Cách Đài Loan biến 'công nghiệp truyền thống' thành 'công nghiệp văn hóa'

Những nhà máy, công trình từng phục vụ sản xuất được đưa trở lại vòng đời kinh tế, trở thành một phần của hệ sinh thái du lịch MICE, nơi tổ chức hội thảo, hội nghị..., tiếp tục tạo ra hoạt động và kết nối với các ngành kinh tế mới tại Đài Loan.

Những nhà máy cũ kể câu chuyện mới

Ở Đài Bắc, Công viên Sáng tạo Huashan 1914 (Huashan 1914 Creative Park) là một trong những trung tâm văn hóa, nghệ thuật và là một trong những điểm check-in văn hóa "quốc dân" hàng đầu đảo quốc, thu hút hàng triệu lượt khách trong và ngoài nước ghé thăm mỗi năm.

Ít ai ngờ nơi đây lại từng là một nhà máy sản xuất rượu sake và mỏ camphor cũ được xây dựng từ năm 1914.

• 

  Để ‘đừng đêm trước vỗ tay, sáng sau tháo sân khấu là xong công nghiệp văn hóa’, cần làm gì?

Chia sẻ với Tuổi Trẻ, ông Pu Lin, Giám đốc Bộ phận nghệ thuật và dịch vụ công cộng, cho biết khoảng năm 1987, khi vấn đề ô nhiễm tại Đài Loan trở nên nghiêm trọng, nhà máy rượu chính thức đóng cửa và bị bỏ hoang.

Sau một thập kỷ bị lãng quên, năm 1997, các nghệ sĩ địa phương tìm đến và từng bước cải tạo nơi này thành không gian nghệ thuật.

Theo ông Pu Lin, đây cũng là giai đoạn Đài Loan bắt đầu nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, đưa cách tiếp cận công nghiệp sáng tạo vào chính sách quốc gia. Kế hoạch chuyển đổi công nghiệp được thông qua năm 2002.

Đến năm 2007, sau khi được đầu tư sửa chữa, gia cố, khu phức hợp chính thức được bàn giao vận hành với tên gọi Huashan 1914 Creative Park.

"Một số công trình có tuổi đời gần 100 năm. Những công trình kiến trúc cũ kỹ ngày nào nay tiếp tục tỏa sáng. Những tòa nhà cũ tiếp tục được sử dụng, với chức năng khác với thời còn sản xuất", ông Pu Lin nói.

Từ một nhà máy, Huashan dần trở thành không gian tổ chức các hoạt động văn hóa, sáng tạo, dịch vụ và thương mại. Ban đầu nơi đây tổ chức khoảng 1.000 sự kiện mỗi năm, sau đó tăng lên khoảng 2.400 sự kiện/năm trong những năm gần đây. Giai đoạn 2023-2024, khu vực này ghi nhận khoảng 5,5 triệu lượt người.

Những nhà xưởng từng phục vụ sản xuất vì thế được đưa trở lại đời sống kinh tế bằng một chức năng hoàn toàn khác.

Không phá bỏ mà tái tạo giá trị

Câu chuyện tương tự diễn ra tại Bottle Cap Factory (POPOP Taipei, Đài Bắc). Công trình được hình thành từ năm 1941, từng sản xuất nắp chai kim loại và các sản phẩm liên quan đến ngành đồ uống. 

Vào thời hoàng kim, nhà máy sản xuất hơn 800 triệu nắp chai mỗi năm. Đến năm 2004, hoạt động sản xuất dừng lại.

Thay vì xóa bỏ dấu tích của một thời kỳ công nghiệp, chính quyền Đài Loan phục hồi sáu công trình lịch sử trong khuôn viên, chuyển đổi thành không gian tổ chức sự kiện, triển lãm và hoạt động cộng đồng.

Những mái nhà, kết cấu gỗ và đặc điểm kiến trúc cũ được giữ lại, đồng thời điều chỉnh để đáp ứng công năng mới.

Điểm khác biệt là Bottle Cap Factory không chỉ hoạt động như một trung tâm hội nghị lớn. Nhiều hoạt động có thể diễn ra đồng thời trong cùng một địa điểm. Người tham dự có thể di chuyển giữa các khu vực, tham gia sự kiện, mua sắm hoặc trải nghiệm hoạt động cộng đồng.

Khu nhà máy còn là nơi hoạt động của 13+ Taipei Innovation Habitat, trung tâm đổi mới sáng tạo hỗ trợ startup, kết hợp không gian làm việc chung và phòng chế tạo kỹ thuật số.

Ngoài các sự kiện chuyên môn, nơi đây còn có những phiên chợ kết hợp âm nhạc, ẩm thực và gian hàng truyền thống. Người dân địa phương có thể đến mua sắm, ăn uống, trò chuyện hoặc tham gia các hoạt động cộng đồng.

Với cách tiếp cận của Đài Loan, tài sản công nghiệp cũ không chỉ được bảo tồn như một phần ký ức, mà còn được tái tạo để tiếp tục tạo ra hoạt động kinh tế, văn hóa và kết nối cộng đồng.

Đừng để tài sản văn hóa trở thành tài sản tĩnh

Việt Nam đang triển khai Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa đến năm 2030, tầm nhìn 2045, đặt mục tiêu đưa công nghiệp văn hóa trở thành một ngành kinh tế quan trọng, đóng góp khoảng 7% GDP vào năm 2030.

Từ câu chuyện của Đài Loan, một vấn đề đáng suy nghĩ là làm sao để những tài sản văn hóa không chỉ được bảo tồn mà còn trở thành nguồn lực cho phát triển kinh tế.

Một nhà máy cũ có thể được chuyển thành không gian sáng tạo, nơi tổ chức sự kiện, kinh doanh và kết nối cộng đồng. Khi tài sản văn hóa được đưa trở lại đời sống kinh tế, bảo tồn không còn là điểm kết thúc mà sẽ trở thành điểm khởi đầu cho một vòng đời mới của tài sản.

Sáng 25-7, ngồi giữa khán phòng đông kín trẻ em, các gia đình, nhiều bạn trẻ tại Rạp Xiếc và Biểu diễn đa năng Phú Thọ, tôi có cảm giác mình không chỉ đang xem một chương trình nghệ thuật Mơ Show.