Theo ghi nhận của PV Báo Xây dựng ngày 28/9, tại các lô 8 và 9 cư xá Thanh Đa, phần lớn hộ dân đã di dời, bàn giao mặt bằng để phục vụ xây dựng lại chung cư.
Những cầu thang dẫn lên các tầng cao đã xuống cấp theo thời gian. Nhiều vị trí xuất hiện vết nứt; lớp bê tông trên trần và hành lang bong tróc, có nơi để lộ phần cốt thép bên trong đã hoen gỉ.
Các hành lang ở tầng cao vắng vẻ. Một số khu vực thiếu ánh sáng, ít người qua lại, khác hẳn không khí sinh hoạt từng diễn ra tại khu cư xá đông đúc này.
Trong một số căn hộ, người dân đang thu dọn những vật dụng cuối cùng trước khi chuyển đi. Đồ đạc sinh hoạt, vật dụng cũ và một số phế liệu còn được để lại trong những căn nhà đang chờ bàn giao.
Trên nhiều cánh cửa xuất hiện giấy niêm phong hoặc thông báo nhà thuộc sở hữu Nhà nước, nghiêm cấm hành vi chiếm dụng.
Tại những căn hộ của các hộ dân đã đồng thuận với chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và di dời, hàng rào được dựng lên để phục vụ công tác bàn giao mặt bằng.
Bà Nguyễn Thị Lan (62 tuổi), người đã gắn bó với cư xá Thanh Đa hơn 50 năm cho biết gia đình bà đã chuyển đến nơi tạm cư cách đó không xa. “Căn nhà cũ lưu giữ nhiều kỷ niệm của nhiều thế hệ trong gia đình. Giờ dọn đi, tôi cũng có chút lưu luyến. Tuy nhiên, do nhà đã thấm dột, xuống cấp nghiêm trọng nên gia đình tôi đã dọn đi để bàn giao mặt bằng, phục vụ xây dựng lại chung cư”, bà Lan chia sẻ.
Cư xá Thanh Đa được xây dựng trong giai đoạn 1968-1972, các hạng mục chính hoàn thành trước năm 1975. Toàn khu gồm 22 lô chung cư với khoảng 4.300 căn hộ, từng được xem là một trong những khu nhà ở hiện đại của Sài Gòn vào thời điểm đó.
Cư xá Thanh Đa được quản lý theo các lô số và lô chữ. Kết quả kiểm định cho thấy nhiều chung cư thuộc các lô số không còn bảo đảm an toàn để ở. Năm 2017, UBND TP.HCM giao Công ty Cổ phần Phát triển nhà Thanh Đa làm chủ đầu tư dự án xây dựng cụm 8 chung cư cũ lô số tại cư xá Thanh Đa, gồm các lô 1, 2, 4, 6, 8, 9, 10 và 11. Dự án được triển khai trên khu đất có quy mô 73.211m².
Tuy nhiên, do còn nhiều vướng mắc về pháp lý đất đai, nhà ở, dự án triển khai khá chậm. Sau khi các vướng mắc được tháo gỡ theo Luật Đất đai và Luật Nhà ở năm 2024. Tháng 6/2025, phương án bồi thường, tái định cư số 20 được phê duyệt.
Tại cụm chung cư lô số cư xá Thanh Đa hiện có 949 căn hộ với 1.001 chủ sử dụng thuộc sở hữu tư nhân; 355 căn còn lại thuộc sở hữu Nhà nước, được tách ra từ 268 căn ban đầu.
Theo UBND phường Bình Quới, đến nay gần 81% số hộ đã đồng thuận với chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và di dời. Thời hạn di dời theo quyết định đã hết. Phường đã thành lập 6 tổ công tác để tiếp tục vận động các hộ dân còn lại di dời trước khi thực hiện kế hoạch cưỡng chế. Dự kiến trong tháng 10/2026, việc di dời các hộ dân sẽ hoàn tất để bàn giao mặt bằng, tạo điều kiện cho nhà đầu tư sớm khởi công dự án.
Khi được triển khai, dự án xây dựng mới được kỳ vọng sẽ thay đổi diện mạo khu vực Thanh Đa sau nhiều thập niên, với hệ thống nhà ở và hạ tầng được đầu tư đồng bộ, khang trang hơn.
Bán đảo Bình Quới - Thanh Đa nằm cách trung tâm TP.HCM khoảng 6,5km, được bao quanh bởi sông Sài Gòn và kênh Thanh Đa, có cảnh quan thiên nhiên hiếm có. Khu vực này có quỹ đất trống lớn nhất còn lại gần trung tâm TP.HCM.
Dù được phê duyệt năm 1992 nhưng dự án gặp nhiều khó khăn do tổng vốn đầu tư quá lớn, lên tới 30.000 tỷ đồng, cùng các vấn đề phức tạp về giải phóng mặt bằng. Sau nhiều lần thay đổi nhà đầu tư trước đây không mang lại kết quả, khu vực trở thành "dự án treo" trong suốt hơn 30 năm.
Theo quy hoạch phân khu tỉ lệ 1/2000, khu đô thị mới Bình Quới - Thanh Đa được định hướng trở thành trung tâm đô thị kết hợp công viên ngập nước, phát triển theo mô hình đô thị du lịch hiện đại, đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội.
Khu đô thị mới Bình Quới - Thanh Đa sẽ xây dựng khu trung tâm cao tầng, giảm mật độ xây dựng, xen kẽ các công viên và vùng ngập nước với cảnh quan tự nhiên, đồng thời phát triển các chức năng hỗn hợp như nhà ở, hành chính, văn phòng, khách sạn, thương mại dịch vụ, văn hóa và du lịch ven sông. Dự kiến dân số khoảng 54.000 người.