đã thay đổi lá phiếu của tôi"
Đây là một trong những cáo buộc quen thuộc mỗi mùa bầu cử. Theo CNN, gần như chắc chắn sẽ có người đăng video cáo buộc máy bỏ phiếu tự ý thay đổi lựa chọn của họ.
Nguyên nhân đôi khi chỉ là thao tác nhầm của cử tri hoặc trục trặc ở công nghệ màn hình cảm ứng đời cũ được sử dụng tại một số điểm bỏ phiếu.
Trong trường hợp này, cử tri có thể trao đổi trực tiếp với nhân viên bầu cử. Các điểm bỏ phiếu cũng có quy trình xử lý nhằm bảo đảm lựa chọn của cử tri được ghi nhận chính xác.
Vì vậy, khi bắt gặp những video như vậy, cần đặt câu hỏi liệu người đăng đã tìm cách giải quyết vấn đề với nhân viên bầu cử hay chỉ đơn thuần đưa sự việc lên mạng để thu hút sự chú ý.
Video giả mạo tràn lan do AI tạo dựng
Trí tuệ nhân tạo (AI) đang khiến việc tạo ra hình ảnh và video giả mạo ngày càng dễ dàng. Nếu trước đây, sản xuất một video giả đủ sức đánh lừa người xem đòi hỏi nhiều công sức và kỹ năng, thì các công cụ AI hiện nay có thể giúp thực hiện việc đó chỉ bằng vài thao tác.
Trong ngày bầu cử năm 2020, một video ghi cảnh lá phiếu bầu cho Tổng thống Mỹ Donald Trump bị châm lửa đốt đã lan truyền mạnh trên mạng xã hội, thậm chí được ông Eric Trump, con trai ông, chia sẻ.
Đến năm 2024, một video được cho là ghi lại cảnh nhân viên bầu cử xé phiếu cũng thu hút sự chú ý. Cả hai video đều được xác định là giả mạo.
Do đó, cử tri cần chuẩn bị trước nguy cơ mạng xã hội tràn ngập video giả mạo trong ngày bầu cử.
Một người đàn ông bỏ phiếu tại điểm bầu cử thuộc Ban Bầu cử hạt Adams, thành phố Brighton, bang Colorado (Mỹ), ngày 30-10 - Ảnh: REUTERS
Biến động trong quá trình kiểm phiếu
Sau khi các điểm bỏ phiếu đóng cửa, sự chú ý sẽ chuyển sang quá trình kiểm phiếu. Tuy nhiên, mỗi bang có quy trình và tốc độ kiểm đếm khác nhau.
Trong cuộc bầu cử năm 2020, sự chênh lệch về tốc độ kiểm phiếu giữa các bang đã trở thành nguồn cơn của nhiều thuyết âm mưu, một số vẫn tồn tại đến nay.
Ở một số bang, phiếu bầu qua thư chỉ được kiểm đếm sau ngày bầu cử. Vì vậy, ứng viên dẫn trước ban đầu vẫn có thể bị đối thủ vượt lên khi số phiếu này được cộng vào. Đây là diễn biến bình thường trong quá trình kiểm phiếu.
Dù vậy, những thay đổi về thứ hạng ứng viên vẫn thường bị một số người diễn giải thành dấu hiệu gian lận.
Chiến thuật "ngập lụt" thông tin
Một trong những thách thức trong ngày bầu cử là tin giả có thể xuất hiện ồ ạt trên mạng xã hội, trong đó hàng loạt tài khoản liên tục đăng tải các cáo buộc gian lận.
Theo CNN, dường như có một "ngành công nghiệp" chuyên phủ nhận kết quả bầu cử vẫn hoạt động vì động cơ chính trị, tài chính hoặc cả hai. Những người này liên tục tung ra cáo buộc, hình ảnh và video nhằm khiến công chúng nghi ngờ tính minh bạch của cuộc bầu cử.
Đây là cách "ngập lụt" thông tin, tức tung ra thật nhiều cáo buộc cùng lúc để tạo cảm giác rằng cuộc bầu cử đang có vấn đề, ngay cả khi chưa có bằng chứng xác thực.
6 vấn đề đáng chú ý tại bầu cử giữa kỳ Mỹ ngày maiBầu cử giữa kỳ ngày 3-11 không chỉ quyết định đảng nào sẽ kiểm soát Quốc hội Mỹ trong 2 năm cuối nhiệm kỳ của Tổng thống Trump, mà còn có thể định hình cục diện trước thềm bầu cử Tổng thống năm 2028.