Cây đa 300 năm tuổi và những lần che chở bộ đội, "cứu" dân mùa lũ

Nguồn ảnh: Dân Trí

(Dân trí) - Cây đa khoảng 300 năm tuổi ở tỉnh Hà Tĩnh từng che chở bộ đội trong chiến tranh, giúp người dân sơ tán mỗi mùa lũ. Ngày nay, người dân xem cây như "báu vật", xây tường rào bao quanh để bảo vệ.

Tại thôn Quốc Tuấn, xã Cẩm Duệ, tỉnh Hà Tĩnh, một cây đa cổ thụ được người dân địa phương gìn giữ qua nhiều thế hệ. Cây đa có tuổi đời khoảng 300 năm, cao gần 40m. Gốc cây lớn đến mức nhiều người ôm không xuể. Hơn 10 nhánh lớn của cây vươn rộng, tạo bóng mát cho cả khu vực.

Ông Phạm Công Danh (81 tuổi), cùng các cụ cao niên làng Quốc Tuấn, cho biết cây đa đã gắn với đời sống của người dân từ rất lâu.

Cây đa 300 năm tuổi và những lần che chở bộ đội, cứu dân mùa lũ - 1 — Cây đa cổ thụ có tuổi đời khoảng 300 năm ở thôn Quốc Tuấn, xã Cẩm Duệ (Ảnh: Dương Nguyên).

Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, tán cây rậm rạp từng trở thành nơi che chở bộ đội và người dân. Khi máy bay địch tấn công, những người bị thương cũng được đưa đến nơi này để trú ẩn, tránh bom đạn.

"Dưới tán cây cổ thụ, nhiều cuộc chia tay diễn ra khi những người con trong làng lên đường bảo vệ Tổ quốc", ông Danh kể.

Không chỉ gắn với những năm tháng chiến tranh, cây đa còn lưu giữ nhiều ký ức về cuộc sống của người dân địa phương.

Theo người dân, trước đây, mỗi khi lũ dâng cao, làng Quốc Tuấn thường bị chia cắt thành hai vùng. Khu vực thấp bị ngập, trong khi vùng cao hơn ít bị ảnh hưởng. Người dân vùng ngập phải đưa người, vật nuôi và tài sản đến nơi an toàn.

Cây đa 300 năm tuổi và những lần che chở bộ đội, cứu dân mùa lũ - 2 — Cây đa gắn liền với đời sống của nhiều thế hệ người dân địa phương (Ảnh: Dương Nguyên).

Những cành, nhánh lớn của cây đa khi đó được tận dụng làm điểm trung chuyển, giúp người dân di chuyển qua khu vực ngập nước để sơ tán. Qua nhiều mùa lũ, cây đa vì thế trở thành một phần ký ức của người dân về những lần chống chọi với thiên tai.

Sau hàng trăm năm, thân và gốc cây ngày càng phình lớn. Vỏ cây sần sùi, nổi nhiều mảng gồ ghề và phủ rêu xanh. Một số cành lớn đã gãy, mục sau nhiều trận mưa bão. Dù vậy, nhiều nhánh non vẫn tiếp tục mọc lên, tạo sức sống mới cho cây cổ thụ.

Không chỉ có giá trị về tuổi đời và cảnh quan, cây đa còn gắn với đời sống văn hóa, tâm linh của người dân thôn Quốc Tuấn. Dưới tán cây, người dân lập miếu thờ Thành hoàng làng.

Cây đa 300 năm tuổi và những lần che chở bộ đội, cứu dân mùa lũ - 3 — Người dân lập miếu thờ Thành hoàng làng và xây tường rào xung quanh để bảo vệ (Ảnh: Dương Nguyên).

Đây là nơi người dân đến dâng hương vào ngày rằm, mùng 1 và những dịp quan trọng. Khi gia đình có việc lớn hoặc chuẩn bị đi xa, nhiều người cũng đến miếu thắp hương, cầu bình an, may mắn.

Vào mùa hè, khu vực dưới tán cây trở thành nơi người dân đến nghỉ ngơi, tránh nắng. Để bảo vệ cây và miếu thờ, người dân địa phương xây tường rào, làm cổng bao quanh khu vực.

Đại diện UBND xã Cẩm Duệ cho biết chính quyền địa phương thường xuyên vận động người dân tôn tạo, dọn dẹp khu vực cây đa và miếu Thành hoàng làng.

Các đoàn thể được giao phối hợp chăm sóc, bảo vệ cây. Địa phương cũng đã có kế hoạch lập hồ sơ đề nghị công nhận cây đa cổ thụ khoảng 300 năm tuổi ở thôn Quốc Tuấn là cây di sản.

Tại thôn Quốc Tuấn, xã Cẩm Duệ, tỉnh Hà Tĩnh, cây đa cổ thụ 300 năm tuổi cao gần 40m vẫn sừng sững tồn tại như một nhân chứng lịch sử quan trọng của vùng đất này. Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, tán cây rậm rạp cùng các nhánh lớn từng là nơi che chở cho bộ đội, người dân và cứu chữa thương binh tránh bom đạn địch. Nơi đây cũng ghi dấu những cuộc chia tay thiêng liêng khi các thế hệ người con trong làng lên đường bảo vệ Tổ quốc. Không chỉ gắn liền với ký ức thời chiến, cây đa cổ thụ còn đóng vai trò như điểm tựa sinh tồn của dân làng qua nhiều mùa thiên tai bão lũ. Mỗi khi lũ lớn dâng cao chia cắt làng mạc, các cành nhánh vươn rộng của cây trở thành điểm trung chuyển chiến lược giúp người dân sơ tán an toàn cùng vật nuôi và tài sản. Qua thời gian, dù một số cành lớn bị mục gãy do mưa bão, cây vẫn tiếp tục đâm chồi nảy lộc, giữ vững sức sống bền bỉ. Về mặt đời sống tâm linh, khu vực dưới gốc đa là nơi người dân lập miếu thờ Thành hoàng làng để dâng hương vào dịp mùng một, ngày rằm và cầu bình an trước mỗi chuyến đi xa. Nhằm bảo vệ "báu vật" của cộng đồng, người dân địa phương đã chủ động xây tường rào, làm cổng bao quanh và thường xuyên dọn dẹp cảnh quan. Hiện chính quyền xã Cẩm Duệ đang phối hợp với các đoàn thể lập hồ sơ đề nghị công nhận cây đa cổ thụ này là cây di sản.