Được chia 50 triệu từ tiền bán đất, con cả khởi kiện đòi chia thừa kế
Theo trình bày của ông T. (ngụ TPHCM), ông là con trai cả trong gia đình có ba anh chị em. Cha mẹ ông sống với nhau 9 năm nhưng không đăng ký kết hôn.
Năm 1966, hai người chia tay; ông T. sống với cha, còn hai em theo mẹ về tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cũ. Hai năm sau, cha ông T. sống chung với bà S. và có thêm 5 người con.
Năm 2016, cha ông T. qua đời, để lại các thửa đất có tổng diện tích gần 40.300m2 tại Bà Rịa - Vũng Tàu. Ông T. cho rằng đất do mình và cha khai phá.
Sau khi chồng mất, bà S. chuyển nhượng 20.000m2 đất với giá 12,9 tỷ đồng, chia cho mỗi người con ruột 1 tỷ đồng nhưng chỉ cho ông T. 50 triệu đồng.
Cho rằng di sản chưa được phân chia đúng pháp luật, ông T. khởi kiện, yêu cầu tuyên di chúc do cha ông và bà S. lập năm 2004 vô hiệu, đồng thời tuyên vô hiệu văn bản thỏa thuận phân chia di sản được công chứng năm 2019 và chia thừa kế theo pháp luật.
Ngược lại, bà S. cho rằng đất do bà và chồng cùng khai hoang, tạo lập trong thời gian chung sống. Bà xác định một nửa diện tích là tài sản của mình, phần còn lại của chồng đã được định đoạt theo di chúc và thủ tục phân chia di sản.
Bà cũng cho rằng con trai út, người trực tiếp chăm sóc cha mẹ lúc tuổi già, được hưởng phần đất còn lại theo di chúc. Các con bà S. cơ bản đồng tình với quan điểm này, trong khi 2 em ruột ông T. ủng hộ yêu cầu khởi kiện của anh trai.
Xét xử sơ thẩm, TAND khu vực 13 - TPHCM chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của ông T., tuyên di chúc lập năm 2004 và văn bản thỏa thuận phân chia di sản được công chứng năm 2019 vô hiệu.
Theo tòa, khối tài sản chung của cha ông T. và bà S. còn khoảng 38.000m2 đất, trị giá gần 34 tỷ đồng. Phần tài sản thuộc người cha, được xác định là di sản thừa kế, trị giá khoảng 17 tỷ đồng. Có 9 người thuộc hàng thừa kế thứ nhất, gồm bà S. và 8 người con, mỗi người được hưởng một kỷ phần trị giá khoảng 1,9 tỷ đồng.
Tòa chia phần thừa kế của ông T. và hai người em ruột bằng tiền; đồng thời giao người con út của bà S. tiếp tục quản lý 17.900m2 đất và thực hiện nghĩa vụ thanh toán các khoản thừa kế.
Không đồng ý với phán quyết trên, bà S. cùng một số người con kháng cáo. Ông T. và một người em cũng kháng cáo, đề nghị định giá lại tài sản.
Di chúc vô hiệu, 9 người cùng hưởng di sản gần 17 tỷ đồng
Tại phiên phúc thẩm, TAND TPHCM nhận định 38.000m2 đất được hình thành trong thời gian cha ông T. và bà S. chung sống nên là tài sản chung. Phần di sản của người cha bằng một nửa khối tài sản, trị giá gần 17 tỷ đồng; 9 người thuộc hàng thừa kế thứ nhất, mỗi người được hưởng khoảng 1,9 tỷ đồng.
Tòa xác định di chúc năm 2004 không có giá trị pháp lý nên tuyên vô hiệu. Văn bản phân chia di sản năm 2019 cũng vô hiệu vì không kê khai đầy đủ những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của họ.
Tuy nhiên, tòa không chấp nhận yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho con trai út của bà S. Theo HĐXX, việc cấp giấy chứng nhận và đăng ký biến động là thủ tục hành chính; cơ quan có thẩm quyền có thể điều chỉnh theo bản án có hiệu lực mà không nhất thiết phải hủy giấy đã cấp.
Đối với 20.000m2 đất đã chuyển nhượng, tòa xác định giao dịch hoàn tất và bên nhận chuyển nhượng đã được cấp giấy chứng nhận. Giá trị đất được tính theo giá chuyển nhượng thực tế 12,8 tỷ đồng để xác định di sản thừa kế.
Từ các nhận định trên, TAND TPHCM cho rằng bản án sơ thẩm đã đánh giá chứng cứ toàn diện, đúng pháp luật nên không chấp nhận các kháng cáo và giữ nguyên bản án sơ thẩm.
(Tham khảo Bản án số 1074/2026/DS-PT ngày 27/5/2026 của TAND TPHCM)