Thiếu tướng Tạ Văn Đẹp và ông Võ Hoàng Ngân đồng chủ trì hội thảo - Ảnh: ĐAN THUẦN
Ngày 8-10, Công an TP.HCM tổ chức Hội thảo "Thực tiễn thi hành các dự án luật do Bộ Công an chủ trì soạn thảo trình Kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XVI".
Thiếu tướng Tạ Văn Đẹp - Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó giám đốc Công an TP.HCM và ông Võ Hoàng Ngân - Thành ủy viên, Phó trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM, đồng chủ trì hội thảo.
Quy định rõ để tránh hình sự hóa các quan hệ dân sự
Trình bày tại hội thảo, Trung tá Võ Tấn Lập - Phó trưởng Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP.HCM - cho biết dự thảo Bộ luật Hình sự đề xuất nâng mức tiền làm căn cứ xác định tội "lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản" từ 4 triệu đồng lên 10 triệu đồng là phù hợp hiện nay và cần thiết về mặt định lượng.
Tuy nhiên, thực tiễn hiện nay vẫn còn vướng mắc trong việc xác định ranh giới giữa quan hệ dân sự và trách nhiệm hình sự.
Do đó, cần thiết phải xác định rõ trường hợp nào các cơ quan tiến hành tố tụng có thể mạnh dạn khởi tố, xử lý về tội "lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản". Bởi trên thực tế, trong các giao dịch dân sự, hoạt động doanh nghiệp, việc vay, mượn tiền diễn ra rất phổ biến.
Để tạo ra sự thay đổi về chất, giúp bộ luật thực sự đi vào cuộc sống, bảo vệ môi trường kinh doanh, dân sự và tránh hình sự hóa các quan hệ dân sự, Trung tá Võ Tấn Lập cho rằng cần quy định rõ thế nào là trường hợp "có điều kiện, khả năng nhưng cố tình không trả".
Trung tá Võ Tấn Lập trình bày tại hội thảo - Ảnh: Đ.T.
Cũng theo đại diện Phòng Cảnh sát hình sự, cần xác định rõ một số vấn đề. Cụ thể phải chứng minh được đến thời điểm trả nợ, người vay tiền có tiền, có điều kiện nhưng không trả.
"Có điều kiện trong trường hợp này chúng ta đánh giá là gì? Có tài sản, có tiền, có bất động sản, có nhà… Việc "cố tình không trả" cũng nên diễn giải cho dễ hiểu.
Ví dụ như người đó có tài sản, nhưng đã dịch chuyển đi, chuyển cho người thân, bạn bè, người khác đứng tên, rồi rút tiền hoặc là sử dụng vào những mục đích như mua biệt thự, mua xe sang, rồi lên mạng xã hội khoe nhiều tiền… Tức sử dụng vào mục đích không thiết yếu, xa hoa và từ chối trả nợ", ông Lập phân tích.
Pháp nhân có thể trở thành chủ thể của tội "đưa hối lộ" hoặc "môi giới hối lộ"
Cũng tại hội thảo, Trung tá Nguyễn Anh Tài - Phó trưởng Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP.HCM - nhận định qua thực tiễn công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường, dự thảo của Bộ luật Hình sự cơ bản đáp ứng được yêu cầu thực tiễn đặt ra.
Tuy nhiên, để có thể đáp ứng cao hơn, ông góp ý tập trung vào ba nhóm tội danh gồm các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, tội phạm về chức vụ và tội phạm về môi trường.
Trong nhóm tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, đại diện Phòng Cảnh sát kinh tế đề xuất bổ sung tội gian lận, thao túng thị trường tín chỉ carbon vào Bộ luật Hình sự.
Theo Trung tá Nguyễn Anh Tài, nước ta đang xây dựng thị trường tín chỉ carbon nên trong thời gian tới có thể phát sinh các hành vi như khai khống diện tích rừng, làm giả dữ liệu giảm phát thải để chiếm đoạt giá trị tín chỉ carbon, với thiệt hại có thể lên đến hàng triệu USD.
Do đó, ông cho rằng Bộ luật Hình sự cần có công cụ pháp lý để bảo vệ loại tài sản đặc biệt này.
Trung tá Nguyễn Anh Tài - Phó trưởng Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP.HCM - Ảnh: ĐAN THUẦN
Trong nhóm tội phạm chức vụ, Phó trưởng Phòng Cảnh sát kinh tế cho rằng do pháp nhân không có chức vụ, quyền hạn nên thống nhất không xem pháp nhân là chủ thể của tội tham ô hay nhận hối lộ.
Tuy nhiên, pháp nhân hoàn toàn có thể trở thành chủ thể của tội đưa hối lộ hoặc môi giới hối lộ. Thực tiễn các vụ án vừa qua cho thấy nhiều tập đoàn, công ty đã lập quỹ riêng để hối lộ cán bộ nhằm chạy dự án, trúng thầu rồi bán lại cho các nhà thầu khác để thu lợi về cho chính doanh nghiệp.
Do đó, việc chỉ áp dụng hình phạt tù đối với cá nhân như giám đốc là chưa bao quát hết bản chất vấn đề. Bản chất pháp nhân mới là đối tượng hưởng lợi thực sự, vì vậy cần phải xử lý trách nhiệm hình sự đối với cả pháp nhân.
Ngoài ra, trình bày tại hội thảo, đại diện Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Công an TP.HCM và các đại biểu ở các đơn vị tòa án, Viện Kiểm sát nhân TP.HCM cùng thống nhất quan điểm tiếp tục góp ý giữ nguyên hình phạt tử hình đối với tội "mua bán trái phép chất ma túy" để đảm bảo tính răn đe.
Đề xuất bỏ Cơ quan điều tra Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, chuyển thẩm quyền sang Bộ Công anDự luật quy định khi không tổ chức Cơ quan điều tra Viện Kiểm sát nhân dân tối cao thì thẩm quyền của Cơ quan điều tra Viện Kiểm sát nhân dân tối cao sẽ chuyển sang Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an.