Chi 17.000 tỉ đồng cho nghiên cứu nhưng ít kết quả thành sản phẩm trên thị trường

Sáng 23-10, Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì hội nghị trực tuyến toàn quốc thúc đẩy liên kết viện nghiên cứu, trường đại học với cộng đồng doanh nghiệp trong nghiên cứu, phát triển khoa học và công nghệ.

Các tham luận đề cập vai trò doanh nghiệp trong nghiên cứu và phát triển (R&D), ứng dụng và làm chủ công nghệ.

Nhiều nhiệm vụ nghiên cứu chưa xuất phát từ nhu cầu ứng dụng của doanh nghiệp

Kết luận hội nghị, Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng đánh giá hệ thống cơ chế, chính sách về khoa học, công nghệ đã tương đối hoàn thiện, với nhiều quy định đột phá về ưu đãi, hỗ trợ đầu tư nghiên cứu, chấp nhận rủi ro và đặt hàng.

Tuy nhiên, vấn đề trọng tâm hiện nay là tổ chức thực hiện, khắc phục tâm lý e ngại, sợ sai, không dám làm.

Phó thủ tướng ghi nhận những mô hình hợp tác hiệu quả. Dù vậy, quy mô liên kết giữa viện nghiên cứu, trường đại học với doanh nghiệp vẫn còn nhỏ, chưa đồng đều. Doanh nghiệp chưa thực sự giữ vai trò trung tâm.

• 

  Đại học Quốc gia TP.HCM sắp có Trung tâm Đổi mới sáng tạo 42.000m², hướng tới thu hút 1.500 tiến sĩĐỌC NGAY

Dẫn số liệu giai đoạn 2021-2025, với 42 chương trình và khoảng 4.800 nhiệm vụ nghiên cứu sử dụng 17.000 tỉ đồng nhưng ít kết quả trở thành sản phẩm trên thị trường, Phó thủ tướng đánh giá nguyên nhân trước hết là nhiều nhiệm vụ nghiên cứu chưa xuất phát từ bài toán phát triển và nhu cầu ứng dụng của doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, chính sách khuyến khích còn phân tán, chưa được vận dụng đầy đủ. Quyền tự chủ trong khai thác, chuyển giao kết quả nghiên cứu chưa phát huy hiệu quả.

Một số viện, trường còn e ngại trong định giá tài sản trí tuệ, trong khi hoạt động kết nối cung - cầu công nghệ vẫn thiên về giới thiệu, trình diễn.

Hạ tầng nghiên cứu dùng chung còn thiếu, nhiều phòng thí nghiệm xuống cấp. Các sàn giao dịch công nghệ và tổ chức trung gian chuyển giao công nghệ phát triển chậm.

Trước thực trạng này, Phó thủ tướng yêu cầu việc đánh giá hiệu quả liên kết phải dựa trên nhiệm vụ thực tế được giải quyết, hợp đồng hợp tác và sản phẩm được ứng dụng, thay vì chỉ tính số đề tài được triển khai hoặc nghiệm thu.

Đặt hàng theo nhu cầu thực tiễn

Một trong những yêu cầu đáng chú ý được Phó thủ tướng đưa ra là nghiên cứu chuyển mạnh từ giao từng đề tài, nhiệm vụ sang giao nhiệm vụ theo gói, gắn quyền chủ động và trách nhiệm của đơn vị nghiên cứu với mục tiêu, sản phẩm đầu ra. Không để tình trạng nghiệm thu xong nhưng kết quả không có nơi sử dụng.

Đến năm 2027, ít nhất 30% đề tài nghiên cứu phải gắn với doanh nghiệp cụ thể, có sự tham gia hợp tác, cùng nghiên cứu và chia sẻ nguồn lực. Tỉ lệ này phấn đấu tăng lên ít nhất 50% trong giai đoạn tiếp theo.

Để thực hiện mục tiêu, các bộ, ngành cần xác định rõ những bài toán phát triển cần giải quyết, xây dựng định hướng nghiên cứu và đặt hàng theo nhu cầu thực tiễn.

Về hạ tầng nghiên cứu, Phó thủ tướng yêu cầu Bộ Khoa học và Công nghệ khẩn trương hoàn thiện hướng dẫn lựa chọn, đầu tư và vận hành các cơ sở nghiên cứu dùng chung theo cơ chế mở, tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia.

Định hướng phát triển 8 phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia cần được triển khai theo hướng nâng cao hiệu quả, không để các cơ sở do Nhà nước đầu tư hoạt động khép kín, chỉ phục vụ riêng đơn vị quản lý.

Cùng đó, cần rà soát các kết quả nghiên cứu có tiềm năng ứng dụng và đã có doanh nghiệp sẵn sàng tiếp nhận để ưu tiên hỗ trợ hoàn thiện công nghệ, bảo hộ sở hữu trí tuệ, thử nghiệm, chứng nhận, sản xuất thử và kết nối thị trường.

Doanh nghiệp cần tăng đầu tư cho R&D, chủ động đặt hàng, tham gia từ nghiên cứu, thử nghiệm đến sản xuất và phát triển thị trường, cùng chia sẻ nguồn lực, rủi ro và lợi ích...

Theo chuyên gia, AI giúp nhà nghiên cứu làm việc nhanh hơn, nhưng trách nhiệm kiểm chứng vẫn thuộc về người đứng tên công trình.