Với người mắc nhiều bệnh cùng lúc, khoảng thời gian sau xuất viện đôi khi là giai đoạn cần được quan tâm sát sao. Tại Hội nghị khoa học kỹ thuật thường niên năm 2026 của Bệnh viện Thống Nhất, vấn đề này được đặt ra từ góc độ tổ chức hệ thống chăm sóc lão khoa.
Đáng chú ý, Thứ trưởng Y tế Đỗ Xuân Tuyên đề cập một thực tế trong nhiều gia đình: người cao tuổi được thuê người giúp việc chăm sóc nhưng người trực tiếp hỗ trợ lại thiếu kiến thức y tế cơ bản.
Chi tiết ấy gợi ra khoảng trống giữa điều trị tại bệnh viện và chăm sóc tại nhà. Người bệnh cần được theo dõi, hỗ trợ dùng thuốc, ăn uống, vận động; trong khi người chăm sóc chưa chắc biết cách nhận diện những thay đổi bất thường về sức khỏe. Do đó, cần tổ chức các khóa đào tạo cho lực lượng chăm sóc tại gia đình, đồng thời phát triển các trung tâm chăm sóc người cao tuổi theo hình thức ban ngày hoặc lưu trú.
Đây là những nhu cầu cần được tính đến khi xây dựng mạng lưới chăm sóc người cao tuổi, bởi nếu việc điều trị chỉ tập trung trong thời gian nằm viện, người bệnh có thể gặp khó khăn khi trở về môi trường sinh hoạt quen thuộc, nhất là khi gia đình thiếu người có kiến thức và kỹ năng chăm sóc.
Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên đặt câu hỏi: Mỗi tỉnh, thành phố có một bệnh viện đa khoa với khoa lão khoa đã đủ đáp ứng nhu cầu chăm sóc người cao tuổi hay chưa? Câu hỏi này hướng sự chú ý đến vai trò của tuyến y tế cơ sở, nơi người cao tuổi có thể được theo dõi thường xuyên sau khi điều trị tại bệnh viện.
Đến năm 2030, dự kiến 3.321 trạm y tế trong cả nước trở thành đơn vị cung cấp dịch vụ y tế công hoàn chỉnh, vì thế việc tổ chức chăm sóc người cao tuổi cần được tính toán trong quá trình này. Trạm y tế phải có khả năng quản lý các bệnh không lây nhiễm, hướng dẫn người dân tự chăm sóc và chuyển người bệnh lên tuyến trên khi cần thiết.
Yêu cầu này xuất phát từ đặc điểm sức khỏe của người cao tuổi khi một người có thể đồng thời mắc nhiều bệnh, phải sử dụng nhiều loại thuốc và cần được hỗ trợ phục hồi chức năng. Việc điều trị cần tính đến nguy cơ tương tác thuốc, tác dụng không mong muốn, tình trạng dinh dưỡng và khả năng vận động. Khi xuất viện, những thông tin và hướng dẫn này cần được chuyển tiếp để cơ sở y tế tại địa phương có căn cứ theo dõi.
Thứ trưởng đề nghị các bệnh viện xây dựng kế hoạch chăm sóc từ khi người bệnh nhập viện đến lúc xuất viện, hướng dẫn người bệnh và người nhà, đồng thời kết nối với cơ sở y tế tại nơi cư trú. Đây là khâu có ý nghĩa quyết định đối với tính liên tục của quá trình chăm sóc. Người bệnh không phải bắt đầu lại từ đầu mỗi khi chuyển từ bệnh viện về gia đình hoặc đến trạm y tế.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Lê Đình Thanh, Giám đốc Bệnh viện Thống Nhất, mục tiêu của lão khoa hiện đại là duy trì khả năng hoạt động độc lập, kéo dài thời gian sống khỏe mạnh và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người cao tuổi. Cách tiếp cận này đòi hỏi sự phối hợp nhiều chuyên ngành, lấy người bệnh làm trung tâm và gắn điều trị với quản lý sức khỏe lâu dài.
Với người cao tuổi, kết quả điều trị còn thể hiện ở những việc rất cụ thể như người bệnh có thể tự đi lại, ăn uống, sinh hoạt hay vẫn phải phụ thuộc vào người khác. Do đó, chăm sóc lão khoa cần quan tâm đến dinh dưỡng, phục hồi chức năng và khả năng thích ứng của người bệnh sau điều trị. Những nội dung này không thể tách rời việc kiểm soát bệnh lý.
Lãnh đạo Bộ Y tế cũng đề nghị phát triển nhân lực tại tuyến cơ sở, hướng dẫn người cao tuổi tự chăm sóc và kết nối dữ liệu sức khỏe giữa các cơ sở khám, chữa bệnh.
Như vậy, trách nhiệm chăm sóc được đặt ra ở nhiều cấp độ. Bệnh viện điều trị và hướng dẫn trước khi người bệnh xuất viện; trạm y tế tiếp tục theo dõi tại địa phương; gia đình và người trực tiếp chăm sóc cần được trang bị kiến thức cần thiết. Mỗi khâu đều có phần việc riêng nhưng phải nối được với nhau.
Khi tuổi thọ tăng lên nhu cầu của người cao tuổi cũng thay đổi theo từng giai đoạn sức khỏe. Một hệ thống chăm sóc phù hợp cần giúp họ kiểm soát bệnh tật, phục hồi khả năng sinh hoạt và duy trì sự độc lập lâu nhất có thể. Đó là thước đo cần được đặt ra khi ngành y tế xây dựng các mô hình chăm sóc lão khoa trong thời gian tới.
Hội nghị khoa học kỹ thuật thường niên năm 2026 của Bệnh viện Thống Nhất diễn ra trong hai ngày 30-31/10, với 208 báo cáo tại 32 phiên khoa học. Hội nghị có sự tham gia của chuyên gia đến từ Trung Quốc, Nhật Bản, Australia... tập trung cập nhật tiến bộ chẩn đoán, điều trị và chăm sóc người bệnh, đặc biệt là quản lý đa bệnh lý và chăm sóc tích hợp người cao tuổi, thực hành điều dưỡng dựa trên bằng chứng và nâng cao chất lượng chăm sóc người bệnh phù hợp trong bối cảnh già hóa dân số.
KHANG ANH