Bị cận thị từ năm lớp 7, em Lê Phương Chi, học sinh lớp 12A3, Trường THPT Mỹ Đức A (Hà Nội) đã quen với việc đeo kính hằng ngày. Tuy nhiên, qua đợt khám sức khỏe định kỳ đầu năm học do ngành y tế tổ chức tại trường, các y, bác sĩ Bệnh viện đa khoa Mỹ Đức phát hiện độ cận của em tăng, kính đang sử dụng không còn phù hợp. Các bác sĩ tư vấn cho em cách vệ sinh mắt, chế độ dinh dưỡng phù hợp và tầm quan trọng của việc khám mắt định kỳ để kịp thời phát hiện những thay đổi về thị lực. “Em vui và tự tin hơn khi hiểu rõ tình trạng mắt của mình, biết cách chăm sóc mắt tốt hơn để bảo đảm thị lực trong năm học cuối cấp”, em Chi chia sẻ.
Trao đổi về vấn đề sức khỏe học đường, nhất là các bệnh liên quan mắt trong lứa tuổi học sinh hiện nay, bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Khắc Ba, Trưởng Khoa Liên chuyên khoa (Bệnh viện đa khoa Mỹ Đức) cho biết, khám sức khỏe định kỳ là dịp để học sinh được đánh giá tương đối toàn diện về thể lực, răng miệng, tai mũi họng, thính lực, thị lực và một số chỉ số sức khỏe phù hợp từng lứa tuổi. Đáng chú ý, nhiều vấn đề sức khỏe học đường diễn biến âm thầm, bởi trong độ tuổi này các em có thể chưa cảm nhận rõ bất thường hoặc chưa biết cách chia sẻ với cha mẹ. Vì vậy, nếu chỉ chờ đến khi xuất hiện triệu chứng mới đưa trẻ đi khám thì có thể bỏ lỡ thời điểm can thiệp sớm.
Bác sĩ Nguyễn Khắc Ba nhấn mạnh: “Qua thăm khám, chúng tôi phát hiện nhiều học sinh mắc tật khúc xạ như cận thị, viễn thị. Bên cạnh những trường hợp mới được phát hiện, có những em đã mắc tật khúc xạ nhưng chưa được kiểm tra thường xuyên khiến thị lực suy giảm, độ kính thay đổi so với lần khám trước. Vì vậy, việc theo dõi thị lực định kỳ ở lứa tuổi học sinh là rất cần thiết”.
Nhiều học sinh chưa có thói quen khám mắt định kỳ, chỉ đi kiểm tra khi nhìn mờ hoặc gặp khó khăn trong học tập, khiến tật khúc xạ có thể tiến triển mà không được phát hiện kịp thời. Vì vậy, cha mẹ và nhà trường cần chú trọng kiểm tra thị lực thường xuyên. Khi phát hiện bất thường, học sinh cần được khám chuyên khoa, điều chỉnh kính phù hợp và hướng dẫn tư thế học tập đúng, bảo đảm ánh sáng, cân đối thời gian sử dụng thiết bị điện tử. Phát hiện sớm, theo dõi định kỳ và can thiệp phù hợp sẽ góp phần bảo vệ thị lực, giúp các em học tập hiệu quả và phát triển khỏe mạnh.
Theo thông tin từ Bộ Y tế, những năm gần đây, tật khúc xạ ở Việt Nam gia tăng nhanh và có xu hướng trẻ hóa rõ rệt. Từ chỗ được nhìn nhận chủ yếu như vấn đề lứa tuổi học đường, cận thị và các tật khúc xạ đang mở rộng nhanh chóng sang nhóm học sinh cuối cấp, sinh viên và người lao động trẻ tại các khu vực đô thị.
Theo thông tin từ Bộ Y tế, những năm gần đây, tật khúc xạ ở Việt Nam gia tăng nhanh và có xu hướng trẻ hóa rõ rệt. Từ chỗ được nhìn nhận chủ yếu như vấn đề lứa tuổi học đường, cận thị và các tật khúc xạ đang mở rộng nhanh chóng sang nhóm học sinh cuối cấp, sinh viên và người lao động trẻ tại các khu vực đô thị. Đáng chú ý, kết quả khảo sát do Bệnh viện Mắt Trung ương (Bộ Y tế) cho thấy: Tỷ lệ tật khúc xạ ở trẻ em tại Hà Nội lên tới 51%, trong khi đó tại Thành phố Hồ Chí Minh là 75%. Trên phạm vi cả nước, ước tính có khoảng từ 3 đến 5 triệu trẻ em từ 5 đến 15 tuổi mắc các tật khúc xạ. Theo cảnh báo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), nếu không có các biện pháp can thiệp và phòng ngừa hiệu quả, đến năm 2050, tỷ lệ trẻ em Việt Nam mắc cận thị có thể lên tới 90%.
Đánh giá thực trạng trên, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Ngọc Đông, Giám đốc Bệnh viện Mắt Trung ương cho rằng, cận thị ở trẻ em không còn là vấn đề riêng của chuyên ngành nhãn khoa mà đã trở thành vấn đề sức khỏe cộng đồng, đòi hỏi sự phối hợp giữa ngành y tế, gia đình, nhà trường và cộng đồng trong phát hiện, theo dõi và kiểm soát. Khi cận thị khởi phát sớm và tiến triển nhanh, việc theo dõi, kiểm soát tật khúc xạ có ý nghĩa quan trọng đối với sức khỏe thị giác lâu dài của trẻ.
Ở góc độ quản lý nhà nước, Tiến sĩ, Bác sĩ Nguyễn Trọng Khoa, Phó Cục trưởng Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) nêu quan điểm: Cùng với tiến bộ khoa học, yêu cầu của người dân về chất lượng thị giác, hiệu quả điều trị và chất lượng cuộc sống ngày càng cao; vì vậy, các cơ sở nhãn khoa cần cập nhật thành tựu mới trong chẩn đoán, điều trị, phẫu thuật; đồng thời hoàn thiện quy trình khám, chữa bệnh, bảo đảm các kỹ thuật mới được triển khai an toàn, hiệu quả và phù hợp thực tiễn.
Về phía cơ quan quản lý, cần tiếp tục rà soát quy trình kỹ thuật, định mức thời gian và phương thức tổ chức thực hiện trên nguyên tắc bảo đảm an toàn người bệnh, chất lượng chuyên môn và sử dụng hiệu quả nguồn lực y tế. Đây cũng là cơ sở để nâng cao chất lượng quản lý, thúc đẩy chuyển đổi số, hoàn thiện quy trình khám, chữa bệnh và quản lý nhân lực, hướng tới nâng cao sự hài lòng của người bệnh trong lĩnh vực nhãn khoa.
Khánh Huy