Với hơn 95% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, Cao Bằng xác định nâng cao hiệu quả công tác dân tộc không chỉ là nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội mà còn là nền tảng củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, giữ vững quốc phòng, an ninh và chủ quyền biên giới.
Những kết quả đạt được sau nhiều năm triển khai chính sách dân tộc đang tạo tiền đề để tỉnh tiếp tục thu hẹp khoảng cách phát triển, cải thiện đời sống người dân và khai thác hiệu quả tiềm năng vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi trong giai đoạn 2026-2030.
Đồng bộ chính sách, cải thiện đời sống đồng bào
Là tỉnh miền núi, biên giới với địa hình chia cắt, điều kiện phát triển giữa các địa bàn còn chênh lệch, Cao Bằng hiện có 56 xã, phường, trong đó 53 xã khu vực 3 và 736 thôn đặc biệt khó khăn. Đặc điểm dân cư và địa bàn đặt ra yêu cầu phải có những chính sách phù hợp, đồng bộ, lấy người dân làm trung tâm trong quá trình phát triển.
Qua thực hiện Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 12/3/2003 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX và Kết luận số 65-KL/TW ngày 30/10/2019 của Bộ Chính trị, nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền và Nhân dân về công tác dân tộc ngày càng được nâng cao. Tỉnh ủy, Hội đồng Nhân dân, Ủy ban Nhân dân tỉnh đã ban hành trên 260 văn bản lãnh đạo, chỉ đạo, cụ thể hóa các chủ trương, chính sách dân tộc gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội.
Công tác tuyên truyền được đổi mới về nội dung và phương thức, hướng mạnh về cơ sở. Từ năm 2021 đến nay, toàn tỉnh tổ chức 5.964 hội nghị, lớp tập huấn, tuyên truyền với khoảng 750.000 lượt người tham gia; thực hiện 504 chuyên đề phát thanh, truyền hình bằng tiếng Việt và 144 chuyên đề bằng tiếng dân tộc thiểu số.
Nội dung tập trung phổ biến chính sách, pháp luật, hướng dẫn sản xuất, chuyển giao khoa học kỹ thuật, vận động xóa bỏ hủ tục, giữ gìn bản sắc văn hóa và nâng cao ý thức bảo vệ an ninh trật tự.
Cùng với công tác tuyên truyền, tỉnh ưu tiên nguồn lực đầu tư kết cấu hạ tầng thiết yếu, nhất là giao thông, thủy lợi, điện và nước sinh hoạt. Dự án đường bộ cao tốc Đồng Đăng (Lạng Sơn)-Trà Lĩnh (Cao Bằng) cùng các tuyến kết nối được kỳ vọng mở rộng không gian phát triển, giảm chi phí vận chuyển, tạo điều kiện giao thương và thu hút đầu tư.
Giai đoạn 2021-2025, người dân và doanh nghiệp đóng góp 33.420 triệu đồng thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới. Đến nay, tỷ lệ xã có đường ô tô đến trung tâm được cứng hóa theo tiêu chuẩn của Bộ Xây dựng đạt 96,3%.
Đặc biệt, công tác giảm nghèo được triển khai thông qua nhiều giải pháp gắn với hỗ trợ sinh kế và phát triển sản xuất. Trong giai đoạn 2021-2025, với tổng nguồn vốn trên 2.000 tỷ đồng, tỉnh thực hiện trên 500 dự án hỗ trợ phát triển sản xuất và mô hình giảm nghèo, thu hút hơn 40.000 hộ tham gia.
Các chính sách hỗ trợ nhà ở, đào tạo nghề, tạo việc làm và đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài cũng được chú trọng. Kết quả, tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh giảm 21,26% trong cả giai đoạn, bình quân giảm 4,25%/năm.
Việc bảo đảm các nhu cầu thiết yếu tiếp tục được quan tâm. Có 9.469 hộ được hỗ trợ nước sinh hoạt với tổng kinh phí trên 50 tỷ đồng; 589 hộ nghèo dân tộc thiểu số được hỗ trợ nhà ở, kinh phí giải ngân trên 23,7 tỷ đồng.
Trong giáo dục, tỉnh duy trì phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi tại 56/56 xã, phường; đạt chuẩn phổ cập giáo dục tiểu học mức độ 3, trung học cơ sở mức độ 2 và xóa mù chữ mức độ 2. Đến tháng 9/2026, tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm y tế đạt 99,6%.
Bên cạnh đó, công tác bảo tồn văn hóa truyền thống, củng cố hệ thống chính trị cơ sở và phát huy vai trò người có uy tín trong cộng đồng được quan tâm. Tỷ lệ đảng viên là người dân tộc thiểu số đạt trên 95%; tỷ lệ cán bộ, công chức, viên chức là người dân tộc thiểu số trong hệ thống chính trị các cấp đều đạt trên 90% trong giai đoạn 2021-2025.
Đồng bào cũng tích cực tham gia phong trào bảo vệ an ninh Tổ quốc, phối hợp với lực lượng chức năng giữ gìn đường biên, mốc giới, góp phần bảo đảm ổn định địa bàn.
Phát huy nội lực, hướng tới phát triển bền vững
Dù đạt nhiều kết quả tích cực, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi Cao Bằng vẫn đối mặt với không ít khó khăn. Thu nhập của người dân còn thấp, giảm nghèo chưa thực sự bền vững; sản xuất nông nghiệp ở một số nơi còn nhỏ lẻ, manh mún, liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm hạn chế. Kết cấu hạ tầng chưa đồng bộ, khả năng tiếp cận dịch vụ thiết yếu tại một số địa bàn còn khó khăn. Việc triển khai một số chính sách còn vướng mắc, chồng chéo; năng lực của một bộ phận cán bộ cơ sở chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu.
Trước thực tế đó, Cao Bằng xác định giai đoạn 2026-2030 phải tạo chuyển biến mạnh mẽ hơn trong phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số, lấy giảm nghèo bền vững, nâng cao thu nhập và thu hẹp khoảng cách phát triển làm những nhiệm vụ trọng tâm.
Tỉnh đặt mục tiêu tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đạt tối thiểu 6-6,5%/năm; thu nhập bình quân của người dân tộc thiểu số bằng 1/2 mức bình quân chung cả nước; giảm tỷ lệ hộ nghèo đa chiều xuống dưới 20%, cơ bản không còn xã, thôn đặc biệt khó khăn. Đồng thời, phấn đấu trên 85% số xã, thôn có đủ cơ sở hạ tầng đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội và đời sống người dân; 35-40% lao động là người dân tộc thiểu số trong độ tuổi được đào tạo nghề phù hợp, có thu nhập ổn định.
Để hiện thực hóa các mục tiêu, tỉnh tiếp tục huy động, lồng ghép hiệu quả các nguồn lực đầu tư, ưu tiên những công trình thiết yếu tại địa bàn khó khăn. Phát triển sản xuất nông nghiệp theo hướng liên kết, nâng cao giá trị, gắn trồng trọt với chăn nuôi; đẩy mạnh khuyến nông, khuyến lâm, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, hỗ trợ giống cây trồng, vật nuôi và xây dựng sinh kế phù hợp với điều kiện từng vùng.
Cùng với phát triển kinh tế, Cao Bằng chú trọng nâng cao chất lượng giáo dục, y tế, đào tạo nghề, giải quyết nhu cầu về nhà ở, đất sản xuất, nước sinh hoạt; bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống. Công tác xây dựng hệ thống chính trị cơ sở tiếp tục được củng cố, quan tâm đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng cán bộ người dân tộc thiểu số, nhất là tại những địa bàn đặc biệt khó khăn.
Đặc biệt, tỉnh xác định phải phát huy tốt hơn vai trò chủ thể của đồng bào trong quá trình phát triển, khắc phục tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào chính sách hỗ trợ. Việc triển khai chính sách cần gắn hỗ trợ trực tiếp với nâng cao năng lực sản xuất, tạo việc làm và khả năng tự vươn lên của người dân. Đồng thời, tăng cường nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, giải quyết kịp thời những vấn đề phát sinh ngay từ cơ sở.
Nâng cao hiệu quả công tác dân tộc vì thế không chỉ hướng tới những chỉ tiêu giảm nghèo hay hoàn thiện hạ tầng, mà còn là quá trình tạo dựng nền tảng phát triển lâu dài, củng cố niềm tin của đồng bào với Đảng, Nhà nước. Với sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và tinh thần chủ động vươn lên của nhân dân, Cao Bằng hướng tới xây dựng vùng đồng bào dân tộc thiểu số ngày càng phát triển, đời sống được nâng cao, khối đại đoàn kết toàn dân tộc được củng cố, góp phần giữ vững ổn định và phát triển bền vững khu vực biên giới./.
(Vietnam+)