Chăm lo cho người lao động không chỉ tặng quà, công nhân có sáng kiến cần thưởng xứng đáng

Trao đổi với Tuổi trẻ, bà Đỗ Thị Hiền - Chủ tịch Liên đoàn Lao động tỉnh Thái Nguyên - khẳng định Công đoàn xác định mục tiêu nâng cao chất lượng thỏa ước lao động, thương lượng tập thể, cải thiện phúc lợi và có cơ chế thưởng xứng đáng cho những sáng kiến làm lợi cho doanh nghiệp.

Chăm lo người lao động: Không chỉ tặng quà

* Thưa bà, với hơn 160.000 đoàn viên, Công đoàn Thái Nguyên đã làm gì để chăm lo, bảo vệ quyền lợi người lao động?

Muốn chăm lo tốt cho người lao động, trước hết tổ chức Công đoàn phải thực hiện tốt vai trò đại diện, thông qua đối thoại, thương lượng và ký kết thỏa ước lao động tập thể với những điều khoản có lợi hơn cho người lao động.

Chúng tôi đang yêu cầu các đơn vị định kỳ rà soát, ký kết lại thỏa ước lao động tập thể. Các thỏa ước hiện được đánh giá, chấm điểm, xếp loại để xác định những mặt làm được, những hạn chế cần khắc phục.

Chăm lo không thể chỉ dừng ở tặng quà mà phải xuất phát từ nhu cầu thực tế của từng nhóm đoàn viên. Ví dụ, lao động nữ cần được quan tâm hơn đến sức khỏe sinh sản, chăm sóc thai sản, nuôi con nhỏ, còn người có hoàn cảnh khó khăn, mắc bệnh hiểm nghèo cần hình thức hỗ trợ riêng.

Trong 9 tháng đầu năm 2026, nhiều chỉ tiêu, chương trình có quy mô, sức lan tỏa được đoàn viên, người lao động hưởng ứng. Có thể kể đến như kinh phí chăm lo Tết cho người lao động đạt trên 70 tỉ đồng. Hơn 120 công đoàn cơ sở tổ chức chương trình "Bữa cơm Công đoàn", phục vụ trên 96.000 lượt đoàn viên với kinh phí hơn 5,2 tỉ đồng.

Đến hết tháng 9-2026, Thái Nguyên thành lập mới 132 công đoàn cơ sở, đạt 147% kế hoạch năm và phát triển mới trên 12.000 đoàn viên, đạt 120% chỉ tiêu Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam giao.

Tuy nhiên, chất lượng hoạt động giữa các công đoàn cơ sở chưa đồng đều. Công tác đối thoại, thương lượng tập thể tại một số doanh nghiệp còn hạn chế. Khó khăn trong sản xuất, kinh doanh cũng ảnh hưởng đến việc làm, thu nhập, thậm chí phát sinh tình trạng chậm trả lương, chậm đóng bảo hiểm xã hội tiềm ẩn nguy cơ tranh chấp lao động.

* Về tiền lương, theo bà, đâu là điều cần thay đổi để người lao động có thể sống tốt hơn bằng thu nhập của mình?

Tôi cho rằng tiền lương hiện nay vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu của người lao động. 

Thực tế, nhiều lao động phải tăng ca để cải thiện thu nhập, doanh nghiệp cũng dựa vào thời gian tăng ca và các khoản phụ cấp để nâng thu nhập cho công nhân, trong khi lương cơ bản chưa được cải thiện đáng kể. 

Về lâu dài, tiền lương cơ bản cần được điều chỉnh tăng. Không thể để người lao động phụ thuộc quá nhiều vào tăng ca mới bảo đảm cuộc sống.

Trước mắt, Công đoàn cần tiếp tục đàm phán với người sử dụng lao động nhằm cải thiện chính sách phúc lợi, phụ cấp, góp phần nâng thu nhập và giúp người lao động ổn định cuộc sống. 

Điều quan trọng là phải nâng cao chất lượng thương lượng tập thể để những vấn đề thiết thực như tiền lương, tiền thưởng, thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi và an toàn vệ sinh lao động được quan tâm đúng mức.

Về lâu dài, Công đoàn tiếp tục đẩy mạnh phong trào "Lao động giỏi, năng suất cao, thu nhập tốt", đồng thời phát hiện, biểu dương, nhân rộng tập thể, cá nhân điển hình, sáng kiến và cách làm hiệu quả.

Thưởng xứng đáng cho sáng kiến, sáng tạo

* Bà có nhắc tới phong trào "Lao động giỏi, năng suất cao, thu nhập tốt", Công đoàn Thái Nguyên sẽ làm thế nào để chương trình thực sự tạo động lực cho người lao động?

Chúng tôi đang đẩy mạnh truyền thông, tập huấn, tổ chức hội nghị chuyên đề để doanh nghiệp hiểu Công đoàn và họ cùng mục tiêu trong chăm lo, phát triển nguồn nhân lực. Doanh nghiệp cần năng suất cao để phát triển, tiết kiệm chi phí, tối ưu đầu tư còn người lao động có thu nhập tốt, thăng tiến trong công việc.

Muốn người lao động tích cực đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp phải có cơ chế ghi nhận, khen thưởng tương xứng với giá trị họ tạo ra. Chúng tôi đang trao đổi với một số công đoàn cơ sở về phương án thưởng dựa trên giá trị sáng tạo, có thể tính theo tỉ lệ phần trăm giá trị làm lợi cho doanh nghiệp. Nếu được thống nhất, nội dung này có thể đưa vào thỏa ước lao động tập thể, tạo cơ sở để hài hòa lợi ích giữa người lao động và người sử dụng lao động.

Công đoàn Thái Nguyên dự kiến bố trí kinh phí hỗ trợ đào tạo ngoại ngữ cho cán bộ công đoàn tại doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) và cán bộ chuyên trách làm việc với khối doanh nghiệp này. 

Chúng tôi cũng đang nghiên cứu tổ chức các lớp học trực tuyến vào buổi tối theo hình thức người học đóng góp một phần, Công đoàn hỗ trợ phần còn lại. Có ngoại ngữ, người lao động sẽ có nhiều cơ hội việc làm, nâng cao kỹ năng và cải thiện thu nhập.

* Thái Nguyên là tỉnh công nghiệp trọng điểm của vùng trung du và miền núi phía Bắc. Công đoàn tỉnh đặt mục tiêu nâng cao chất lượng hoạt động ra sao trong thời gian tới?

Hiện Công đoàn Thái Nguyên xác định 3 khâu đột phá: thúc đẩy đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số; đẩy mạnh đối thoại, thương lượng tập thể, nhất là về tiền lương, tiền thưởng, thời giờ làm việc...

Đồng thời tập trung nguồn lực phát triển đoàn viên, thành lập công đoàn cơ sở. Trong đó, chúng tôi đặt mục tiêu phát triển thêm 45.000 đoàn viên trong nhiệm kỳ, bình quân khoảng 9.000 đoàn viên/năm.

Chúng tôi cũng phấn đấu từ 85% công đoàn cơ sở đủ điều kiện trở lên thực hiện tốt vai trò đại diện, thương lượng, ký kết thỏa ước lao động tập thể hay ít nhất 70% công nhân lao động được học tập nâng cao trình độ, kỹ năng nghề nghiệp. Toàn tỉnh phấn đấu có ít nhất 5.000 sáng kiến của đoàn viên, người lao động được ứng dụng vào sản xuất, kinh doanh và công tác.

Đề xuất tăng lương tối thiểu vùng 7,8% từ ngày 1-1-2027 đang nhận được sự đồng thuận từ nhiều doanh nghiệp FDI. Bên cạnh điều chỉnh tiền lương, doanh nghiệp còn tăng phúc lợi, giảm giờ làm để thu hút và giữ chân người lao động.