Cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng giai đoạn 1 dài hơn 188 km, vốn gần 45.000 tỷ đồng, khởi công tháng 6/2023, dự kiến hoàn thành năm 2027. Đoạn qua Cần Thơ dài hơn 132 km, vốn trên 31.200 tỷ đồng, gồm ba dự án thành phần 2, 3 và 4, tiến độ đạt 55-62%.
Ba dự án cần hơn 16,3 triệu m3 cát san lấp nhưng mới đưa về công trường khoảng 11 triệu m3. Nguồn cát sông khan hiếm khiến việc bảo đảm vật liệu trở thành một trong những vướng mắc lớn nhất của dự án.
Ban quản lý và các nhà thầu đang làm thủ tục đưa cát biển về san lấp. Tuy nhiên, sản lượng dự kiến chỉ khoảng 500.000 m3, dùng đắp lớp nền dưới cho khoảng 15 km cuối tuyến, thuộc vùng mặn.
Thi công tại dự án thành phần 4, cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng. Ảnh: An Bình
Một cán bộ quản lý nguồn vật liệu của dự án này cho biết cát biển tại mỏ có giá khoảng 180.000 đồng mỗi m3, cao hơn cát sông khoảng 30.000 đồng. Sau khi rửa mặn, vận chuyển đến công trường, chi phí có thể tăng thêm khoảng 50.000 đồng mỗi m3.
"Giá cát biển cao, điều kiện khai thác khó khăn, quy định kỹ thuật khắt khe và lo ngại ảnh hưởng môi trường khiến việc sử dụng còn hạn chế", cán bộ này nói.
Việc dùng cát biển làm vật liệu san lấp cao tốc ở Đồng bằng sông Cửu Long được Thủ tướng chỉ đạo từ đầu năm 2024, nhằm bổ sung nguồn vật liệu trong bối cảnh cát sông khan hiếm.
Ông Đỗ Minh Châu, Phó giám đốc Công ty Đầu tư Xây dựng và Kỹ thuật VNCN E&C, cho biết tháng 6/2024, đơn vị được cấp phép khai thác mỏ cát biển B1 ngoài khơi, cách bờ khoảng 20 km. Mỏ có trữ lượng hơn 5,4 triệu m3, nằm trong khu mỏ B1 với tổng trữ lượng hơn 800 triệu m3.
Đây là nguồn vật liệu mới, giúp giảm phụ thuộc vào cát sông và hạn chế nguy cơ sạt lở, sụt lún do khai thác quá mức nguồn cát này.
Tuy nhiên, sau hơn hai năm, chỉ khoảng 1,1 triệu m3 cát từ mỏ B1 được sử dụng cho cao tốc Hậu Giang - Cà Mau, tương đương khoảng 20% trữ lượng được cấp phép. Đơn vị có thể cung ứng 10.000-20.000 m3 mỗi ngày nhưng hiện phải ngừng khai thác vì không có khách hàng.
Cát biển sau khi khai thác được rửa mặn, sang mạn qua sà lan tại sông Hậu. Ảnh: An Bình
Theo ông Châu, khai thác cát biển đòi hỏi nhiều nhân lực, thiết bị và chi phí do điều kiện thi công phức tạp. Tàu khai thác hoạt động từ 7h đến 17h, được gắn thiết bị định vị và giám sát hành trình. Cát sau khi đưa về công trường phải qua nhiều lần rửa mặn.
Độ mặn của cát dùng đắp nền đường phải dưới 5% (50‰). Cát đưa đến công trường cũng phải có độ mặn thấp hơn môi trường xung quanh để hạn chế nguy cơ ảnh hưởng đất, cây trồng.
"Quá trình khai thác, rửa mặn và vận chuyển phức tạp, tốn kém nên giá cát biển cao hơn cát sông", ông Châu nói.
Hiện cát biển khai thác tại mỏ có giá khoảng 180.000 đồng mỗi m3. Sau khi rửa mặn, vận chuyển hơn 20 km đến điểm cuối cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng, chi phí tăng thêm khoảng 50.000 đồng.
Theo ông Châu, điều kiện kỹ thuật đã đáp ứng nhưng giá cao khiến nhà thầu và chủ đầu tư ít lựa chọn. Trong khi cơ chế đặc thù mới dừng ở việc giao, cấp mỏ cát, chưa quy định giá; Bộ Xây dựng cũng chưa ban hành đầy đủ định mức, đơn giá khai thác và sử dụng cát biển.
Thi công tại nút giao cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng với quốc lộ 61C. Ảnh: An Bình
Ông Châu cho biết trước mắt nhà thầu chỉ được thanh toán 80% so với giá trúng thầu nên lo ngại sử dụng cát biển sẽ làm tăng chi phí. Chủ đầu tư chủ yếu vận động nhà thầu sử dụng nguồn vật liệu này.
Vì vậy, cát biển vẫn nằm ở mỏ trong khi công trường cao tốc thiếu vật liệu san lấp.
Trước tình hình này, UBND TP Cần Thơ yêu cầu nhà thầu tập trung khai thác các mỏ cát được chỉ định, đồng thời đề nghị Vĩnh Long hỗ trợ nguồn cát từ các mỏ trên địa bàn cho dự án.
An Bình