Chăm sóc giảm nhẹ chỉ dành cho người bệnh ung thư giai đoạn cuối?

Suy kiệt sức khỏe, tinh thần vì những triệu chứng kéo dài

Ở tuổi 57, bà O. (ngụ phường Vũng Tàu, TPHCM) từng nghĩ những lần tiêu chảy kéo dài, cơ thể suy nhược, ăn uống kém chỉ là vấn đề sức khỏe thông thường. Dù nhiều lần người phụ nữ thăm khám tại một số cơ sở y tế, các triệu chứng vẫn tái diễn nhưng nguyên nhân chưa được phát hiện.

Chỉ đến khi người thân khuyên đi xét nghiệm máu và kiểm tra toàn diện tại một bệnh viện tuyến cuối, bệnh nhân mới biết mình mắc ung thư đại tràng giai đoạn 4, di căn gan.

Hai năm sống cùng căn bệnh với 8 lần hóa trị, bà bị tê buốt chân tay, rụng tóc, cơ thể suy kiệt. Sau đó, người phụ nữ được sử dụng liệu pháp sinh học với 13 lần truyền thuốc nhằm kiểm soát bệnh.

Khi tình trạng khối u không cải thiện như kỳ vọng, bệnh nhân được hóa trị trở lại. Những đợt ói, tiêu chảy kéo dài khiến người phụ nữ gần như không thể ăn uống, sức khỏe càng suy giảm vì có tình trạng tăng men gan kèm vàng da.

Tại bệnh viện đa khoa ở phường Phú Nhuận (TPHCM), sau khi xác định tình trạng cụ thể, các bác sĩ tập trung kiểm soát những triệu chứng, đồng thời điều trị hỗ trợ giảm nhẹ và nâng đỡ thể trạng cho bệnh nhân. Sau khoảng một tuần, người phụ nữ bắt đầu ăn uống trở lại, tinh thần cũng ổn định hơn.

Bà H. (53 tuổi, ngụ tỉnh Tây Ninh) cũng trải qua những cơn đau bụng dữ dội kéo dài nhiều tháng vì một căn bệnh mãn tính, phải đi cấp cứu 3-4 lần chỉ trong thời gian ngắn. Nhưng cứ về nhà khi tình trạng tạm ổn vài ngày, bà lại tái phát cơn đau.

Hậu quả, bà gần như không thể ăn uống, giấc ngủ cũng bị ảnh hưởng. Thông qua sự giới thiệu của người thân, bệnh nhân đến một cơ sở y tế ở TPHCM tìm kiếm hy vọng điều trị.

Trải qua khoảng thời gian đầu xử trí triệu chứng song song với việc hỗ trợ tâm lý và chăm sóc giảm nhẹ, bệnh nhân cho biết cơn đau đã giảm hơn trước, bản thân bắt đầu ăn uống trở lại.

Hiểu đúng về chăm sóc giảm nhẹ

BSCK2 Huỳnh Thị Yến Vi, Trưởng khoa Nội tổng hợp, bệnh viện đa khoa ở TPHCM, cho biết lâu nay chăm sóc giảm nhẹ thường bị hiểu đơn giản là giảm đau cho người ung thư giai đoạn cuối. Tuy nhiên, đây chỉ là một phần của mô hình này.

Chăm sóc giảm nhẹ hướng đến việc kiểm soát toàn diện các triệu chứng thể chất, hỗ trợ tâm lý, xã hội và tinh thần, qua đó giúp người bệnh duy trì chất lượng sống tốt nhất có thể.

Ở người mắc bệnh nặng, triệu chứng đau không chỉ xuất phát từ thể chất. Bệnh nhân có thể đau do ung thư, khó thở vì suy tim hoặc bệnh phổi mạn tính, buồn nôn sau hóa trị, mất ngủ kéo dài. Nhưng phía sau những triệu chứng đó còn có thể là nỗi sợ hãi, lo lắng về bệnh tật, áp lực chi phí hoặc cảm giác trở thành gánh nặng.

Vì vậy, chăm sóc giảm nhẹ cần sự phối hợp của nhiều thành phần, và nhu cầu chăm sóc giảm nhẹ không chỉ đặt ra với bệnh nhân ung thư. Người mắc suy tim, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, xơ gan, suy thận giai đoạn nặng, sa sút trí tuệ hoặc di chứng tai biến cũng cần được kiểm soát triệu chứng và hỗ trợ lâu dài.

Theo BS Yến Vi, một trong những rào cản lớn hiện nay là quan niệm chăm sóc giảm nhẹ chỉ bắt đầu khi người bệnh không còn khả năng điều trị, như các trường hợp ung thư giai đoạn cuối. Trong khi đó, hoạt động này có thể được triển khai song song với điều trị bệnh, tùy tình trạng và nhu cầu của từng người.

Với những người mắc bệnh mạn tính nặng, tái nhập viện nhiều lần, có triệu chứng khó kiểm soát hoặc thể trạng suy giảm, việc đánh giá nhu cầu chăm sóc giảm nhẹ từ sớm giúp kiểm soát triệu chứng tốt hơn, thay vì chỉ xử trí từng đợt cấp.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa với những trường hợp thường xuyên phải vào cấp cứu vì đau, khó thở, nôn ói hoặc các triệu chứng khác.

"Mục tiêu chăm sóc giảm nhẹ không phải thay thế điều trị bệnh, mà là giúp người bệnh có thể tiếp tục điều trị trong điều kiện thể chất và tinh thần tốt hơn, đồng thời hạn chế những đau đớn không cần thiết", BS Yến Vi nói.

BS Yến Vi khẳng định, chăm sóc giảm nhẹ không chỉ áp dụng trong điều trị ung thư, mà còn giữ vai trò quan trọng trong việc nhận diện và chăm sóc người bệnh đa chuyên khoa.

Điều này đặc biệt quan trọng bởi bệnh viện đa khoa là nơi tiếp nhận những trường hợp mắc bệnh mạn tính, đa bệnh lý hoặc phải nhập viện nhiều lần. Nếu nhu cầu chăm sóc giảm nhẹ được nhận diện sớm, người bệnh có thể được xây dựng kế hoạch kiểm soát triệu chứng và theo dõi phù hợp hơn.

Bác sĩ nhấn mạnh, chăm sóc giảm nhẹ không phải là sự từ bỏ điều trị và cũng không có nghĩa bác sĩ đã "hết cách". Mục tiêu của mô hình này là giúp người bệnh giảm đau, kiểm soát các triệu chứng khó chịu, được hỗ trợ về tâm lý và tinh thần, đồng thời giúp gia đình có thêm khả năng đồng hành cùng người bệnh.