Theo Bảo hiểm xã hội Việt Nam, năm 2025, cả nước có 12.449 trường hợp phải thu hồi số tiền hưởng sai do bưu điện báo giảm chậm.
Tính đến tháng 8/2026, cả nước còn 947.989 người hưởng có thông tin chưa khớp với thông tin trên căn cước công dân, chưa cập nhật số căn cước công dân. Đây là những nội dung cần tiếp tục được rà soát, xử lý để nâng cao chất lượng quản lý người hưởng và hạn chế phát sinh chi trả sai.
Tăng cường kiểm soát, chấn chỉnh công tác chi trả
Trước tình hình đó, ngày 22/9/2026, Bảo hiểm xã hội Việt Nam ban hành công văn số 3741/BHXH-TCKT về việc chấn chỉnh một số tồn tại trong công tác chi trả lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp thất nghiệp và quản lý người hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội hằng tháng qua cơ quan bưu điện.
Công văn được ban hành trên cơ sở tổng hợp tình hình thực hiện tại Bảo hiểm xã hội các tỉnh, thành phố và cơ quan bưu điện, nhằm khắc phục những hạn chế tồn tại trong quá trình tổ chức chi trả, quản lý người hưởng.
Theo Bảo hiểm xã hội Việt Nam, một số tồn tại cần tập trung chấn chỉnh gồm: cơ sở vật chất tại một số điểm chi trả chưa bảo đảm theo quy định; việc kiểm soát ủy quyền có nơi chưa chặt chẽ; còn trường hợp chưa lưu đầy đủ chữ ký mẫu, hình ảnh của người hưởng, người được ủy quyền hoặc chưa đối chiếu đầy đủ khi chi trả; nhân viên chi trả còn kết hợp bán hàng, thu nợ, ký nhận thay người hưởng. Công tác rà soát, cập nhật biến động người hưởng ở một số địa bàn chưa kịp thời; việc phối hợp giữa cơ quan Bảo hiểm xã hội và cơ quan bưu điện trong xử lý vướng mắc, kiểm tra, chấn chỉnh, nghiệm thu công việc có nơi chưa thường xuyên, quyết liệt...
Bảo hiểm xã hội Việt Nam yêu cầu Giám đốc Bảo hiểm xã hội các tỉnh, thành phố chỉ đạo tuân thủ đầy đủ, nghiêm túc quy trình chi trả các chế độ bảo hiểm xã hội, trợ cấp thất nghiệp và quản lý người hưởng theo Quyết định số 2222/QĐ-BHXH ngày 29/7/2025, Quyết định số 313/QĐ-BHXH ngày 27/3/2026 và các văn bản hướng dẫn, chỉ đạo có liên quan.
Đồng thời, tăng cường trao đổi, phối hợp, kiểm soát nội bộ; kiểm tra, giám sát cơ quan bưu điện trong quá trình chi trả và quản lý người hưởng, kịp thời chấn chỉnh, khắc phục ngay các tồn tại, hạn chế được phát hiện.
Việc thanh toán, quyết toán với cơ quan bưu điện chỉ được thực hiện đối với khối lượng công việc thực tế đã hoàn thành, bảo đảm đúng quy trình và chất lượng công việc được ủy quyền; các khoản phải thu, phải trả, đã thu, đã trả và còn phải thu, còn phải trả đối với người hưởng và cơ quan bưu điện phải được hạch toán đầy đủ, kịp thời. Giám đốc Bảo hiểm xã hội tỉnh chịu trách nhiệm về kết quả tổ chức thực hiện trên địa bàn.
Kiểm soát chặt chi trả bằng tiền mặt và việc nhận thay
Đối với Tổng Công ty Bưu điện Việt Nam, Bảo hiểm xã hội Việt Nam đề nghị quán triệt, triển khai đầy đủ các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn và có giải pháp nâng cao chất lượng chi trả.
Việc chi trả các chế độ bảo hiểm xã hội, trợ cấp thất nghiệp và quản lý người hưởng phải thực hiện đúng Hợp đồng ủy quyền đã ký với cơ quan Bảo hiểm xã hội.
Riêng đối với chi trả bằng tiền mặt, cơ quan bưu điện phải bảo đảm đầy đủ điều kiện về cơ sở vật chất tại điểm chi trả, niêm yết công khai thủ tục hành chính theo quy định. Khi thực hiện chi trả, nhân viên phải kiểm tra giấy tờ tùy thân, thông tin ủy quyền, đối chiếu hình ảnh và chữ ký của người hưởng, người được ủy quyền; kiểm soát tính hợp lệ của văn bản ủy quyền và không thực hiện chi trả cho người lĩnh thay khi không có văn bản ủy quyền hoặc văn bản đã hết hạn.
Đồng thời, Bảo hiểm xã hội Việt Nam cũng yêu cầu nhân viên chi trả của cơ quan bưu điện không được ký thay, nhận hộ các chế độ bảo hiểm xã hội, trợ cấp thất nghiệp; trường hợp cố tình vi phạm để xảy ra thất thoát, lãng phí, khiếu kiện phải chịu trách nhiệm trước pháp luật.
Không được khấu trừ trực tiếp lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp thất nghiệp của người hưởng để thu hồi khoản vay nợ ngân hàng; không lôi kéo, ép buộc người hưởng sử dụng các dịch vụ khác do cơ quan bưu điện hoặc tổ chức dịch vụ khác cung cấp.
Trường hợp cơ quan bưu điện không thực hiện đầy đủ quy định tại Hợp đồng dẫn đến chi trả sai các chế độ bảo hiểm xã hội, trợ cấp thất nghiệp, cơ quan bưu điện phải bồi hoàn ngay số tiền chi sai và số tiền lãi phát sinh do chi sai cho cơ quan Bảo hiểm xã hội trong 2 ngày làm việc kể từ ngày phát hiện; đồng thời hoàn trả chi phí chi trả và quản lý người hưởng đã được cơ quan Bảo hiểm xã hội thanh toán trước đó. Bảo hiểm xã hội tỉnh có trách nhiệm yêu cầu bồi hoàn đầy đủ, kịp thời và thu hồi chi phí tương ứng theo quy định.
Xác minh thông tin, rà soát chặt người hưởng
Trong công tác quản lý người hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng, cơ quan bưu điện phải thực hiện đầy đủ các nội dung theo Điều 9 Hợp đồng ủy quyền số 858/2021/BHXHVN-TCTBĐ; quản lý chặt chẽ thông tin người hưởng, người được ủy quyền; lưu đầy đủ chữ ký cùng thông tin, hình ảnh của người hưởng và người được ủy quyền.
Trước khi hết thời hạn ủy quyền hai tháng, cơ quan bưu điện có trách nhiệm thông báo cho người hưởng, người được ủy quyền và hướng dẫn người hưởng lập văn bản ủy quyền theo quy định của pháp luật kèm theo văn bản đề nghị.
Bảo hiểm xã hội Việt Nam yêu cầu thường xuyên rà soát, cập nhật thông tin người hưởng, tập trung vào các nhóm cần tăng cường quản lý như người cao tuổi, người ủy quyền nhận thay trong thời gian dài, người nhận qua tài khoản, người nhiều tháng chưa nhận tiền hoặc không có mặt tại nơi cư trú.
Cơ quan bưu điện cần phối hợp chính quyền xã, phường, tổ trưởng tổ hưu trí, tổ trưởng tổ dân phố, cán bộ tư pháp, các tổ chức đoàn thể và các kênh thông tin tại địa phương để định kỳ nắm bắt, rà soát thông tin người hưởng.
Theo yêu cầu tại Công văn số 3741/BHXH-TCKT, việc kiểm tra trực tiếp tại nơi cư trú phải được thực hiện ít nhất một lần trong năm để nắm bắt thông tin người hưởng chế độ bảo hiểm xã hội hằng tháng theo quy định tại hợp đồng; trong đó lưu ý các trường hợp người hưởng hơn 80 tuổi, người ốm đau, bệnh tật không có khả năng đi lại và người mất năng lực hành vi dân sự.
Đối với người hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng định cư ở nước ngoài nhận tiền qua tài khoản cá nhân hoặc ủy quyền cho người khác lĩnh thay, hằng năm hoặc khi xuất hiện nghi ngờ, cơ quan bưu điện có trách nhiệm phối hợp cơ quan chức năng quản lý người hưởng định cư ở nước ngoài để xác minh thông tin.
Cùng với đó, các đơn vị cần đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn người hưởng và thân nhân thông báo kịp thời khi có thay đổi liên quan điều kiện hưởng; phối hợp xác định thông tin theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024. Cơ quan bưu điện tích cực phối hợp cơ quan Bảo hiểm xã hội vận động, khuyến khích người hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội, trợ cấp thất nghiệp sử dụng phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt.
Luật Bảo hiểm xã hội 2024
Chấn chỉnh chi trả lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp thất nghiệp qua bưu điện
Quy chế quản lý rủi ro hoạt động đầu tư từ Quỹ Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp
Khoảng trống an sinh xã hội trong thị trường việc làm nền tảng
NHẬT ANH