Tham dự, có đồng chí Lê Tiến, Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao; lãnh đạo các đơn vị thuộc Tòa án nhân dân tối cao, Liên đoàn Luật sư Việt Nam và các chuyên gia quốc tế, gồm trọng tài viên quốc tế, luật sư cao cấp.
Tại buổi làm việc, đồng chí Nguyễn Văn Quảng trao đổi về định hướng xây dựng mô hình tòa án chuyên biệt, đồng thời nhấn mạnh vai trò của việc tham vấn các chuyên gia có kinh nghiệm và uy tín trong lĩnh vực tư pháp, trọng tài quốc tế.
Những ý kiến chuyên môn được kỳ vọng góp phần hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, mô hình tổ chức và phương thức vận hành, bảo đảm thiết chế này phù hợp với thông lệ quốc tế và điều kiện thực tiễn của Việt Nam.
Theo phương án đang được nghiên cứu, tòa án chuyên biệt dự kiến gồm Tòa sơ thẩm, Tòa phúc thẩm và Văn phòng đăng ký. Nhân sự lãnh đạo và thẩm phán được định hướng kết hợp giữa chuyên gia quốc tế có uy tín với đội ngũ nhân sự Việt Nam.
Giai đoạn đầu, phương án dự kiến có chánh án là người nước ngoài làm việc không toàn thời gian, một Phó Chánh án người Việt Nam làm việc toàn thời gian; đội ngũ thẩm phán quốc tế và Việt Nam được bố trí phù hợp với yêu cầu xét xử. Văn phòng đăng ký dự kiến có từ 7-9 nhân sự chuyên trách. Đây là những định hướng đang được nghiên cứu, tiếp tục hoàn thiện trên cơ sở tham vấn chuyên gia, nhằm xây dựng bộ máy tinh gọn, chuyên nghiệp và có khả năng xử lý hiệu quả các tranh chấp phát sinh trong môi trường tài chính quốc tế.
Tại buổi làm việc, các nội dung trao đổi tập trung nhiều nhóm vấn đề quan trọng, như tiêu chí và phương thức lựa chọn chánh án, thẩm phán, nhân sự quốc tế; quy tắc tố tụng; thẩm quyền giải quyết tranh chấp; mô hình tổ chức, quản lý và xử lý vụ việc.
Các đại biểu cũng xem xét yêu cầu đào tạo, phát triển đội ngũ nhân sự Việt Nam, tăng cường hợp tác tư pháp quốc tế, công nhận và thi hành phán quyết trong các tranh chấp có yếu tố xuyên biên giới.
Nội dung đáng chú ý, là định hướng phát triển Tòa án điện tử, ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) trong hoạt động tư pháp; công nghệ có thể hỗ trợ tìm kiếm, phân loại tài liệu, phiên âm, dịch thuật và nghiên cứu pháp lý, qua đó nâng cao hiệu quả xử lý công việc. Tuy nhiên, việc ứng dụng phải gắn với yêu cầu bảo mật, kiểm soát chặt chẽ của con người; quyền quyết định và trách nhiệm trong hoạt động xét xử vẫn thuộc về thẩm phán.
Định hướng xuyên suốt là xây dựng thiết chế tư pháp hiện đại, chuyên nghiệp và có uy tín quốc tế. Uy tín của tòa án không chỉ được tạo nên từ mô hình tổ chức mà quan trọng hơn là chất lượng phán quyết, tính độc lập, liêm chính, nhất quán, khả năng dự đoán của hoạt động xét xử, cùng thủ tục thuận tiện, thời gian và chi phí hợp lý. Đây cũng là những yếu tố góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư và cộng đồng doanh nghiệp đối với môi trường đầu tư tại Việt Nam.
Phát biểu kết luận, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Quảng ghi nhận các ý kiến, khuyến nghị của chuyên gia và giao đơn vị chuyên môn tổng hợp, tiếp tục trao đổi với từng chuyên gia và xây dựng chương trình phối hợp cụ thể.
Tòa án nhân dân tối cao tiếp tục tập trung chuẩn bị các điều kiện về thể chế, tổ chức, nhân sự, cơ sở vật chất và công nghệ; trong đó ưu tiên lựa chọn nhân sự quốc tế, hoàn thiện quy tắc tố tụng, tổ chức bộ máy giúp việc và đào tạo đội ngũ nhân sự Việt Nam. Các chuyên gia cũng được mời tham gia Hội thảo quốc tế về Tòa án chuyên biệt dự kiến tổ chức tại Hà Nội trong nửa đầu tháng 12/2026.
Buổi làm việc là bước tham vấn quan trọng trong quá trình chuẩn bị xây dựng Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam, hướng tới hình thành cơ chế giải quyết tranh chấp chuyên nghiệp, minh bạch, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu hội nhập và thông lệ quốc tế.
VĂN BẢO - HOÀNG SA