Cần Thơ siết quản lý nước ngầm, chủ động ứng phó nguy cơ hạn mặn

Nguồn ảnh: Dân Trí

(Dân trí) - Theo dự báo, dòng chảy về Đồng bằng sông Cửu Long giảm, xâm nhập mặn có thể đến sớm và gay gắt hơn. TP Cần Thơ chỉ đạo siết quản lý nước ngầm, tích trữ nước ngọt và điều chỉnh mùa vụ sản xuất.

Ngày 23/10, UBND TP Cần Thơ cho biết Chủ tịch UBND thành phố vừa chỉ đạo các sở, ngành và địa phương tập trung siết chặt quản lý nguồn nước ngầm, chủ động tích trữ nước sông rạch và điều chỉnh lịch mùa vụ nhằm ứng phó nguy cơ hạn hán, xâm nhập mặn do El Nino.

Theo UBND TP Cần Thơ, công tác quản lý tài nguyên nước tại thành phố thời gian qua vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập. Tình trạng khai thác nước dưới đất không đăng ký, không được cấp phép vẫn xảy ra.

Thậm chí, nhiều giếng khoan không còn sử dụng nhưng chưa được trám lấp đúng quy định, gây nguy cơ suy giảm và ô nhiễm nguồn nước ngầm.

Cần Thơ siết quản lý nước ngầm, chủ động ứng phó nguy cơ hạn mặn - 1 — Cống âu Rạch Mọp góp phần ngăn mặn, trữ ngọt, giúp hàng trăm hộ sản xuất nông nghiệp trên địa bàn TP Cần Thơ (Ảnh: Hồng Nhung).

Cùng với đó, sự phối hợp giữa các ngành, các cấp có lúc chưa kịp thời, công tác kiểm tra vi phạm chưa thường xuyên, trong khi hạ tầng cấp nước sinh hoạt tại một số khu vực vùng ven vẫn chưa được đầu tư đồng bộ.

Trước nguy cơ thiếu hụt nguồn nước do tác động của El Nino, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ yêu cầu các sở, ngành và chính quyền địa phương khẩn trương triển khai đồng bộ các giải pháp ứng phó. Các đơn vị chuyên môn cần liên tục theo dõi bản tin thời tiết, thủy văn để chủ động phương án tích trữ nước ngọt tối đa tại các hồ chứa, hệ thống sông, kênh, rạch ngay trong mùa mưa.

Ngành nông nghiệp được giao chủ trì, phối hợp Sở Xây dựng và cấp xã tham mưu UBND thành phố tổ chức chỉ đạo khai thác nước mặt, nước dưới đất theo hình thức kết hợp hoặc luân phiên.

Song song đó, rà soát, đánh giá khả năng tăng công suất khai thác đối với các công trình cấp nước tập trung đô thị, nông thôn khai thác từ nguồn nước dưới đất để huy động khai thác vượt công suất khi xảy ra hạn hán, thiếu nước nghiêm trọng. Trong đó, ưu tiên cấp nước sinh hoạt cho các cơ sở y tế, giáo dục và cây trồng có giá trị cao; kiên quyết không để người dân thiếu nước sinh hoạt.

Đồng thời, chủ động rà soát, tham mưu đầu tư mới, nâng cấp, sửa chữa, mở rộng công trình cấp nước nông thôn tập trung bảo đảm đáp ứng yêu cầu thực tế.

Chính quyền thành phố cũng yêu cầu tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp tự ý thăm dò, khoan giếng và khai thác nước dưới đất trái phép, nhằm bảo vệ bền vững nguồn tài nguyên nước cho sinh hoạt và phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn.

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn quốc gia, từ tháng 11 đến tháng 12, tổng lượng dòng chảy về Đồng bằng sông Cửu Long dự báo thấp hơn trung bình nhiều năm 5-15%. Tháng 1/2027, lượng dòng chảy có thể thấp hơn trung bình nhiều năm 10-25%.

Mực nước đầu nguồn sông Cửu Long được dự báo giảm dần và chịu ảnh hưởng mạnh của thủy triều. Tại các trạm hạ lưu, mực nước vào cuối tháng 10 và đầu tháng 11 có thể ở mức báo động 2-3, có nơi trên báo động 3.

Trong tháng 1/2027, mực nước đầu nguồn sông Cửu Long xuống thấp. Từ tháng 2 đến 4/2027, mực nước tiếp tục ở mức thấp và chịu ảnh hưởng mạnh của thủy triều.

Cơ quan khí tượng thủy văn nhận định năm 2027, xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long có khả năng đến sớm, diễn biến gay gắt hơn trung bình nhiều năm và cùng kỳ năm 2026.

Trước nguy cơ El Nino khiến hạn mặn đến sớm và gay gắt, UBND TP Cần Thơ đã chỉ đạo khẩn các sở, ngành siết chặt quản lý tài nguyên nước ngầm kết hợp tích trữ tối đa nước ngọt sông rạch. Động thái này diễn ra trong bối cảnh địa phương còn tồn tại nhiều bất cập như khai thác ngầm không phép, giếng khoan bỏ hoang chưa trám lấp đúng quy chuẩn và hạ tầng cấp nước vùng ven thiếu đồng bộ. Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn quốc gia, tổng lượng dòng chảy về Đồng bằng sông Cửu Long cuối năm dự kiến thấp hơn trung bình nhiều năm từ 5% đến 15%, tiếp tục giảm sâu 10% đến 25% vào tháng 1/2027. Mực nước đầu nguồn sụt giảm dần kết hợp triều cường hạ lưu khiến nguy cơ xâm nhập mặn năm 2027 có khả năng diễn biến phức tạp ngay từ đầu mùa khô. Chính quyền thành phố giao ngành nông nghiệp phối hợp Sở Xây dựng tổ chức phương án khai thác linh hoạt giữa nước mặt và nước ngầm, sẵn sàng huy động các trạm cấp nước tập trung vượt công suất khi xảy ra thiếu hụt nghiêm trọng. Mục tiêu cốt lõi là bảo đảm ưu tiên tuyệt đối nguồn nước sinh hoạt cho nhân dân, các cơ sở y tế, giáo dục và vùng chuyên canh cây trồng giá trị cao. Song song với việc chủ động đầu tư, nâng cấp mạng lưới cấp nước nông thôn, Cần Thơ kiên quyết xử lý triệt để hành vi tự ý thăm dò, khoan giếng trái phép trên toàn địa bàn. Việc kiểm soát nghiêm ngặt tầng nước ngầm và tận dụng hiệu quả các công trình ngăn mặn như cống âu Rạch Mọp được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng giữ vững an ninh nguồn nước trước các kịch bản thời tiết cực đoan.