Giảm thiểu tác động tiêu cực
Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) cho hay, nhiều nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) đang tích cực triển khai các biện pháp nhằm hạn chế tác động kinh tế của giá năng lượng tăng. Tại Pháp, chính phủ vừa công bố gói hỗ trợ trị giá 450 triệu euro, trong đó mở rộng diện được trợ cấp 100 euro tiền nhiên liệu cho những người phải di chuyển quãng đường hơn 30 km mỗi ngày để đi làm, hoặc sử dụng xe hơn 8.000 km/năm cho mục đích nghề nghiệp. Chính phủ Pháp ước tính có khoảng 5,5 triệu người lao động đủ điều kiện nhận hỗ trợ đến cuối năm nay.
Pháp cũng gia hạn trợ cấp nhiên liệu cho nông dân, ngư dân và các doanh nghiệp xây dựng, đồng thời cấp sớm phiếu hỗ trợ năng lượng trị giá 48 - 277 euro cho khoảng 5,8 triệu gia đình nhằm trang trải chi phí năng lượng mùa đông. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron lên tiếng trấn an người dân “đất nước hình lục lăng” về tác động của các cuộc khủng hoảng địa - chính trị đối với an ninh năng lượng, giá nhiên liệu và kinh tế Pháp. Ông khẳng định, Chính phủ Pháp đã triển khai các biện pháp nhằm hạn chế nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu trong những tháng tới.
Tổng thống Macron thừa nhận không thể cam kết về việc hoàn toàn không xảy ra tình trạng thiếu nhiên liệu từ nay đến mùa xuân tại Pháp, nhưng khẳng định Paris đã chuẩn bị sẵn các phương án giảm thiểu rủi ro. “Ông chủ” Điện Elysee nhấn mạnh, những biện pháp mà chính phủ đang thực hiện về cơ bản sẽ giúp Pháp bảo đảm nguồn cung.
Trong khi đó, Chính phủ Đức quyết định giảm thuế xăng và dầu diesel 17 cent/lít từ ngày 1/10 đến cuối năm, với chi phí dự kiến 2,5 tỷ euro. Berlin cũng đang thảo luận với ngành dầu mỏ về khả năng áp dụng cơ chế trần giá nhiên liệu từ đầu năm 2027. Tây Ban Nha tiếp tục giảm thuế xăng và dầu diesel trong khuôn khổ gói hỗ trợ trị giá năm tỷ euro nhằm giảm tác động của giá năng lượng. Mức giảm hiện là 5 cent/lít và có thể tăng lên 20 cent/lít nếu giá nhiên liệu tăng hơn 15% cùng kỳ năm trước. Chính phủ Tây Ban Nha cũng gia hạn trợ cấp nhiên liệu cho các doanh nghiệp vận tải, nông dân, ngư dân và người chăn nuôi.
Ở cấp độ EU, các nước thành viên của khối được quyền hỗ trợ tạm thời các gia đình và những ngành tiêu thụ nhiều năng lượng, đồng thời có thêm dư địa cho các khoản đầu tư nhằm tăng cường an ninh năng lượng. EU cũng đang sử dụng nguồn dự trữ dầu chiến lược trong khuôn khổ thỏa thuận của 32 nước thành viên Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA), theo đó đưa 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ khẩn cấp ra thị trường nhằm làm “hạ nhiệt” giá năng lượng.
Bảo đảm nguồn cung năng lượng
Về dài hạn, EU đẩy mạnh phát triển năng lượng tái tạo, điện hạt nhân và điện khí hóa nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu. Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen ước tính rằng, việc đẩy mạnh điện khí hóa có thể giúp EU giảm khoảng 260 tỷ euro mỗi năm cho nhập khẩu dầu, khí đốt và các nhiên liệu hóa thạch khác vào năm 2040. Ngoài ra, EC cũng đang đề xuất tăng quyền can thiệp trực tiếp nhằm ngăn chặn nguy cơ mất điện và bảo đảm nguồn cung năng lượng trong các cuộc khủng hoảng tại EU.
Theo đề xuất, EC có thể tuyên bố tình trạng báo động điện năng ở cấp khu vực hoặc toàn EU nếu nhận thấy nguy cơ xảy ra khủng hoảng. EU có thể yêu cầu các nước thành viên thực hiện các biện pháp cắt giảm nhu cầu tiêu thụ điện trong trường hợp cần thiết. EC cũng muốn các nước tăng cường phối hợp trong ứng phó khủng hoảng, tránh áp dụng các biện pháp đơn lẻ làm tắc nghẽn dòng chảy điện hoặc khí đốt xuyên biên giới, khiến tình trạng thiếu hụt tại các quốc gia láng giềng trở nên nghiêm trọng hơn.
Gói đề xuất được xây dựng dựa trên những bài học từ cuộc khủng hoảng năng lượng giai đoạn 2022 - 2023, đồng thời tính đến nhiều nguy cơ mới đối với an ninh năng lượng, như thiếu hụt nguồn cung, thời tiết cực đoan, sự cố tại các nhà máy điện và hệ thống truyền tải, các cuộc tấn công mạng hoặc phá hoại nhằm vào hạ tầng năng lượng. EC cũng đề xuất xây dựng hệ thống cảnh báo sớm và cơ chế phản ứng theo từng cấp độ, trong đó các nước sẽ lần lượt kích hoạt cảnh báo sớm, báo động quốc gia và tình trạng khẩn cấp tùy theo mức độ nghiêm trọng của khủng hoảng.
Với gói đề xuất này, EC sẽ được trao vai trò lớn hơn trong điều phối và xử lý các tình huống khẩn cấp về năng lượng, nhằm hạn chế tác động lan truyền của các sự cố, các cuộc khủng hoảng và bảo đảm an ninh nguồn cung trên toàn EU.
MINH KHÁNH