Tại các bệnh viện của Việt Nam hiện nay, số lượng máy thở còn rất ít so với nhu cầu thực tế của bệnh nhân. Đa số bệnh nhân phải sử dụng bóng bóp trợ thở bằng tay, vừa vất vả, vừa có thể phản tác dụng nếu như không sử dụng đúng cách. Xuất phát từ thực tế đó, ông Hồ Tăng Hoạt, 50 tuổi, ở thành phố Pha...
Tại các bệnh viện của Việt Nam hiện nay, số lượng máy thở còn rất ít so với nhu cầu thực tế của bệnh nhân. Đa số bệnh nhân phải sử dụng bóng bóp trợ thở bằng tay, vừa vất vả, vừa có thể phản tác dụng nếu như không sử dụng đúng cách.
Xuất phát từ thực tế đó, ông Hồ Tăng Hoạt, 50 tuổi, ở thành phố Phan Rang-Tháp Chàm, tỉnh Ninh Thuận đã nảy sinh ý tưởng chế tạo ra máy bóp bóng thông khí trợ thở cho bệnh nhân nhằm bảo đảm tính chính xác theo nhịp thở, giảm sức người bóp trợ thở bằng tay. Máy được chế tạo với giá thành thấp, tạo cơ hội cho người nghèo có điều kiện điều trị.
Tại Hội thi sáng tạo khoa học kỹ thuật tỉnh Ninh Thuận lần thứ nhất năm 2011, sản phẩm này đã đoạt giải ba và sẽ được gửi ra Hà Nội dự Hội thi sáng tạo khoa học kỹ thuật toàn quốc lần thứ 11.
Ông Hồ Tăng Hoạt trước đây công tác ở khối bảo vệ thực vật thuộc Viện nghiên cứu bông Nha Hố (Ninh Thuận), nhưng bản thân ông rất thích nghề cơ khí-điện tử. Về hưu từ cuối năm 2002, ông đã mở tiệm sửa chữa điện tử, điện lạnh.
Ông chia sẻ: “Năm 2009, em trai của tôi bị tai biến mạch máu não, phải chuyển vào Bệnh viện Chợ Rẫy Thành phố Hồ Chí Minh. Trên đường đi, gia đình tôi phải thay nhau bóp bóng trợ thở liên tục bằng tay nên rất mệt, nhiều khi bóp không đúng với nhịp thở của người bệnh. Nếu thuê người bóp thì phải trả tiền công là 40.000 đồng/giờ. Từ đó, tôi mới nảy sinh ý tưởng làm một cái máy tự động để giúp cho đôi tay mà máy lại có thể làm việc cả ngày, đồng thời giá thành thấp giúp người nghèo có thể tiếp cận được với sản phẩm, giảm công sức con người và một phần nhỏ chi phí điều trị.”
Tìm hiểu kỹ các thông tin từ các bác sỹ, tháng 9/2010 ông bắt đầu thiết kế mẫu và bắt tay vào làm từ tháng 5/2011. Sau 2 tháng, chiếc máy bóp bóng thông khí trợ thở ra đời.
Dựa vào thông tin ông thu thập thì một người có khoảng từ 10-20 lần hít vào, thở ra trong một phút tùy thể trạng mỗi người. Ông Hoạt tính toán, trung bình con người sẽ có khoảng 2 giây hít vào, 2 giây thở ra và ông đã thiết kế nhịp bóp bóng theo thông số đó.
Chiếc máy còn có nút điều chỉnh số nhịp thở/phút, nút điều chỉnh thể tích thông khí, tốc độ bóp bóng (chậm-nhanh) sao cho phù hợp với từng người và có chuông báo động cho biết khi bị mất điện. Máy có thể dùng 2 nguồn điện AC (nguồn điện cố định tại chỗ) và DC (dùng ắc quy khi di chuyển) nên rất tiện lợi.
Sản phẩm này còn có sự hỗ trợ của con trai ông là Hồ Lê Nguyên Vũ đang công tác tại Công ty FPT Thành phố Hồ Chí Minh. Ông Hoạt cho biết, con trai ông giúp lập trình cho hoạt động của máy nhằm tăng độ chính xác và giảm kích thước sản phẩm.
Từ khi có ý tưởng cho đến khi chế tạo máy, ông Hoạt đã cải tiến 7 mẫu thiết kế. Hiện ông đang chế tạo mẫu số 8 nhằm cải tiến các thông số kỹ thuật theo sự góp ý của Bệnh viện Đa khoa Ninh Thuận. Qua các lần cải tiến, hiện phần cơ của máy đã mạnh hơn, mạch hoạt động chính xác hơn, chức năng nhiều hơn và hình thức gọn đẹp hơn.
“Nếu bán sản phẩm này ra thị trường theo phương thức sản xuất thủ công thì sẽ có giá khoảng 2 triệu đồng, nhưng nếu được đầu tư sản xuất hàng loạt thì giá sẽ thấp hơn rất nhiều. Trong khi đó, một máy thở nhập từ nước ngoài về có giá 1 tỷ đồng,” ông Hoạt nói.
Hiện mong muốn lớn nhất của ông là được sự hỗ trợ tích cực của bệnh viện để có môi trường đưa sản phẩm vào thử nghiệm, đồng thời mong muốn sản phẩm này của ông có thể đến được với nhiều người.
Ông Đỗ Trung Thu, Phó Chủ tịch thường trực Liên hiệp các hội Khoa học Kỹ thuật Ninh Thuận cho biết Hội đồng giám khảo chuyên ngành y đã xác nhận đây là một đề tài tốt, có khả năng áp dụng được.
Hiện Bệnh viện Đa khoa Ninh Thuận đang tiến hành kiểm tra bổ sung, xác nhận một số thông số kỹ thuật (như lượng ôxy, thể tích lồng ngực, nhịp tim). Nếu đạt yêu cầu thì sản phẩm này áp dụng rất tốt, hiệu quả và tiết kiệm.
Tại nhiều bệnh viện Việt Nam thời điểm đó, số lượng máy thở thấp hơn đáng kể so với nhu cầu thực tế, khiến không ít bệnh nhân phải phụ thuộc bóng bóp trợ thở bằng tay. Cách làm này đòi hỏi người hỗ trợ duy trì liên tục, rất mệt mỏi, đồng thời có thể gây phản tác dụng nếu nhịp bóp không phù hợp với nhịp thở của bệnh nhân. Từ thực tế ấy, ông Hồ Tăng Hoạt, 50 tuổi, ở thành phố Phan Rang-Tháp Chàm, tỉnh Ninh Thuận, bắt đầu nghĩ đến một thiết bị có thể thay thế đôi tay con người.
Ý tưởng trở nên cấp thiết sau biến cố gia đình năm 2009, khi em trai ông bị tai biến mạch máu não và phải chuyển vào Bệnh viện Chợ Rẫy Thành phố Hồ Chí Minh. Trên quãng đường đưa người bệnh đi cấp cứu, các thành viên gia đình phải thay nhau bóp bóng trợ thở liên tục, vừa kiệt sức vừa khó bảo đảm thao tác đúng nhịp. Nếu thuê người hỗ trợ, gia đình phải trả 40.000 đồng mỗi giờ, khoản chi phí không nhỏ trong hoàn cảnh điều trị vốn đã nhiều áp lực.
Ông Hoạt mong muốn tạo ra một chiếc máy tự động có thể làm việc cả ngày, giảm sức người, giữ nhịp thông khí ổn định và vẫn phù hợp khả năng chi trả của những gia đình nghèo. Trước khi bắt tay thực hiện, ông tìm hiểu kỹ thông tin từ các bác sĩ, sau đó bắt đầu thiết kế mẫu vào tháng 9/2010. Đến tháng 5/2011, ông chính thức chế tạo thiết bị, và chỉ sau hai tháng, chiếc máy bóp bóng thông khí trợ thở đầu tiên đã hoàn thành.
Thiết kế của máy dựa trên thông tin cho rằng mỗi người có thể hít vào, thở ra khoảng 10 đến 20 lần mỗi phút, tùy thể trạng và tình trạng sức khỏe. Ông Hoạt tính toán trung bình một chu kỳ gồm khoảng hai giây hít vào và hai giây thở ra, rồi xây dựng cơ chế bóp bóng theo nhịp thời gian tương ứng. Cách tiếp cận này nhằm giúp lực bóp đều đặn hơn, hạn chế tình trạng thao tác thủ công bị nhanh, chậm hoặc lệch nhịp do người thực hiện quá mệt.
Thiết bị được trang bị nút điều chỉnh số nhịp thở mỗi phút, thể tích thông khí và tốc độ bóp bóng từ chậm đến nhanh. Các thông số này cho phép máy được điều chỉnh phù hợp hơn với từng người bệnh, thay vì vận hành theo một chế độ cố định duy nhất. Máy cũng có chuông báo động khi mất điện, đồng thời sử dụng được cả nguồn AC cố định và nguồn DC từ ắc quy trong lúc di chuyển.
Trong quá trình phát triển, con trai ông Hoạt là Hồ Lê Nguyên Vũ, đang công tác tại Công ty FPT Thành phố Hồ Chí Minh, đã hỗ trợ lập trình cho hoạt động của máy. Phần lập trình giúp thiết bị vận hành chính xác hơn, đồng thời góp phần giảm kích thước, tạo thuận lợi cho việc sử dụng và di chuyển. Từ ý tưởng ban đầu đến sản phẩm hiện tại, ông Hoạt đã cải tiến tổng cộng bảy mẫu thiết kế và đang tiếp tục chế tạo mẫu số tám.
Những lần cải tiến giúp phần cơ của máy mạnh hơn, mạch điều khiển hoạt động chính xác hơn, chức năng phong phú hơn, hình thức gọn gàng hơn. Theo tính toán của ông Hoạt, nếu sản xuất thủ công, sản phẩm có thể được bán với giá khoảng hai triệu đồng, thấp hơn rất nhiều so với máy thở nhập khẩu có giá khoảng một tỷ đồng. Nếu được đầu tư sản xuất hàng loạt, giá thành còn có thể giảm thêm, mở rộng cơ hội tiếp cận cho nhiều người bệnh.
Tại Hội thi sáng tạo khoa học kỹ thuật tỉnh Ninh Thuận lần thứ nhất năm 2011, máy bóp bóng thông khí trợ thở của ông Hoạt giành giải ba và được gửi ra Hà Nội dự Hội thi sáng tạo khoa học kỹ thuật toàn quốc lần thứ 11. Ông Đỗ Trung Thu, Phó Chủ tịch thường trực Liên hiệp các hội Khoa học Kỹ thuật Ninh Thuận, cho biết hội đồng giám khảo chuyên ngành y đánh giá đây là đề tài tốt, có khả năng áp dụng. Bệnh viện Đa khoa Ninh Thuận khi đó tiếp tục kiểm tra, xác nhận các thông số như lượng ôxy, thể tích lồng ngực và nhịp tim, trước khi xem xét hiệu quả, độ an toàn và khả năng triển khai thực tế.
