Nhằm hoàn thiện mục tiêu mỗi người dân được kiểm tra sức khỏe miễn phí ít nhất một lần mỗi năm, lãnh đạo thành phố Cần Thơ đã chỉ đạo quyết liệt các sở, ngành tập trung tháo gỡ khó khăn, quyết tâm không để bất kỳ địa phương nào đứng ngoài cuộc.
Theo Sở Y tế thành phố Cần Thơ, đến đầu tháng 10/2026, toàn thành phố đã triển khai khám sức khỏe định kỳ, tầm soát miễn phí cho hơn 2,2 triệu lượt người, đạt tỉ lệ 70,8% dân số. Đồng thời, ngành y tế đã khởi tạo hơn 1,2 triệu sổ sức khỏe điện tử, đạt 37,1% chỉ tiêu. Kết quả này giúp Cần Thơ vươn lên vị trí thứ 11/34 tỉnh, thành phố trên cả nước về tiến độ triển khai khám sức khỏe toàn dân.
Tuy nhiên, phía sau con số ấn tượng này là bức tranh trầm lặng ở tuyến cơ sở. Hiện vẫn còn tới 30 xã, phường đạt tỉ lệ 0%, tức chưa tổ chức khám sức khỏe cho người dân theo hướng dẫn.
Thực tế tại phường Long Mỹ là một ví dụ điển hình cho những rào cản ở cơ sở. Qua đợt 1 triển khai, địa phương này mới đạt hơn 1.400 lượt khám, tương ứng khoảng 23% chỉ tiêu được giao.
Bác sĩ Danh Hươl, Phó Giám đốc Trạm Y tế phường Long Mỹ cho biết: Tỉ lệ người dân tham gia giữa các khu vực chưa đồng đều. Nhiều người vẫn mang tâm lý chủ quan, chưa nhận thức rõ tầm quan trọng của việc khám tầm soát định kỳ. Mặt khác, không ít lao động bận rộn công việc hoặc đi làm xa, không sắp xếp được thời gian theo lịch hẹn.
Đặc biệt, nhóm đối tượng ưu tiên là người cao tuổi, người khuyết tật lại gặp trở ngại lớn. Nhiều cụ già yếu, sống đơn độc, không có người hỗ trợ đưa đón đến các điểm tập trung. Công tác vận động, rà soát lập hồ sơ điện tử cũng tốn rất nhiều thời gian, trong khi nguồn kinh phí phục vụ hậu cần, tuyên truyền (băng rôn, loa phát thanh, giấy mời) lại vô cùng hạn hẹp.
Phân tích nguyên nhân khiến nhiều đơn vị chưa thực hiện, Giám đốc Sở Y tế Cần Thơ Hoàng Quốc Cường chỉ rõ: Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay nằm ở khâu hướng dẫn tài chính và định mức kinh tế-kỹ thuật. Các cơ sở y tế đang lúng túng vì chưa có quy định, hướng dẫn chi tiết, thống nhất về nguồn kinh phí, phạm vi nội dung khám, đơn giá cũng như phương thức thanh toán.
Cụ thể, với các dịch vụ kỹ thuật, xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh nằm ngoài danh mục chi trả của Quỹ Bảo hiểm y tế, hiện vẫn thiếu cơ chế pháp lý rõ ràng để sử dụng ngân sách nhà nước thanh toán cho các cơ sở y tế thực hiện. Việc thiếu vắng hành lang pháp lý khiến các đơn vị không thể lập dự toán, giao nhiệm vụ hay đặt hàng dịch vụ, dẫn đến tâm lý e ngại, làm chậm tiến độ chung.
Bên cạnh vướng mắc tài chính, bài toán mô hình tổ chức cũng là một nút thắt lớn. Việc chuyển giao 103 trạm y tế xã, phường về trực thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã, phường quản lý thời gian qua mới dừng lại ở sự "sắp xếp cơ học" trên nền tảng cơ sở vật chất cũ. Đa số các trạm y tế chưa bảo đảm điều kiện về nhân lực lẫn trang thiết bị kỹ thuật, khiến các chức năng, nhiệm vụ theo mô hình mới chưa thể kích hoạt trôi chảy.
Để tháo gỡ dứt điểm các vướng mắc, Sở Y tế Cần Thơ đang tích cực phối hợp các địa phương để tăng cường năng lực chuyên môn cho trạm y tế. Trước mắt, Sở đã đề xuất dự án đầu tư xây dựng mới, nâng cấp và mua sắm trang thiết bị cho hệ thống trạm y tế xã, phường với tổng vốn dự kiến khoảng 2.797 tỷ đồng, cùng 3 dự án đầu tư xây dựng các khu chăm sóc sức khỏe chuyên biệt cho người cao tuổi.
Song song đó, ngành y tế luân chuyển có thời hạn bác sĩ tuyến trên về tuyến cơ sở "cầm tay chỉ việc" để khắc phục tình trạng thiếu hụt nhân sự. Các địa phương tăng cường vận động bằng nhiều hình thức, đồng thời thành lập các tổ khám sức khỏe lưu động hỗ trợ tận nhà cho người cao tuổi, người khuyết tật, quyết tâm xóa nghẽn tại các xã, phường chưa đạt chỉ tiêu.
Nhấn mạnh mục tiêu kế hoạch năm 2026 là bảo đảm mỗi người dân được khám sức khỏe định kỳ miễn phí ít nhất 1 lần/năm, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Cần Thơ Nguyễn Thị Ngọc Điệp yêu cầu: Ngành y tế phải chủ động, quyết liệt để gỡ khó về chuyên môn. Vấn đề nào thuộc thẩm quyền sở, ngành thì chủ động tháo gỡ; vấn đề vượt thẩm quyền phải kịp thời tham mưu Ủy ban nhân dân thành phố kiến nghị các bộ, ngành Trung ương hướng dẫn. Sắp tới, lãnh đạo Ủy ban nhân dân thành phố sẽ làm việc trực tiếp với 103 xã, phường, đặc biệt là 30 địa phương chưa triển khai để đôn đốc và giải quyết triệt để vướng mắc.
THANH TÂM-KIM THANH