Chỉ cần ảnh khuôn mặt có thể dự báo khả năng sống sót với ung thư?

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) mới có thể dự đoán khả năng sống sót của bệnh nhân ung thư chỉ từ một bức ảnh khuôn mặt, mở ra hướng tiếp cận mới trong đánh giá sức khỏe và hỗ trợ chăm sóc y tế.

Theo nghiên cứu được công bố trên tạp chí The Lancet Digital Health ngày 19.10, các chuyên gia tại hệ thống chăm sóc sức khỏe Mass General Brigham, ở bang Massachusetts (Mỹ), đã phát triển hệ thống AI nhằm ước tính tuổi sinh học và dự đoán khả năng sống sót của bệnh nhân ung thư.

Tờ The Guardian cho hay mô hình mới được huấn luyện trên dữ liệu từ hơn 40 triệu bức ảnh khuôn mặt của những người thuộc nhiều độ tuổi và dân tộc khác nhau. Kết quả thử nghiệm cho thấy AI có thể ước tính tuổi sinh học với sai số khoảng 5 năm, qua đó giúp phân loại bệnh nhân vào các nhóm có nguy cơ tử vong cao hoặc thấp với độ tin cậy cao.

Ông Hugo Aerts, đồng tác giả chính của nghiên cứu, cho biết. “Theo hiểu biết của chúng tôi, đây là lần đầu tiên chứng minh rằng mô hình AI có thể trực tiếp dự đoán khả năng sống sót của bệnh nhân ung thư từ một bức ảnh đơn giản”.

Từ mô hình này, các nhà nghiên cứu phát triển 2 công cụ bổ trợ cho nhau là FAHR-FaceAge và FAHR-FaceSurvival. Trong đó, FAHR-FaceAge ước tính tuổi sinh học và dự đoán khả năng sống sót sau ung thư, còn FAHR-FaceSurvival đánh giá trực tiếp khả năng sống sót dựa trên ảnh khuôn mặt, thay vì thông qua tuổi sinh học.

Mặc dù cùng dựa trên một mô hình AI nhưng 2 công cụ lại khai thác những đặc điểm khác nhau trên khuôn mặt để đưa ra dự đoán. Cụ thể, FAHR-FaceAge tập trung vào các nếp nhăn kéo dài từ 2 bên mũi xuống khóe miệng, vùng trán ngay phía trên hốc mắt và thái dương. Trong khi đó, FAHR-FaceSurvival chú trọng vùng dưới mắt và khu vực xung quanh sống mũi.

Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng lưu ý việc lạm dụng rượu bia, sử dụng ma túy và hút thuốc lá có liên quan trực tiếp đến dấu hiệu lão hóa sinh học rõ hơn trên khuôn mặt khi phân tích bằng AI.

Theo kết quả nghiên cứu, công cụ này còn có tiềm năng hỗ trợ đánh giá nguy cơ tử vong và biến chứng ở bệnh nhân sau các ca phẫu thuật lớn hoặc những phương pháp điều trị ung thư khác. Những bệnh nhân có điểm nguy cơ cao nhất do AI đánh giá có khả năng tử vong trong vòng 90 ngày cao hơn, theo Bloomberg.

Tiến sĩ Raymond Mak, bác sĩ chuyên khoa xạ trị tại Mass General Brigham, cho biết công cụ này nhằm hỗ trợ bác sĩ đánh giá thể trạng và mức độ suy yếu của bệnh nhân trước khi chỉ định các phương pháp điều trị chuyên sâu như xạ trị, phẫu thuật hoặc liệu pháp toàn thân. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh công nghệ này hướng đến việc hỗ trợ cá nhân hóa điều trị, chứ không thay thế phán đoán của bác sĩ.

Một nghiên cứu đột phá công bố trên tạp chí The Lancet Digital Health ngày 19.10 từ hệ thống y tế Mass General Brigham (Mỹ) cho thấy trí tuệ nhân tạo có thể dự đoán nguy cơ tử vong của bệnh nhân ung thư chỉ qua một bức ảnh khuôn mặt. Được huấn luyện trên kho dữ liệu hơn 40 triệu bức ảnh đa dạng về độ tuổi và chủng tộc, hệ thống có khả năng xác định tuổi sinh học với độ sai lệch khoảng 5 năm. Thành tựu này đánh dấu bước tiến tiên phong khi AI có thể phân loại chính xác các nhóm người bệnh có nguy cơ tử vong cao hoặc thấp mà không cần qua các xét nghiệm xâm lấn phức tạp. Hệ thống vận hành thông qua hai công cụ bổ trợ chuyên biệt là FAHR-FaceAge và FAHR-FaceSurvival với cơ chế phân tích vi diện độc lập. Trong khi FAHR-FaceAge đo lường mức độ lão hóa sinh học dựa trên nếp nhăn khóe miệng, vùng trán và thái dương, FAHR-FaceSurvival lại tập trung trực tiếp vào quầng dưới mắt và khu vực sống mũi để tiên lượng khả năng sống sót. Đáng chú ý, thuật toán cũng ghi nhận các tác nhân như thuốc lá, rượu bia và chất kích thích đẩy nhanh rõ rệt các biểu hiện suy thoái tế bào trên diện mạo người bệnh. Ứng dụng này mang lại giá trị thực tiễn lớn trong việc sàng lọc sớm những trường hợp có nguy cơ tử vong trong vòng 90 ngày sau phẫu thuật hoặc can thiệp y khoa nặng. Theo Tiến sĩ Raymond Mak, công nghệ đóng vai trò trợ lực đắc lực giúp đội ngũ y tế lượng hóa độ suy kiệt thể trạng nhằm cá nhân hóa phác đồ xạ trị hay dùng thuốc toàn thân. Dù mở ra tiềm năng lớn cho y học chính xác, giải pháp được định vị như một công cụ tham vấn bổ trợ chứ không thay thế quyết định lâm sàng của bác sĩ chuyên khoa.