Trên những cánh đồng ở Trần Đề, người Khmer đang tìm cách khai thác lợi thế đất đai, điều kiện tự nhiên để phát triển sản xuất. Từ chăn nuôi bò đến trồng rau màu, mỗi hộ lựa chọn một hướng đi phù hợp với điều kiện gia đình, từng bước cải thiện thu nhập.
Những nông dân cần cù, tìm hướng làm giàu trên quê hương
Ở ấp Tú Điềm, xã Trần Đề, nhắc đến những hộ nuôi bò có hiệu quả, người dân địa phương thường nhắc đến gia đình anh Thạch Rượn.
Từ hai con bò ban đầu, sau gần 9 năm kiên trì chăm sóc, nhân giống, gia đình anh đã phát triển đàn bò lên 13 con. Không chỉ cải thiện kinh tế, mô hình này còn trở thành sinh kế được gia đình duy trì và trao truyền cho thế hệ sau.
Chăm sóc đàn bò là niềm vui mỗi ngày của ông Rượn.
Trước đây, gia đình anh Rượn chủ yếu làm ruộng và thử sức với việc nuôi heo để tăng thu nhập. Tuy nhiên, giá thức ăn chăn nuôi cao, trong khi giá heo đầu ra thường xuyên biến động khiến việc nuôi heo không mang lại hiệu quả như mong muốn. Có thời điểm, dù bỏ nhiều công sức chăm sóc, gia đình vẫn phải chịu thua lỗ.
Nhận thấy địa phương có diện tích đồng ruộng rộng, nguồn rơm rạ và cỏ khá dồi dào, anh Rượn chuyển sang nuôi bò. Theo anh, ưu điểm của mô hình này là có thể tận dụng phụ phẩm nông nghiệp làm thức ăn, giảm chi phí đầu tư. Bò cũng ít tốn công chăm sóc hơn heo, trong khi người nuôi có thể giữ lại bò cái để sinh sản, từng bước nhân đàn.
“Thời điểm bắt đầu, tôi mua một con bò với giá hơn 20 triệu đồng, sau đó đầu tư thêm một con nữa. Từ số vốn ban đầu gần 40 triệu đồng, gia đình chủ yếu giữ lại bò cái sinh sản, bán những con bò con khi đến thời điểm phù hợp để có thêm thu nhập. Đến nay, đàn bò đã tăng lên 13 con”, anh Rượn cho biết.
Ông Rượn tận dụng khoảng đất trống gần nhà để trồng cỏ nuôi bò.
Với anh Rượn, nuôi bò không chỉ là câu chuyện mua con giống, chăm sóc rồi bán lấy tiền mà quan trọng hơn là phải kiên trì duy trì đàn sinh sản. Bởi thực tế, một số hộ trong ấp từng bỏ nuôi do bò chậm sinh sản, không lên giống, trong khi người nuôi vẫn phải bỏ công cắt cỏ, mua rơm và chăm sóc mỗi ngày.
Gần 10 năm qua, đàn bò là cả tài sản lớn giúp gia đình anh đủ cơm ăn, áo mặc, con cái có điều kiện học đến nơi đến chốn. “Ngoài việc bán bò, tôi tận dụng phân bò phơi khô để bán có thêm thu nhập. Gần 10 năm với mô hình nuôi bò, kinh tế gia đình tôi ổn định hơn rất nhiều. Đặc biệt, đàn bò sinh sản còn trở thành tài sản tích lũy, giúp gia đình chủ động hơn trong sản xuất”, anh Rượn nói.
Điều đáng nói, mô hình nuôi bò của gia đình anh Rượn không dừng lại ở thế hệ cha mẹ. Khi con gái lập gia đình và ra ở riêng, anh cho con một con bò mẹ đang mang thai làm vốn. Người con sau đó bán vàng cưới để mua thêm một con bò, bắt đầu gây dựng đàn riêng. Từ hai con bò ban đầu, đến nay gia đình chị Thạch Nhị Nhiên đã phát triển đàn lên 6 con.
Là thế hệ trẻ tiếp nối nghề chăn nuôi của gia đình, chị Nhiên không chỉ dựa vào kinh nghiệm được cha mẹ truyền lại mà còn chủ động tìm hiểu thêm kiến thức trên mạng, cập nhật thông tin về các loại bệnh thường gặp ở bò, cách chăm sóc và kỹ thuật sinh sản. Chị cũng quan tâm đến phương pháp thụ tinh nhân tạo nhằm cải thiện chất lượng đàn bò.
Chị Nhiên tiếp tục phát triển mô hình chăn nuôi bò của gia đình.
Chị Nhiên cho biết: “Nuôi bò phù hợp với điều kiện của nhiều hộ dân ở địa phương bởi có thể tận dụng nguồn cỏ tự trồng, rơm rạ sẵn có, không phải đầu tư quá nhiều chi phí thức ăn. Bò con sau khoảng 15 tháng có thể xuất bán, tùy giống và thời điểm thị trường, mức giá có thể đạt từ hơn 10 triệu đồng đến khoảng 20 triệu đồng/con. Nhờ duy trì đàn sinh sản, người nuôi vừa có nguồn thu từ bán bò, vừa có thể tiếp tục phát triển đàn mà không phải liên tục bỏ tiền mua con giống”.
Ở ấp Tú Điềm còn có những người nông dân gắn bó hàng chục năm với nghề trồng trọt. Trong đó có gia đình bà Thạch Thị Dương đã có gần nửa thế kỷ làm bạn với những luống rau, giàn dưa trên mảnh đất quê nhà.
Từ khi lập gia đình vào năm 1979, vợ chồng bà Dương đã bắt đầu trồng hoa màu và duy trì công việc này cho đến nay. Trên diện tích đất không lớn, hai vợ chồng luân phiên trồng dưa leo, khổ qua, củ cải theo mùa vụ. Sau Tết, gia đình thường chờ những cơn mưa đầu mùa rồi mới xuống giống, bắt đầu một vòng quay sản xuất mới.
Không được đào tạo bài bản về kỹ thuật nông nghiệp, phần lớn kinh nghiệm của bà Dương đến từ cha mẹ và quá trình tự làm, tự rút kinh nghiệm qua từng vụ. Bà cho biết, trồng rau màu tưởng đơn giản nhưng cũng lắm nỗi nhọc nhằn. Có những lần gieo hạt, cây không nảy mầm, gia đình phải mua giống mới xuống giống lại, thậm chí có đợt phải gieo đến ba lần mới thành công.
“Mỗi năm trừ hết các chi phí thì cũng dư ra được vài chục triệu đủ để gia đình tôi trang trải cuộc sống. Từ mảnh vườn nhỏ này, vợ chồng tôi đã nuôi ba người con trưởng thành, hai người hiện đã lập gia đình và ra ở riêng”, bà Dương nói đầy tự hào.
Chính quyền đồng hành, tạo điều kiện để đồng bào Khmer phát triển kinh tế
Theo bà Phan Ngọc Thúy, Phó Chủ tịch UBND xã Trần Đề, đồng bào Khmer có vai trò đóng góp rất lớn vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Hiện xã có 13 ấp, trong đó 9 ấp có đông đồng bào dân tộc sinh sống, 3 ấp thuộc diện đặc biệt khó khăn. Người Khmer chiếm khoảng 37% tổng dân số toàn xã.
Ông Sơn Minh Thuận đến thăm vườn hoa màu của gia đình bà Thạch Thị Dương.
Để nâng cao thu nhập, tạo việc làm và cải thiện đời sống cho đồng bào dân tộc thiểu số, địa phương xác định việc hỗ trợ sinh kế là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Xã triển khai lồng ghép các chương trình hỗ trợ dành cho vùng đồng bào dân tộc, đặc biệt là nguồn lực từ các chương trình mục tiêu quốc gia.
“Địa phương phối hợp với Ngân hàng Chính sách xã hội tạo điều kiện để các hộ nghèo, nhất là hộ đồng bào dân tộc Khmer, tiếp cận nguồn vốn vay phát triển sản xuất, chăn nuôi. Với đặc thù địa phương có thế mạnh về thủy sản, các mô hình sản xuất trong lĩnh vực này cũng được quan tâm hỗ trợ nhằm tạo thêm việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân”, bà Thuý cho biết.
Ở cấp cơ sở, chính quyền địa phương cũng chú trọng nắm bắt hoàn cảnh, nhu cầu của từng hộ để có hướng hỗ trợ phù hợp.
Ông Sơn Minh Thuận, Trưởng ấp Tú Điềm cho biết: “Đối với những gia đình có ý chí phát triển kinh tế nhưng còn khó khăn về vốn, địa phương sẽ tìm hiểu nhu cầu để hướng dẫn tiếp cận các nguồn vay ngân hàng. Riêng các hộ đồng bào dân tộc thiểu số có thể được hỗ trợ tiếp cận nguồn vốn khoảng 50-100 triệu đồng/hộ để đầu tư sản xuất, chăn nuôi”.
Bà Dương chăm sóc vườn khổ qua mới trồng cho vụ Tết.
Tuy nhiên, theo ông Thuận, việc phát triển các mô hình chăn nuôi cũng cần tính đến điều kiện thực tế, nhất là tình hình dịch bệnh. Thời gian qua, một số hộ còn e ngại tái đàn với số lượng lớn. Vì vậy, địa phương khuyến khích người dân lựa chọn mô hình phù hợp với khả năng, điều kiện chăm sóc và kinh nghiệm của gia đình, tránh đầu tư vượt quá khả năng rồi gặp khó khăn khi sản xuất không thuận lợi.
Không chỉ đóng góp trong hoạt động sản xuất, đồng bào Khmer còn ngày càng thể hiện vai trò trong công tác quản lý, vận động và triển khai các nhiệm vụ tại cơ sở. Hiện khoảng 40% trưởng ấp của xã Trần Đề là người Khmer. Những cán bộ cơ sở này có lợi thế gần gũi, am hiểu phong tục, tập quán và đời sống của bà con, từ đó góp phần đưa các chủ trương, chính sách đến gần người dân hơn.
Từ những hộ nông dân kiên trì gây dựng đàn bò, những gia đình bám đất trồng rau màu đến sự tham gia ngày càng tích cực của đồng bào trong các hoạt động kinh tế - xã hội, có thể thấy vai trò của người Khmer tại xã Trần Đề không chỉ nằm ở lực lượng lao động mà còn ở tinh thần chủ động vươn lên, chung tay xây dựng quê hương.
Khi sự nỗ lực của người dân được tiếp sức bằng những chính sách phù hợp và sự đồng hành của chính quyền, những sinh kế bền vững sẽ có thêm điều kiện hình thành, góp phần cải thiện đời sống vùng đồng bào dân tộc thiểu số.