Một chiếc túi xách để quên trên ghế chờ Bến xe Mỹ Đình (Hà Nội), bên trong có điện thoại, căn cước công dân và hơn 10 triệu đồng tiền mặt. Đó là khoản tiền gia đình anh Bùi Nam Thái ở Điện Biên đưa mẹ là bà Thuần xuống khám bệnh. Người mẹ đứng lên, xách chiếc túi to, còn chiếc nhỏ để lại. Đến khi lên taxi, anh Thái mới phát hiện tài sản đã thất lạc.
Gia đình lập tức liên hệ với Bến xe Mỹ Đình. Đơn vị trích xuất camera, tìm kiếm người ngồi gần vị trí bà Thuần để quên túi và đăng thông tin lên mạng xã hội. Sau hơn một ngày một người phụ nữ đã liên hệ, trao trả toàn bộ tài sản và gửi lời xin lỗi. Gia đình anh Thái chấp nhận lời xin lỗi.
Một câu chuyện nhỏ ở bến xe, nhưng có lẽ đủ để mỗi chúng ta tự hỏi mình hai điều: Khi rời một nơi công cộng, mình đã thật sự kiểm tra hết đồ đạc chưa? Và nếu nhìn thấy một món đồ không phải của mình, mình sẽ làm gì?
Đi bến xe, sân bay, nhà hàng, quán cà-phê, rạp chiếu phim, đi taxi hay đơn giản là ngồi ở một chiếc ghế nơi công cộng, nhiều người có thói quen đứng lên là đi. Điện thoại, kính, ví, túi xách, ô, giấy tờ… những thứ quen thuộc đến mức đôi khi ta không còn để ý. Chỉ một phút lơ đãng, một món đồ có thể nằm lại phía sau.
Một thao tác rất đơn giản có thể tránh được không ít phiền toái: Trước khi rời khỏi chỗ ngồi, hãy kiểm tra lại một lượt. Nhìn trên bàn, trên ghế, dưới gầm bàn... Với những chuyến đi vội, vài giây kiểm tra ấy đôi khi đáng giá hơn rất nhiều so những giờ chạy đi tìm tài sản đã mất.
Nhưng câu chuyện không chỉ nằm ở người bỏ quên. Trong đời sống thường ngày, chắc hẳn không ít người từng nhìn thấy một chiếc điện thoại trên bàn quán cà phê, một chiếc ví trên ghế nhà hàng, một túi đồ trên xe hay một món tài sản ai đó để quên. Khoảnh khắc ấy, điều quan trọng nhất là phải “cai trị” được lòng tham của mình.
Đồ vật có thể nhỏ, giá trị có thể lớn hoặc chẳng đáng bao nhiêu, nhưng nguyên tắc thì giống nhau: Không phải đồ của mình thì không được tự ý cầm đi. Cách xử lý đúng cũng không quá khó: Báo cho bảo vệ, chủ quán, nhân viên phục vụ, tài xế hoặc người quản lý nơi đó để họ ghi nhận và tìm chủ nhân.
Bởi một món đồ nhặt được đôi khi không chỉ là tiền, vàng hay điện thoại. Nó cũng có thể là giấy tờ cá nhân, tài sản liên quan đến một vụ việc khác, thậm chí là hàng cấm. Cầm lên tưởng như “của rơi”, nhưng nếu mang về nhà, cất giữ hoặc sử dụng, người nhặt có thể tự đẩy mình vào một rắc rối pháp lý mà ban đầu hoàn toàn không có ý định.
Hơn nữa, những nơi công cộng hôm nay đã có thêm một thứ mà ngày trước không phải lúc nào cũng có: “Mắt thần” camera. Một chiếc túi được đặt xuống lúc nào, ai ngồi cạnh, ai đứng lên cầm đi… nhiều khi đều được ghi lại. Trường hợp ở Bến xe Mỹ Đình cho thấy, nếu không có camera ghi lại hình ảnh và thông tin được đưa lên mạng xã hội, việc tìm lại chiếc túi có thể khó khăn hơn nhiều. Hình ảnh về chiếc túi đen có căn cước công dân và khoản tiền gia đình mang theo để đưa người mẹ già đi chữa bệnh được cộng đồng chia sẻ, góp phần tìm kiếm người phụ nữ đã “cầm nhầm” tài sản.
Một chiếc túi bỏ quên, một người nhặt được, một quyết định trả lại. Những chuyện như thế diễn ra mỗi ngày, ở những nơi rất bình thường. Nó nhắc chúng ta rằng, ý thức nơi công cộng thật ra bắt đầu từ những việc rất nhỏ. Người rời đi nhớ kiểm tra đồ của mình; người thấy của rơi biết dừng tay.
Và sau cùng, văn minh nơi công cộng đôi khi chẳng phải chuyện gì lớn lao. Chỉ là biết thứ gì thuộc về mình, thứ gì không.
Thanh Xuân