Cuối tháng 9, Ánh Ngọc, 25 tuổi ở TP HCM, bắt gặp quảng cáo ứng dụng phim ngắn CoinDrama khi lướt Facebook. Tò mò trước lời giới thiệu "chỉ cần xem là có thể kiếm tiền", cô quyết định tải về.
Ngọc có thể xem phim ngay sau khi mở app và chỉ vài giây sau, một thông báo xuất hiện, cho biết tài khoản của cô được cộng 250.000 đồng. Tuy nhiên, số tiền chưa thể rút ngay do "quy định số dư tối thiểu phải đạt 500.000 đồng". Cô được yêu cầu xem quảng cáo và tài khoản dần tăng thêm 100.000 và 50.000 đồng.
"Càng về sau, tiền báo càng ít, chỉ khoảng 1.000 đồng. Xem quảng cáo nguyên buổi chiều cuối tuần nhưng không tài nào đạt 500.000 đồng để rút", Ngọc nói. Trong quá trình xem, ứng dụng cũng liên tục yêu cầu tải thêm phần mềm bên thứ ba hoặc website có tên miền lạ. Cuối cùng, cô xóa app vì cảm thấy "như bị lừa".
Giao diện chúc mừng của một ứng dụng phim ngắn được giới thiệu có thể "vừa xem phim vừa kiếm tiền". Ảnh: Bảo Lâm
Hồng Hạnh, 28 tuổi ở Lâm Đồng, cũng gặp tình trạng tương tự với MixReels. Làm theo hướng dẫn, cô tải một số ứng dụng từ website lạ, trong đó có phần mềm đọc file văn phòng yêu cầu nhiều quyền truy cập.
"Điện thoại sau đó liên tục hiện quảng cáo, 10 giây một lần, kể cả ngắt Internet. Tôi không thể sử dụng máy, cũng không thể khôi phục cài đặt gốc vì quảng cáo cứ chèn vào", Hạnh kể.
Cuối cùng, cô mang điện thoại ra cửa hàng sửa chữa để cài lại hệ thống. "Không kiếm được tiền, tôi còn mất thêm tiền sửa máy, mất dữ liệu", cô nói.
Cùng với sự phổ biến của phim ngắn, nhiều ứng dụng gắn tính năng "kiếm tiền" xuất hiện. Trên Google Play, CoinDrama có hơn 10 triệu lượt tải, CashDrama hơn 5 triệu lượt; Reel Drama và Bonus Drama đạt 100.000 lượt, còn FreeFlick và Reel Reward khoảng 50.000 lượt. Trên App Store, một số app cùng loại cũng đạt hàng triệu lượt tải.
Điểm chung của những ứng dụng này là tặng người dùng một khoản tiền ban đầu, sau đó khuyến khích xem phim, quảng cáo hoặc tải thêm phần mềm để kiếm tiền. Càng sử dụng, số tiền được cộng thêm vào tài khoản càng giảm, và thường khó đạt mức tối thiểu để rút ra.
Trên mạng xã hội, nhiều người cho biết từng mất từ vài phút đến vài tiếng xem quảng cáo trước khi nhận ra bị lừa. Một số phải cài đặt lại thiết bị do tải app có mã độc quảng cáo (adware) hoặc phần mềm độc hại (malware).
Không chỉ ở Việt Nam, tình trạng tương tự cũng xuất hiện một số nơi. Theo Thai PBS, Sở Cảnh sát Bangkok (Thái Lan) từng cảnh báo người dân không nên xem ứng dụng phim ngắn để kiếm tiền, vì hầu hết lừa đảo và không thể rút tiền, hoặc nói là rút được nhưng lại "yêu cầu một khoản đặt cọc", sau đó bị lừa.
Giao diện "trúng thưởng" khi tải một video phim ngắn. Ảnh: Bảo Lâm
Theo TS Lê Duy Tân, nhà sáng lập Phòng thí nghiệm AIoT Lab VN, giảng viên Trường Đại học Quốc tế - Đại học Quốc gia TP HCM, hình thức kiếm tiền qua ứng dụng xem phim, video hoặc quảng cáo không mới nhưng vẫn đang thu hút nhiều người dùng nhờ đánh vào tâm lý giải trí kết hợp kiếm thêm thu nhập mà không cần nhiều kỹ năng.
"Tâm lý 'kiếm được ít cũng không mất gì' khiến nhiều người sẵn sàng thử. Tuy nhiên, số tiền hiển thị trên ứng dụng không đồng nghĩa khoản tiền thực nhận", ông Tân cho hay.
Theo chuyên gia, trong mô hình quảng cáo trực tuyến, doanh nghiệp trả tiền để quảng cáo được hiển thị hoặc tạo tương tác, còn nhà phát triển ứng dụng nhận doanh thu qua nền tảng trung gian. Tuy nhiên, doanh thu phụ thuộc nhiều yếu tố, không phải mỗi lượt xem đều mang lại khoản tiền cố định. Các nền tảng như Google AdMob cũng không cho phép trực tiếp trả tiền mặt cho người dùng chỉ vì xem hoặc nhấp quảng cáo.
Một số ứng dụng còn lôi kéo người dùng bằng điểm thưởng, số tiền ảo tăng dần, vòng quay may mắn, thanh tiến độ... để khuyến khích họ tương tác. Những tính năng này không mặc nhiên lừa đảo, nhưng đáng ngờ nếu ứng dụng không công khai cách quy đổi và rút tiền. Người dùng cũng cần cảnh giác với yêu cầu xem thêm quảng cáo, mời bạn bè, hoàn thành nhiệm vụ hoặc nạp tiền để đủ điều kiện nhận thưởng, nhất là khi bị ép chuyển tiền thật mới rút được khoản thu nhập kia.
"Người dùng tưởng đang xem phim để kiếm tiền, nhưng có thể chỉ đang tạo lượt xem quảng cáo và doanh thu cho ứng dụng", ông Tân cảnh báo. "Số tiền hiển thị có thể là số ảo nhằm dụ họ tiếp tục tham gia".
Ông Nguyễn Đức Hoài, nhà đồng sáng lập kiêm CEO Bizino - công ty đứng sau phần mềm hỗ trợ lập trình Bizino AI, đánh giá ngoài việc mất thời gian và có thể cả tiền bạc, người dùng còn đối mặt với rủi ro an toàn thông tin khi cài đặt phần mềm không rõ nguồn gốc theo lời "dẫn dụ" từ ứng dụng xem phim.
Theo ông Hoài, không phải mọi app xem phim có thưởng đều chứa mã độc. Tuy nhiên, phần mềm tải từ nguồn bên ngoài kho ứng dụng chính thức, đặc biệt là tệp APK không rõ xuất xứ trên Android, có thể tiềm ẩn nguy cơ. Tùy quyền truy cập và lỗ hổng trên thiết bị, phần mềm này có thể thu thập dữ liệu cá nhân, đọc thông báo, đánh cắp mã xác thực hay theo dõi thao tác người dùng.
Ngoài ra, chuyên gia này khuyến cáo người dùng cần đảm bảo một số nguyên tắc để tránh bị lừa đảo trên mạng nói chung: không chuyển tiền để mở khóa khoản thưởng; không cung cấp mật khẩu, mã xác thực ra bên ngoài; không coi một lần nhận tiền nhỏ (nếu có) là bằng chứng an toàn lâu dài để chuyển thêm.
"Mỗi người có thể trang bị 'sức đề kháng số' với khả năng dừng lại trước một lời hứa hấp dẫn và đặt câu hỏi: Ai trả tiền cho tôi, tiền từ đâu và tôi phải đánh đổi gì?", ông Hoài nói thêm.
Bảo Lâm
- Bên trong các xưởng phim AI: Ngày tạo 4-5 phim, mỗi bộ 40 tập
- Cách Trung Quốc thúc đẩy ngành công nghiệp phim ngắn AI 'siêu rẻ'
- Chi tiền triệu 'cày' phim ngắn AI
- Công ty Trung Quốc dùng AI tạo gần 500 phim ngắn mỗi ngày