Theo nhóm nghiên cứu, nhu cầu nhà ở xã hội khu vực đô thị lên tới 3,12 triệu căn, nhưng nguồn cung hiện tại mới đáp ứng khoảng 40% - Ảnh: LÊ DÂN
Ngày 18-9, Đại học Quốc gia TP.HCM tổ chức hội thảo khoa học "Nghiên cứu phát triển chính sách tạo lập thị trường nhà ở xã hội tại Việt Nam".
Khi nguồn cung nhà ở xã hội lệch pha nghiêm trọng với nhu cầu
Theo kết quả nghiên cứu được báo cáo tại hội thảo, nhu cầu nhà ở xã hội tại các đô thị trên cả nước hiện ước tính khoảng 3,12 triệu căn (tương đương 150 triệu m² sàn). Tuy nhiên, năng lực cung ứng thực tế mới chỉ đáp ứng khoảng 40% nhu cầu này và chỉ đạt tối đa 75% ngay cả khi tiến hành cải cách thể chế mạnh mẽ nhất.
Kết quả khảo sát thực nghiệm trên 1.059 người dân thuộc nhóm khách hàng tiềm năng ghi nhận có tới 92,8% người trả lời cho biết chưa từng nộp hồ sơ đăng ký mua nhà ở xã hội.
Đáng chú ý, rào cản khiến người dân e ngại không chỉ nằm ở yếu tố thu nhập chưa đủ (chiếm 22%), mà xếp ngay sau đó là việc không biết cách đăng ký (20%) và cho rằng quy trình thủ tục quá phức tạp (19%).
PGS.TS Trần Thị Hồng Liên, Trường đại học Kinh tế - Luật, Đại học Quốc gia TP.HCM, chủ nhiệm đề tài nghiên cứu trên, phân tích rằng rào cản nhận thức và cảm nhận về tính khó khả thi đã triệt tiêu động lực nộp hồ sơ của người dân ngay từ đầu, tạo ra khoảng cách lớn giữa nhu cầu thực tế và hành động đăng ký.
Chia sẻ tại hội thảo, PGS.TS Hoàng Công Gia Khánh, Hiệu trưởng Trường đại học Kinh tế - Luật, Đại học Quốc gia TP.HCM, nhận định phát triển nhà ở xã hội là bài toán khó. Ngay tại các quốc gia giàu có như Mỹ, Canada hay Singapore, bài toán nhà ở vừa túi tiền vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức.
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy điều quan trọng là cách tổ chức thị trường, tạo nguồn cung và kết nối nguồn cung đó với khả năng chi trả thực tế của người dân.
Hội thảo thu hút đông chuyên gia, doanh nghiệp và người dân tham dự - Ảnh: CÔNG TRIỆU
Doanh nghiệp vướng gì?
Từ góc độ chủ đầu tư trực tiếp triển khai dự án, ông Trần Đăng Toàn, Tập đoàn Kim Oanh, khẳng định thủ tục và nguồn vốn là hai cái Chính phủ cần tháo gỡ. Bởi theo ông, nhiều doanh nghiệp đang phải gồng lãi vay thương mại 16-17%/năm trong thời gian chờ thủ tục xét duyệt hồ sơ khách hàng.
Ông Phạm Nam Quảng, Công ty TNHH đầu tư xây dựng Phú Mỹ - Quy Nhơn, đã tham gia phát triển nhà ở xã hội từ năm 2010 và thực hiện nhiều dự án, cho biết một dự án thường mất 3-5 năm, trong khi chi phí vốn, vật liệu và các điều kiện thị trường liên tục thay đổi.
Vì vậy, nguồn vốn có mức lãi suất ưu đãi là một trong những điểm cần tiếp tục tháo gỡ. Cùng đó, ông kiến nghị điều chỉnh biên lợi nhuận định mức cho chủ đầu tư lên 12 - 15% và tích hợp xét duyệt đối tượng mua nhà qua VNeID.
Bà Trần Thu Hằng, Vụ trưởng Vụ Quy hoạch - Kiến trúc, Bộ Xây dựng, khẳng định một thành phố phát triển bền vững không đo bằng quy mô kinh tế mà bằng khả năng tạo ra không gian sống phù hợp cho người lao động.
Theo bà Hằng, nếu chỉ tập trung tháo gỡ thủ tục, tín dụng hay quỹ đất thì vẫn chưa giải quyết được gốc rễ của bài toán. Từ đây, bà kiến nghị Nhà nước cần chủ động tạo quỹ đất sạch từ tái thiết đô thị, di dời cơ sở sản xuất thay vì thụ động phụ thuộc vào quỹ đất 20% từ các dự án thương mại.
Nhà ở xã hội trong cách tiếp cận này không nên bị đẩy ra xa trung tâm, xa nơi làm việc, thiếu giao thông công cộng và hạ tầng xã hội. Nhà ở phải được đặt trong mối quan hệ với các cực phát triển kinh tế, khu công nghiệp, trung tâm dịch vụ, giao thông công cộng và các không gian việc làm.
Thành công không đo bằng số căn nhà, mà bằng mái ấm thực sự
Nhấn mạnh góc nhìn lấy người dân làm trung tâm, thạc sĩ Đặng Tiến Long cho rằng thành công của chính sách nhà ở không được đo bằng số lượng căn nhà được xây lên, mà phải được đo bằng mái ấm người lao động có thể thực sự chạm tới và duy trì lâu dài.
Theo ông, chính sách cần trả lời rõ 4 câu hỏi: xây cho ai, ở đâu, theo hình thức nào và người lao động thực sự cần gì.
Từ đó, ông Long cho rằng nhà ở cho thuê đặc biệt phù hợp với lao động di cư và những người chưa có nhu cầu hoặc chưa đủ khả năng tích lũy để mua nhà. Nhà nước không nhất thiết chỉ tập trung xây mới mà cần tính đến nguồn cung nhà trọ, nhà cho thuê của hộ gia đình và khu vực tư nhân đang tồn tại.
Thu nhập 60 triệu đồng/tháng vẫn mua nhà ở xã hội: Có còn đúng đối tượng?Đề xuất nâng mức thu nhập thực nhận để mua nhà ở xã hội lên 60 triệu đồng/tháng cho cặp vợ chồng tại TP.HCM đang gây nhiều tranh luận.